Ένας έξαλλος ερωτικός κόσμος και ένας λαός στο περιθώριο (Ανώνυμου, Η Μεσσαλίνα της Γαλλίας, Εκδόσεις Κίχλη)

Το κείμενο αυτό λοιπόν συντάσσεται λίγο πριν ξεσπάσει η ταραχώδης και ιστορική Γαλλική Επανάσταση. Είναι κατά μία έννοια και ένα κείμενο βαθιά πολιτικό αν δει κανείς την τελική έκβαση της ιστορίας. Πρόκειται για έναν κόσμο που απολαμβάνει σε αποκλειστικότητα, για έναν κόσμο των ολίγων που βρίσκεται αγκαλιά με τις ερωτικές απολαύσεις του, ένα αυλικό περιβάλλον απομονωμένο από τον έξω κόσμο που χαίρεται δίχως περιορισμούς, είναι μια περίκλειστη ερωτική θεατρική σκηνή όπου πρωταγωνιστούν η ακολασία και οι ερωτικές περιπτύξεις που δεν έχουν όρια. Από την άλλη υπάρχει ο λαός που ζει στο περιθώριο, ο λαός που σε λίγο θα εξεγερθεί γιατί δεν έχει να φάει και μια εκ των πρωταγωνιστριών των ερωτικών σκηνών και κύρια εμπνεύστρια τους που είναι η Μαρία Αντουανέτα τους ζητά να φάνε το περίφημο παντεσπάνι αντί για ψωμί.Περισσότερα

Οκτάβια Ε. Μπάτλερ, Η παραβολή του σπορέα, Εκδόσεις Αίολος

Ζούμε σε μια περίοδο ιστορική, κοινωνική, πολιτική πολύ κρίσιμη και ιδιαίτερα επισφαλή με γεγονότα να συμβαίνουν με τρομακτική ταχύτητα ανά τον κόσμο, γεγονότα που επηρεάζουν άρδην τις ζωές μας σαν να περιμένουμε να έρθει η Δευτέρα παρουσία. Η Οκτάβια Μπάτλερ δεκαετίες πριν και με πνεύμα οξυδέρκειας έρχεται να ταράξει τα λογοτεχνικά νερά, με διαίσθηση σχεδόν μεταφυσική αλλά έχοντας βασιστεί πάνω στη μελέτη των κοινωνιών ήδη από τη δεκαετία του ’70 γράφει μια δυστοπική σειρά στην οποία περιγράφει τα μελλούμενα. Έχοντας κατά νου τα βιβλία του Όργουελ και σίγουρα του Άλντους Χάξλει αλλά και άλλων σημαινόντων συγγραφέων με τον ίδιο προσανατολισμό μας χαρίζει ένα μυθιστόρημα ιδιαίτερα σκληρό και ωμό αλλά παράλληλα τόσο αληθινό, βγαλμένο πραγματικά από τα σπλάχνα και τα άδυτα μιας αδυσώπητης πραγματικότητας. Η Μπάτλερ δεν είναι μια τυχαία συγγραφέας, αναδεικνύει τα τεκταινόμενα σε μια χώρα, τις ΗΠΑ, όπου το μέλλον ήδη γράφεται μέσα από το παρελθόν ενώ το παρόν διαμορφώνει το μέλλον πριν ακόμα υπάρξει. Είναι πραγματικά συγκλονιστικά τα όσα εκφράζει σε ένα μυθιστόρημα που είναι πολυδιάστατο και πολυπρισματικό, μια ελεγεία στην αβεβαιότητα και το παράλογο.Περισσότερα

Ο λόγος των κατακτητών και των εξουσιαστών προκαλεί ανατριχίλα (Zino Zini, Το συνέδριο των νεκρών, Εκδόσεις Έρμα)

“Επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία!” γράφεται στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο. Μια ευχή που ακόμα και σήμερα, σχεδόν 100 χρόνια μετά την έκδοση του βιβλίου αυτού που αναφέρεται στους νεκρούς του Α’ Παγκοσμίου πολέμου, δεν έχει γίνει πράξη. Και πώς να γίνει πράξη όταν το ανθρώπινο γένος λυσσαλέα και ματαιόδοξα επιδίδεται σε πολέμους ανθρωποφάγους και βάρβαρους χωρίς κανένα νόημα και ουσία; Ο Τζίνο Τζίνι δημοσιεύει αυτό το βιβλίο/σύγγραμμα/καταγγελία το 1921 για να διατρανώσει την έντονη και σφοδρή αντίθεσή του στον πόλεμο που κατακρεουργεί συνειδήσεις, εξολοθρεύει ανθρώπους και αφανίζει λαούς. Αποτελεί πολύ σημαντική παρέμβαση από έναν άνθρωπο του στοχασμού και των γραμμάτων σε μια εποχή κρίσιμη και επιφέρει τα μέγιστα ως προς τον προβληματισμό και την περισυλλογή σχετικά με αυτό το ανελέητο μέσο που λέγεται πόλεμος. Περισσότερα

Ζαχαρίας Παπαντωνίου, Τα ψηλά βουνά, Εκδόσεις Ψυχογιός

Είναι βιβλία που έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους βαθιά μέσα στις καρδιές και στις ψυχές ολόκληρων γενιών, μικρών και μεγάλων, είναι βιβλία που έχουν εντυπωθεί και χαραχτεί στο μυαλό με ανεξίτηλο τρόπο διότι κομίζουν μηνύματα και διδαχές σαν να ήταν φιλοσοφικά δοκίμια. Βιβλία, σαν τα Ψηλά βουνά του Ζαχαρία Παπαντωνίου, με όλη την αμεσότητα και την αλήθεια που τα διακρίνει, έχουν κατοικήσει μέσα μας και μας συντροφεύουν με την απλότητα αλλά και με την διαχρονικότητά τους. Είναι δε βιβλία που τα αγαπάμε και τα λατρεύουμε, τα διαβάζουμε συνεχώς διότι μας ακουμπά ο συναισθηματικός τους κόσμος. Σε αυτό το βιβλίο, γραμμένο πίσω στο 1918, ο συγγραφέας ξεδιπλώνει όλη την αγάπη του για την φύση, σε μια εποχή όπου το ζήτημα οικολογία και προστασία του περιβάλλοντος δεν υπήρχε ως πρόβλημα όπως υπάρχει σήμερα. Σήμερα, ζούμε υπό το φόβο της κλιματικής αλλαγής και κρίσης καθώς τα προβλήματα από την υπερθέρμανση του πλανήτη είναι εδώ και μας ταλανίζουν με κάθε τρόπο. Καταστροφές, πλημμύρες, πυρκαγιές και άλλα φαινόμενα πλήττουν απροειδοποίητα και δίχως άλλο κάθε σημείο του πλανήτη και ο άνθρωπος μπροστά σε όλο αυτό το σκηνικό εμφανίζεται ολοένα και πιο απροετοίμαστος.Περισσότερα

Διαπρέποντας στον χώρο της τζαζ, όντας όμως έγχρωμος και αποσυνάγωγος (Bernice L. McFadden, Ματωμένη τζαζ, Εκδόσεις Κλειδάριθμος)

Ο Χάρλαν Έλιοτ κατάφερε με το πείσμα του, το αστείρευτο ταλέντο του, την επιμονή του και την αγάπη του για τη μουσική να γίνει πρώτο όνομα στο χώρο της τζαζ σε μια εποχή όπου το να είσαι έγχρωμος σήμαινε να είσαι κατώτερος και υποδεέστερος των υπολοίπων λευκών. Δέχτηκε τα βέλη του ρατσισμού στο πετσί του όμως δεν εγκατέλειψε το όνειρό του και ενάντια στο ρεύμα της εποχής αναδείχθηκε ένας εκ των κορυφαίων μουσικών του είδους του, πάλεψε με τις χίμαιρες και τις ερινύες και διέπρεψε πέραν της αμερικανικής ηπείρου. Στο Παρίσι, όπου βρέθηκε μετά από πρόσκληση για να παίξει, κέρδισε με το σπαθί του και την αξία του μια θέση στο μουσικό πάνθεον. Οι νότες και γενικότερα η μουσική αποτέλεσαν για αυτόν έναν οδηγό δράσης και πάλης μέσα στον κήπο με τα θηρία.Περισσότερα

Λογοτεχνία και υβριδικότητα: για τη ντελεζιανή θεώρηση της λογοτεχνίας

Ζιλ Ντελέζ, ο Γάλλος φιλόσοφος. Όλοι τον γνωρίζουν και όλοι γνωρίζουν ότι πρόκειται – μαζί με τον Μισέλ Φουκώ – για το στέμμα του μεταδομισμού, για τον σημαντικότερο διαμορφωτή των πιο κρίσιμων φιλοσοφικών στιγμών του προηγούμενου αιώνα – και μάλλον, βρίσκεται ακόμη σε αυτή τη θέση. Ο μεταδομισμός του Ντελέζ, αποτελεί κατά τη γνώμη μου, την ακριβή επιτέλεση του όρου: πολλαπλότητα, ρευστότητα, ενδεχομενικότητα, αναβολή, αντίφαση, αμφισημία, παιχνίδι, επινόηση, κατασκευή και άλλα χαρακτηριστικά, συγκροτούν το βαθύ πλέγμα εννοιών της στοχαστικής του δράσης. Στο παρόν κείμενο θα ήθελα ν’ ασχοληθώ με το πώς αντιλαμβάνεται ο φιλόσοφος την επιτέλεση της λογοτεχνικής γραφής.[1]Περισσότερα

Sergio Del Molino, Οι Γερμανοί, Εκδόσεις Ίκαρος

Η επιστήμη της Ιστορίας μας επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις και πολλά άγνωστα γεγονότα, τα οποία δεν γνωρίζουμε καλά ή και καθόλου σε σχέση με άλλα. Είναι τέτοια η ποικιλία των ιστορικών γεγονότων καθώς τόσο ευρύ το φάσμα της πληροφορίας που πολλές φορές ακόμα και οι ίδιοι οι ιστορικοί εκπλήσσονται. Μια τέτοια περίπτωση είναι η ιστορία των Γερμανών του Καμερούν, οι οποίοι βρήκαν καταφύγιο στην Ισπανία του Φράνκο κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο πόλεμο, μια πτυχή της ιστορίας η οποία είναι άγνωστη σε πολλούς. Αυτό λοιπόν που επιχειρεί ο συγγραφέας Σέρχιο ντελ Μολίνο είναι μέσα από την αφήγηση των επιγόνων της οικογένειας Σούστερ να μας παρουσιάσει τα στοιχεία από τους Γερμανούς του Καμερούν, οι οποίοι παραδόθηκαν στις ισπανικές αρχές και εγκαταστάθηκαν στην Θαραγόθα. Αυτή η εγκατάσταση έγινε μέσα στη δίνη του Α’ Παγκοσμίου πολέμου, σε μια περίοδο όπου η Ισπανία παρέμενε ουδέτερη και δεν είχε ακόμα επελάσει η φρανκική κυριαρχία και μετέπειτα δικτατορία, καθώς μεσολάβησε δύο δεκαετίες μετά ο περίφημος και άκρως αιματηρός Ισπανικός εμφύλιος από το 1936 έως το 1939.Περισσότερα

Μια γυναίκα με μίσος και πάθος ορίζει τις τύχες ενός προφήτη (Oscar Wilde, Σαλώμη, Εκδόσεις Gutenberg)

Σώμα του εγκλήματος κατά τον Ιωάννη, η Σαλώμη εμφανίζεται στον Όσκαρ Ουάιλντ σαν ένα πρόσωπο βγαλμένο από την Ιλιάδα του Ομήρου. Καθόλου τυχαίο μιας και ο Ουάιλντ διάβασε ήδη από τα 12 του χρόνια τον Όμηρο και πώς κανείς να μην επηρεαστεί από τον πρώτο άνθρωπο που έγραψε ουσιαστικά το πρώτο μυθιστόρημα του δυτικού πολιτισμού με την ευρύτερη έννοια; Ο Ιρλανδός ιερός “γίγαντας” που πέθανε από την πείνα σε ηλικία 46 μόλις ετών – όπως έμαθα στην εξαιρετική παρουσίαση του βιβλίου στο πατάρι του βιβλιοπωλείου Gutenberg, από το οποίο έφυγα σοφότερος και ψυχικά πιο ευτυχής – αποτελεί το τέλειο παράδειγμα ιδανικού καταραμένου καλλιτέχνη, έτσι όπως λίγα χρόνια αργότερα θα πεθάνει στο Παρίσι από φυματίωση και λόγω του αλκοολισμού του ο Αμεντέο Μοντιλιάνι. Ο Όσκαρ Ουάιλντ γράφει αυτό το σαν ένα κύκνειο άσμα του, το 1893 και αποδεικνύει την τραγικότητα της δικής του προσωπικότητας, μιας και το δικό του κεφάλι προσφέρθηκε στον βωμό των διαφόρων θρασύδειλων και μικροπρεπών που ζήτησαν το θάνατό του και όχι μόνο τον πήραν πανηγυρικά για αυτούς αλλά τον εξώθησαν στη ντροπή του θανάτου από ασιτία. Και όμως αυτός λυτρώθηκε από τη μικροψυχία του κόσμου τούτου!Περισσότερα

Ralph Waldo Emerson, Φύση, Εκδόσεις Οξύ

Η σειρά Επίλεκτα των εκδόσεων Οξύ είναι μια κιβωτός πολιτισμού και γνώσης, κείμενα που αποτελούν οδηγό και εγχειρίδιο για μια καλύτερη ζωή μέσω της ανάγνωσης βιβλίων, τα οποία έχουν λόγο και ουσία ύπαρξης. Τα κείμενα αυτά αποτελούν μια παρακαταθήκη τόσο για εμάς που τα διαβάζουμε σήμερα ως αναγνώστες, όσο όμως και για τους αναγνώστες του μέλλοντος. Πρόκειται για βιβλία ξεχωριστά που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα κατηγοριών, όπως είναι η λογοτεχνία, η φιλοσοφία, η κοινωνιολογία, η πολιτική, η ιστορία, η αρχαία ελληνική γραμματεία. Είναι ευχής έργον να κυκλοφορούν τέτοια βιβλία που εμπλουτίζουν τις γνώσεις μας και μας προβληματίζουν ως προς την σύλληψη του κόσμου όπου ζούμε με οδηγό το παρελθόν, γιατί ένας κόσμος δίχως παρελθόν είναι ένας κόσμος αναμφίβολα δίχως μέλλον. Ο Ralph Waldo Emerson είναι ένας από εκείνους τους διανοητές και πνευματικούς ανθρώπους που έβαλε με τον δικό του τρόπο το λιθαράκι σε αυτό που ονομάζουμε σύγχρονη φιλοσοφία. Σε αυτό το δοκίμιο, ασχολείται με την φύση ως ένας υπερασπιστής της, σε μια εποχή κρίσιμη όπου η φύση βάλλεται πανταχόθεν και κινδυνεύει.Περισσότερα

Η πληγωμένη και αιματηρή διαδρομή μιας χώρας σε διάσταση (Γιάννης Ατζακάς, Η σπηλιά, Εκδόσεις Άγρα)

Το άρμα της Ιστορίας είχε πάρει τη μεγάλη στροφή του και κάλπαζε τώρα προς την τρίτη χιλιετία. Η σκόνη που άφησε πίσω του κατακάθιζε αργά πάνω στις ερειπωμένες πόλεις, στους τόπους εξορίας, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, στα κρεματόρια, πάνω στα πεδία των μαχών, στους ποταμούς του αίματος, στους κρουνούς των δακρύων. Ο αιώνας των μεγάλων προσδοκιών σφραγίστηκε από ακόμη μεγαλύτερες διαψεύσεις” γράφει ο Γιάννης Ατζακάς στο τέλος του βιβλίου. Για ακόμα μια φορά ο Ατζακάς περιδιαβαίνει με ευαισθησία την ιστορία μέσω των ανθρώπων της, με όπλο τη σπάνια γραφή του. Για άλλη μια φορά, ο Ατζακάς ξεδιπλώνει στις σελίδες ενός βιβλίου του γεγονότα, εικόνες και πρόσωπα μιας άλλης εποχής, τα οποία όμως καθρεφτίζουν στο σήμερα όντας πιο επίκαιρα από ποτέ. Όσοι τα έζησαν θα καταλάβουν και θα θυμηθούν, όσοι δεν τα βίωσαν και τα διαβάζουν πρώτη φορά απλά θα νιώσουν έντονα, γιατί ποτέ ως χώρα δεν επιβιβαστήκαμε στο τρένο του πραγματικού εκσυγχρονισμού. Ο τρόπος γραφής του, η προσέγγισή του, ο μεστός του λόγος,  με αμεσότητα, καθαρότητα και αλήθεια δεν αφήνουν περιθώρια για αμφισβήτηση των συμβάντων αλλά και της κατάστασης της χώρας.Περισσότερα

Τόμας Μόλλεν, Darktown, Εκδόσεις Πόλις

Στην σύγχρονη κοινωνική σκηνή των ΗΠΑ παρατηρούμε καθημερινά, μέσω των ειδήσεων, ανταποκρίσεις για φυλετικές διακρίσεις των αστυνομικών αρχών εναντίον έγχρωμων συμπολιτών με την πρόφαση πως κάποια έκνομη ενέργεια έλαβε χώρα. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι αστυνομικοί παραβαίνουν τα ίδια τους τα όρια και εκδηλώνουν αφόρητη αγριότητα, ξεπερνούν τις εντολές και φέρονται εξαιρετικά βάναυσα σε πολίτες έγχρωμους. Μόλις πριν λίγες μέρες, ένας ποδηλάτης έγχρωμος πέρασε με κόκκινο τον φωτεινό σηματοδότη και του ασκήθηκε από λευκούς αστυνομικούς αδικαιολόγητη βία σε σημείο που να απορεί κανείς για το αν οι ΗΠΑ έχουν πραγματικά ξεπεράσει τα όσα άφησε πίσω του ο εμφύλιος πριν από σχεδόν 150 χρόνια. Στις ΗΠΑ επικρατεί ακόμα αυτός ο άγραφος νόμος πως οι λευκοί υπερέχουν έναντι των έγχρωμων, μια λογική παράλογη, μια κατάσταση που τείνει να γίνει κανονικότητα σε μια χώρα πληγωμένη από τα ίδια της τα βιώματα. Το μυθιστόρημα του Μόλλεν αυτά αφηγείται σε μια πόλη, το Νταρκτάουν, όπου τίποτα δεν πάει καλά και η ανορθολογικότητα αγγίζει το κόκκινο με θύματα τους ανθρώπους της.Περισσότερα

Μια γυναίκα βασανισμένη και λεηλατημένη από την ανθρώπινη βαναυσότητα (Μαρία Γαβαλά, Κόκκινος Σταυρός, Εκδόσεις Πόλις)

“Δεν είμαι συνηθισμένη γυναίκα. Δουλεύω, επινοώ, δημιουργώ, χύνω αίμα και ιδρώτα, τους χυμούς του σώματός μου, το περιεχόμενο του εγκεφάλου μου, και οι άλλοι περιφρονούν την προσφορά μου. Χωρίς δεύτερη σκέψη. Κάθε φορά που έχω να προσφέρω κάτι, με αναγκάζουν να περνώ από αυστηρό έλεγχο, από κρησάρα. Δύο κριτές ικανοτήτων εξέτασαν μετά προσοχής το αίτημά μου, την προσφορά μου, και την απέρριψαν. Απέρριψαν τη ζωγραφιά μου. Απέρριψαν τα λουλούδια μου. Τα βρήκαν κακόγουστα, άτεχνα, ασήμαντα. Εμένα απέρριψαν δηλαδή. Εμένα βρήκαν κακόγουστη, άτεχνη, ασήμαντη. Ο άνεμος θα σκορπίσει τις στάχτες μου και ουδείς θα γνωρίζει ποια υπήρξα στ’ αλήθεια. Ποιες ήταν οι ζωγραφιές μου. Τα άνθη του ταλέντου μου”. Αυτά είναι τα λόγια της ζωγράφου Γκέρτρουντ Φλεκ, της γυναίκας που ήταν έγκλειστη για πολλά χρόνια σε ψυχιατρική κλινική και τελικά θανατώθηκε όπως πολλοί άλλοι ασθενείς καθώς το ναζιστικό καθεστώς αντιμετώπιζε τις ψυχικές ασθένειες ως στίγμα, ως κάτι μιαρό και ανάξιο ζωής. Είναι τόσα πολλά και δυστυχώς ανεξάντλητα τα επεισόδια, τα γεγονότα και οι ιστορίες που ξεπηδούν από τον ολέθριο σε απώλειες Β’ Παγκόσμιο πόλεμο.Περισσότερα