Ελίν Πελίν, Τα λόγια που ειπώθηκαν, Εκδόσεις Ροές

Ως αναγνώστες οφείλουμε να ευχαριστήσουμε τις εκδόσεις Ροές για την σπουδαία αυτή έκδοση, για την ανάδειξη αυτού του μοναδικού συγγραφέα που λίγοι εξ ημών γνωρίζαμε αλλά πλέον γνωρίζουμε. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό δείγμα μιας λογοτεχνίας που έχει ως επίκεντρο τις ανθρώπινες αδυναμίες και την αδύναμη ανθρώπινη φύση. Αν δεν γνωρίζαμε τον συγγραφέα, θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε πως πρόκειται για έναν συγγραφέα που προέρχεται από κάποια χώρα της ευρύτερης Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ο Ελίν Πελίν, εκπρόσωπος μιας άγνωστης αλλά εξαιρετικής σχολής που αξίζει να αναδειχθεί περισσότερο, αφηγείται εδώ σε αυτά τα γεμάτα συναίσθημα και πόνο διηγήματα τη ζωή στην ύπαιθρο, τις σχέσεις των ανθρώπων και τις δυσκολίες που αυτές περνούν.Περισσότερα

Άλλαν Πέρσυ, Φρίντα Κάλο: 60 μαθήματα για μια ελεύθερη ζωή, Εκδόσεις Πατάκη

Η ζωή της γυναίκας είναι αγάπη, πόνος και αφοσίωση είπε ο δάσκαλος Μπαλζάκ. Δεν υπάρχει καλύτερη ρήση που να αποτυπώνει τη ζωή της Φρίντα Κάλο, μίας από τις πιο υπέροχες αλλά και πονεμένες γυναίκες- παρουσίες που σημάδεψαν την τέχνη του 20ου αιώνα. Ο Άλλαν Πέρσυ, γνωστός για την σειρά βιβλίων με θέμα κορυφαίες προσωπικότητες, εδώ καταπιάνεται με μια γυναίκα σύμβολο που άφησε εποχή στον καλλιτεχνικό χώρο. Ο ίδιος βέβαια μέσα από την πολυτάραχη ζωή της μας προσφέρει μαθήματα που αντλεί από τα όσα η ίδια πέρασε. Πρόκειται για μια μαχήτρια της ζωής, ένα πλάσμα που  άντεξε στον πόνο και την θλίψη και με την τέχνη της βγήκε νικήτρια και μπόρεσε να κατακτήσει το παγκόσμιο στερέωμα.Περισσότερα

Édouard Levé, Αυτοχειρία, Εκδόσεις Κείμενα

Η αυτοκτονία κρίνεται ενίοτε ως μια πράξη δυσερμήνευτη και από πολλούς κατακριτέα με την έννοια πως ο άνθρωπος δεν έχει το δικαίωμα να αφαιρέσει τη ζωή του και πως οφείλει να περιμένει το τέλος του όταν αυτό έρθει. Για όλους όμως εκείνους τους ανθρώπους, γυναίκες και άντρες, που για διάφορους δικούς τους προσωπικούς λόγους αποφάσισαν το απονενοημένο διάβημα, πώς θα μπορούσε κάποιος να τους πείσει να μην το πράξουν; Ποιος έχει την δύναμη και το κουράγιο να αντιμετωπίσει το τέλμα στο οποίο έχει περιέλθει όταν όλα για εκείνον ή εκείνη δεν σημαίνουν τίποτα και η αυτοχειρία είναι η μόνη απελευθέρωση και λύτρωση; Ο συγγραφέας καταγράφει τις ίδιες του τις ανησυχίες, καταθέτει το χρονικό των γεγονότων που τον οδήγησαν εκεί, θυμάται και καταμαρτυρά στιγμές βάζοντας τον εαυτό του σε ρόλο αφηγητή σαν να ήταν εκείνος ένας τρίτος.Περισσότερα

Κορνήλιος Καστοριάδης, Η αρχαία ελληνική δημοκρατία και η σημασία για μας σήμερα, Εκδόσεις Ύψιλον

Ο χρυσός αιώνας του Περικλή θεμελίωσε αναμφίβολα ένα πολίτευμα το οποίο μέχρι σήμερα συνεχίζει να αποτελεί φάρο δικαιοσύνης και ευνομίας, ένα πολίτευμα που αποτελεί την μόνη σανίδα σωτηρίας απέναντι σε κάθε προσπάθεια υποτροπής της εκάστοτε εξουσίας. Το πολίτευμα αυτό δεν είναι άλλο από την περίφημη δημοκρατία που θεσπίστηκε από τον Κλεισθένη και αποτελεί για πολλά έθνη κληρονομιά ανεκτίμητη και πολύτιμη ως προς την ίδια τους την συνέχεια και ύπαρξη. Ο Κορνήλιος Καστοριάδης, αυτός ο σπουδαίος Έλληνας στοχαστής, ανατρέχει με μία του ομιλία επί ελληνικού εδάφους στο παρελθόν και στην σημασία που έχει η αρχαία ελληνική δημοκρατία για εμάς σήμερα. Ξεδιπλώνει με εξαιρετικό τρόπο όλο το φάσμα των επιχειρημάτων με ευγλωττία και σαφήνεια, σβήνοντας κάθε ικμάδα αμφιβολίας για το αν η δημοκρατία είναι το πλέον ενδεδειγμένο πολίτευμα σε αντίθεση με άλλα.Περισσότερα

Η Ελλάδα του Ελύτη, Εκδόσεις Ίκαρος

Στον μεγάλο Νομπελίστα του Άξιον Εστί ανήκουν πολλά αποφθέγματα που καταδεικνύουν την αγάπη του για τον τόπο που λέγεται Ελλάδα, για την οικουμενική Ελλάδα της γνώσης, της παιδείας, της νέας και της αρχαίας κληρονομιάς των προγόνων μας. Ο Οδυσσέας Ελύτης υπήρξε και συνεχίζει, μέσα από την ποίησή του και τα γραπτά του που παραμένουν διαχρονικά, να αποτελεί φάρο για τα ελληνικά γράμματα, ένας άνθρωπος που πολέμησε στον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο, ένας στοχαστής που με την ποίησή του και χάρη στην μελοποίηση των στίχων του από κορυφαίους δημιουργούς όπως ο μοναδικός Μίκης Θεοδωράκης, ξαναέμαθε τον σύγχρονο Έλληνα τι θα πει ποίηση. Στα αποσπάσματα των κειμένων που έχει επιμεληθεί και ανθολογήσει με εξαιρετική φροντίδα η Ιουλίτα Ηλιοπούλου, ο αναγνώστης έρχεται σε επαφή με τον καίριο και πλούσιο λόγο ενός ποιητή και φιλοσόφου όπως υπήρξε ο Οδυσσέας Ελύτης, στον οποίο χρωστάμε πολλά ως έθνος.Περισσότερα

Καμέλ Νταούντ, Ζαμπόρ ή Οι ψαλμοί, Εκδόσεις Πατάκη

Ο συγγραφέας του “Μερσώ, ο άλλος Ξένος” Καμέλ Νταούντ συνεχίζει με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο την παράδοση του Νομπελίστα Καμύ και για αυτό ίσως αφιέρωσε σε εκείνον το πρώτο του βιβλίο ως ελάχιστο φόρο τιμής σε αυτόν τον πολύ σπουδαίο στοχαστή και συγγραφέα που από ό,τι φαίνεται τον έχει επηρεάσει. Εδώ επανέρχεται με ένα βιβλίο/χείμαρρο σκέψεων και καταθέσεων, ένα βιβλίο αφιερωμένο σε αναγνώσματα, ένα βιβλίο ύμνο στη γνώση που αποτελεί πυξίδα πολιτισμού και παιδείας. Ο Καμέλ Νταούντ ξετυλίγει το κουβάρι μιας ζωής που ίσως να είναι η δική του, πρόκειται για μία εξομολόγηση μέσω των βιβλίων και θυμίζει όλο το σκηνικό πάνω στο οποίο χτίζει την αφήγησή του ένα επεισόδιο βιβλικό μιας και μέσα στο κείμενο εντάσσει την θρησκεία και τους ψαλμούς. Με πίστη, θάρρος, δεξιότητα και τρυφερότητα παραδίδει στον αναγνώστη ένα εξαιρετικό βιβλίο και αποδεικνύει πως δεν έλαβε τυχαία το βραβείο του πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα.Περισσότερα

Kim Thuy, Ρού, Εκδόσεις Άγρα

“Γνώρισα γονείς που το βλέμμα τους είχε σβήσει, σε ορισμένους υπό το βάρος του σώματος κάποιου πειρατή, σε άλλους κατά τη διάρκεια της υπερβολικά μακρόχρονης κομμουνιστικής αναμόρφωσης στα στρατόπεδα, όχι τα στρατόπεδα του πολέμου εν μέσω πολέμου αλλά αυτά της ειρήνης, μετά τον πόλεμο”. Πρόκειται για μία από τις πολλές καταγραφές της συγγραφέως Kim Thuy, που σε πρώτο πρόσωπο απευθύνεται σε όλους εμάς τους αναγνώστες και καταθέτει τις εμπειρίες μιας ολόκληρης ζωής, μιας ζωής στα χαρακώματα της μνήμης. Αναμνήσεις, πληγές, έρωτες, οι περιγραφές της είναι ζωντανές σαν την ίδια της την σάρκα, μιλούν από μόνες τους και εμείς στεκόμαστε θεατές ενός μονολόγου θεατρικού που αγγίζει κάθε σημείο του σώματος και του πνεύματος.Περισσότερα

C.S. Forester, Ο καλός ποιμένας, Εκδόσεις Οξύ

Βρισκόμαστε μέσα στη δίνη του πολέμου, ο κόσμος που γνωρίζαμε δυστυχώς αλλάζει. Μαίνεται ένας Δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος που η ανθρωπότητα νόμιζε πως δεν θα επαναλαμβανόταν, καθώς μόλις 20 χρόνια πριν είχε τελειώσει ένας άλλος αιματηρός Πρώτος Παγκόσμιος πόλεμος, οι συνέπειες και οι πληγές του οποίου δεν είχαν ακόμα κλείσει. Εδώ βρισκόμαστε ενώπιον μιας νέας κρίσης, ακόμα μεγαλύτερης καθώς οι συγκρούσεις είναι ακόμα πιο ισχυρές, οι δυνάμεις που επιστρατεύονται έχουν αναβαθμιστεί τεχνολογικά και η περίπτωση του Τζορτζ Κράους, διοικητή του αμερικανικού αντιτορπιλικού, είναι ένα από τα παραδείγματα της διαμάχης που είναι διαμάχη ζωής και θανάτου για την επιβίωση σε έναν κόσμο σκληρό, άγριο και δίχως καμία διάθεση συμβιβασμών. Καθένας παίζει το δικό του ζάρι και αναμένει την κίνηση ή μάλλον την λάθος κίνηση του αντιπάλου για να κερδίσει την παρτίδα.Περισσότερα

Philippa Gregory, Η άλλη ερωμένη του βασιλιά, Εκδόσεις Anubis

Μια ταραγμένη εποχή, μία εποχή όπου τα πολιτικά τερτίπια και οι συνωμοσίες έδιναν και έπαιρναν. Η άλλη ερωμένη του βασιλιά είναι η αποτύπωση μιας περιόδου της ευρωπαϊκής ιστορίας όπου δυστυχώς οι αυλές των βασιλέων αποφάσιζαν για το μέλλον των ανθρώπων και λίγοι πεφωτισμένοι ανάμεσά τους είχαν το όραμα και την βούληση να προσφέρουν. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όπως συμβαίνει και εδώ, η ανθρώπινη έπαρση και η αλαζονεία της εξουσίας θόλωναν το μυαλό και πλήγωναν θανάσιμα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Το παράδειγμα της θανάτωσης ανθρώπων κατά το δοκούν υπήρξε μία πάγια και συνήθης τακτική για την βασιλική εξουσία μέχρι και την Γαλλική Επανάσταση γιατί ύστερα η ασυδοσία λάμβανε χώρα σε μικρότερο βαθμό. Ο κόσμος της Αναγέννησης δεν ήταν μόνο ωραίοι πίνακες, υπέροχα γλυπτά και εξαίσιες μουσικές και αρχιτεκτονικές δημιουργίες. Δυστυχώς, πίσω από την λάμψη των βασιλικών παλατιών υπήρχε ένας κόσμος ανθρώπινης θλίψης και δραμάτων, όπως αυτό που περιγράφεται εδώ.

Μια γυναίκα θύμα της αντρικής βαρβαρότητας

Είναι γνωστό πως η θέση της γυναίκας ήταν στο κατώτατο επίπεδο της κοινωνίας, ήταν δυστυχώς ένα αντικείμενο πόθου ή ένα εργαλείο γέννησης και ανατροφής παιδιών και τίποτα παραπάνω. Δικαιώματα δεν είχε, υπόσταση σχεδόν δεν είχε, αξιοπρέπεια δεν της είχε μείνει και ζούσε απομονωμένη σε ένα σπίτι δίχως καμία διασκέδαση, χωρίς να έχει άποψη για τα πράγματα, απλά μόνο υποχρεώσεις και υπομονή στην πολλές φορές ασύδοτη και βίαιη αντρική συμπεριφορά. Το βιβλίο αναφέρεται στην Άννα Μπολέιν, η οποία αποτέλεσε και ένα από τα πιο αινιγματικά πρόσωπα του 16ου αιώνα. Η Philippa Gregory, στο βιβλίο καταγράφει την τραγική κατάληξη της Άννα Μπολέιν στην αυλή του βασιλιά της Αγγλίας Ερρίκου Η’, ο οποίος και αποφάσισε τον αποκεφαλισμό της μετά από τρία χρόνια γάμου γιατί δεν κατάφερε να του εξασφαλίσει αρσενικό απόγονο και άρα διάδοχο στον θρόνο.

Πρόκειται για μια ιστορία που σκιαγραφεί με γλαφυρό τρόπο μια ολόκληρη εποχή όπου ο βασιλιάς είχε την δύναμη να ορίζει τις τύχες των ανθρώπων και να λειτουργεί με βάση τα πάθη του και τις φιλοδοξίες του για εδραίωση της εξουσίας του. Η ιστορία της βασιλικής εξουσίας ανά την Ευρώπη αποδεικνύει περίτρανα πως η Ευρώπη δεν είχε καμία σχέση με την δημοκρατική διάσταση που την διέπει σήμερα. Ελάχιστοι βασιλείς υπήρξαν υπηρέτες του λαού τους που να βοηθούσαν την ανάπτυξη και την ευημερία, οι περισσότεροι κλεισμένοι στις αίθουσες και τα δωμάτια των παλατιών τους και αδιάφοροι για τα όσα συνέβαιναν εκτός ζούσαν σε υπέρμετρη πολυτέλεια και δίχως καν συνείδηση του ρόλου που τους είχε ανατεθεί. Η εκκλησία σε αυτό είχε και εκείνη την ευθύνη της αφού λίγες φορές παρενέβαινε για να αποσοβήσει τραγωδίες όπως αυτή.

Η Άννα Μπολέιν υπήρξε θύμα του βασιλιά Ερρίκου Η’, ενός ανθρώπου που δεν είχε κανέναν οίκτο και κανένα έλεος μπροστά στην εξυπηρέτηση των παθών του και των πόθων του. Εκείνη την εποχή, η απόκτηση διαδόχου αρσενικού αποτελούσε πρωταρχικό και κύριο στόχο και η ανεύρεση εκείνης της γυναίκας που θα προσέφερε στον βασιλιά αυτό το θείο δώρο αποτελούσε και αυτό μονόδρομο. Η Άννα Μπολέιν έκανε το “λάθος” να αποκτήσει ένα κοριτσάκι. Σε περίπτωση που η γυναίκα αυτή δεν ήταν σε θέση να χαρίσει στον βασιλιά αρσενικό καρπό τότε η ίδια εξευτελιζόταν ενώπιον της κοινωνίας, πολλές φορές γινόταν αντικείμενο χλευασμού από την ίδια της την οικογένεια, η οποία και είχε επενδύσει πολλά στην κοινωνική ανέλιξη και πολύ συχνά κινδύνευε η ζωή της όπως στην περίπτωση της Άννας Μπολέιν.

Μην ξεχνάμε πάντως πως το να αφαιρείς την ζωή από έναν άνθρωπο με έναν τέτοιο απάνθρωπο τρόπο δεν ήταν ένα συμβάν άξιο κριτικής, μάλλον το αντίθετο. Αποτελούσε μία κατά κόρον συνήθεια απονομής μιας κάποιας δικαιοσύνης, η Θέμιδα είχε τους δικούς της κανόνες τότε. Κρεμάλες, απαγχονισμοί, πυρά, μαστιγώματα και άλλες τέτοιες μέθοδοι – μην ξεχνάμε την Ιερά εξέταση και τα βασανιστήρια που θύμιζαν βαθύ Μεσαίωνα – ήταν ένα καθημερινό φαινόμενο για την κοινωνία εκείνων των εποχών και μάλιστα το κοινό απολάμβανε αυτά τα θεάματα εν είδει ψυχαγωγίας. Η ταινία που είναι βασισμένη στο βιβλίο αποτυπώνει ξεκάθαρα τα όσα μας περιγράφει η συγγραφέας στο βιβλίο και αποκαλύπτει ουσιαστικά την αστείρευτη βαρβαρότητα και βαναυσότητα. Για τον βασιλιά δεν υπήρχε αγάπη, μόνο συμφέρον και υπόκλιση στην εξουσία του, τα συναισθήματα για αυτόν υπήρχαν μόνο στα λεξικά.

Η ίδια γράφει χαρακτηριστικά στο βιβλίο: “Η Άννα κατηγορείται πως σαγήνευσε το βασιλιά χρησιμοποιώντας μαγικά μέσα. Ο αδερφός σου λέγεται πως τη βοήθησε. Γι’ αυτό και δικές τους δίκες θα γίνουν ξεχωριστά. Συγχώρα με που δεν σ’ τα είπα όλα αμέσως. Δε θέλω να φέρνω τέτοια νέα στη γυναίκα μου, γυρνώντας σπίτι για το δείπνο. Κατηγορούνται ότι υπήρξαν εραστές και ότι έκαναν επίκληση στο διάβολο. Θα δικαστούν ξεχωριστά όχι επειδή θα τους δοθεί άφεση, αλλά επειδή τα εγκλήματά τους είναι πολύ μεγάλα για να ακουστούν σε μια συνεδρίαση”. Με συνοπτικές λοιπόν διαδικασίες και με ίδια απόφαση ως Θεός επί γης, ο ίδιος ο βασιλιάς αποφάσισε για την τύχη της υπηκόου του που δεν έφερε εις πέρας την αποστολή που της είχε αναθέσει. Το δράμα της ανθρώπινης αμαρτίας ασυγχώρητο για τον ίδιο αφού τα χέρια του θα ήταν πια βαμμένα με αίμα, ένα αίμα που η ιστορία δεν ξεγράφει από τα κιτάπια της όσοι αιώνες και αν περάσουν.

“Μπορείς να προχωρήσεις ίσια κατά το θάνατό σου ή μπορείς να επιβεβαιώσεις από όλο αυτό, να αναθρέψεις τα παιδιά σου, να προστατέψεις το κοριτσάκι της Άννας, που ως τα τέλη της εβδομάδας θα καταισχυνθεί…”

“… της έμαθες πως να ξελογιάσει το βασιλιά, αφού υπήρξες ερωμένη του επί χρόνια. Της βρήκες μια γυναίκα που ήξερε από βότανα και φίλτρα, έφερες μια μάγισσα μέσα στο ίδιο το παλάτι…”

Joseph Conrad, Δύο διηγήματα. Το κτήνος & Il Conde, Εκδόσεις Στιγμός

Είναι σχεδόν αδιάψευστο πως οι μεγάλοι συγγραφείς όπως ο Κόνραντ υπήρξαν και ξεχωριστοί διηγηματογράφοι, μάλιστα τα διηγήματά τους υπήρξαν ένα είδος άσκησης αυτής της τέχνης της γραφής των μυθιστορημάτων που τους έκαναν γνωστούς στην αιωνιότητα και διαχρονικούς στην ιστορία της λογοτεχνίας. Για τον Κόνραντ ισχύει το αντίθετο, καθώς τα μυθιστορήματα υπήρξαν η πρακτική του άσκηση για τα αξεπέραστα διηγήματά του. Τέτοιο παράδειγμα έχει την μεγάλη ευκαιρία να έχει στα χέρια του ο αναγνώστης αφού οι εκδόσεις Στιγμός για ακόμα μια φορά μας εκπλήσσουν ευχάριστα και μας χαρίζουν δύο διηγήματα άξια λόγου, δύο διηγήματα που ξεδιπλώνουν την λογοτεχνικά αφηγηματική δεξιοτεχνία του συγγραφέα της Καρδιάς του σκότους και των άλλων ναυτικών ιστοριών όπως ο Άποικος της Μάλατα που παραμένουν μέχρι και σήμερα αξεπέραστες.Περισσότερα

Χέρμαν Μέλβιλ, Μπίλλυ Μπαντ ναύτης, Εκδόσεις Αντίποδες

Αναμφίβολα, όταν βλέπεις το όνομα του Χέρμαν Μέλβιλ αυτόματα τον ταυτοποιείς με το συγκλονιστικό και εμβληματικό Μόμπυ Ντικ, το οποίο έχει γνωρίσει τόσες και τόσες εκδόσεις, έχει διασκευαστεί σε παιδικό βιβλίο, έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο και έχει εμπνεύσει τον Ναθάνιελ Φίλμπρικ να γράψει το δικό του βιβλίο που ονομάζει στην Καρδιά της θάλασσας. Με λίγα λόγια, αυτός ο κορυφαίος και μοναδικός συγγραφέας αποτελεί πυξίδα στην παγκόσμια λογοτεχνία και κάθε νέα έκδοση στα ελληνικά είναι εκδοτικό γεγονός. Έχουμε λοιπόν την ανείπωτη χαρά να έχουμε ένα από τα πολύ ιδιαίτερα και ξεχωριστά του κείμενα, την ιστορία του Μπίλλυ Μπαντ ναύτη, μια ιστορία που έχει πολλαπλές ερμηνείες, πολυεπίπεδες προσεγγίσεις και άλλες τόσες αναλύσεις για αυτόν που θα το διαβάσει δύο και τρεις φορές. Έτσι και αλλιώς, τέτοια βιβλία αξίζει να διαβάζονται πάνω από μία φορά.Περισσότερα

Μαρία Ανδρικοπούλου, Ο Ιωάννης και τα γεώμηλα της Αίγινας, Εκδόσεις Καλέντης

Υπήρξε ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας, ο άνθρωπος που άφησε πίσω του μία πλούσια πολιτική σταδιοδρομία στην Ρωσία του τσάρου για να έρθει να υπηρετήσει το νεοσύστατο ελληνικό κράτος, το οποίο βρισκόταν σε μία πολύ δύσκολη συγκυρία με χίλια δύο προβλήματα. Ήταν εκείνος που ίδρυσε το πρώτο ορφανοτροφείο για να μπορέσει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των χιλιάδων ορφανών, αποκύημα της Επανάστασης και των χαμένων ζωών, αυτός ίδρυσε το πρώτο Αρχαιολογικό μουσείο στην Αίγινα, η οποία και αποτέλεσε την πρώτη πρωτεύουσα του  ελληνικού κράτους, αυτός έδρασε άμεσα για να βάλει σε κάποια τάξη το χάος. Βαθιά πατριώτης και μορφή της ελληνικής πολιτικής σκηνής θα είχε πολλά περισσότερα να προσφέρει αν δεν έπεφτε θύμα των εσωτερικών παλινωδιών και διενέξεων που τελικά κόστισαν τη ζωή του την στιγμή που πάλευε να αντιμετωπίσει τις έριδες των διαφόρων διεκδικητών της θέσης του γιατί η παρουσία του και ο δυναμικός του χαρακτήρας ενοχλούσαν.Περισσότερα