Σοφοκλής, Αντιγόνη. Οιδίπους Τύραννος, Εκδόσεις Κίχλη (μέρος Β’)

Ο Σοφοκλής αρθρώνει – τόσο απλά – το τεράστιο ερώτημα που θέτει στην τραγωδία αυτή. Υπάρχει πεπρωμένο; Υπάρχει αυτό που πέπρωται να γίνει, αυτό που θα γίνει ανεξάρτητα από την βούληση μας; Η Πυθαγόρεια εμμονή στο πεπρωμένο, η τόσο διαδεδομένη στην αρχαία Ανατολική φιλοσοφία, που κατ’αυτόν αποτυπώνεται στην θέση των πλανητών την ώρα της γέννησης μας, όσο και το δόγμα του Σχεδίου του Θεού της Χριστιανικής – και όχι μόνον – θρησκείας από την μια και η  Τυχαιότητα στην Φύση και η Ελεύθερη Βούληση του ανθρώπου διεμβολίζουν το ερώτημα από άκρου εις άκρον αλλά δεν το κόβουν στα δύο, δηλαδή: Πεπρωμένο ή Τυχαιότητα; Πεπρωμένο ή Ελεύθερη Βούληση;Περισσότερα

Σοφοκλής, Αντιγόνη, Εκδόσεις Κίχλη

Το θεατρικό έργο του Σοφοκλή βλέπει την Αντιγόνη, μια από τις κορυφαίες αρχαιοελληνικές τραγωδίες, από την σκοπιά της παρουσίασης της, δηλαδή κάποιες παραστάσεις που κατά την γνώμη του – που αξίζει όλον τον σεβασμό μας – κινήθηκαν σε υψηλά καλλιτεχνικά επίπεδα και απέδωσαν τα νοήματα που ήθελε να μεταφέρει ο Σοφοκλής. Ανάμεσα στις χιλιάδες αποδόσεις του έργου σε κάθε γωνιά του πλανήτη, υποθέτουμε απλώς – χωρίς καμία βεβαιότητα – ότι λίγες θα πρέπει να είναι αυτές που κατόρθωσαν να πλησιάσουν τις απάτητες κορυφές, τις ανείπωτες έννοιες, στις οποίες προσπαθεί να αναρριχηθεί ο Σοφοκλής. Εμείς θα μείνουμε στις τελευταίες και θα προσπαθήσουμε να τις εντοπίσουμε στο κείμενο και την ροή της συγκεκριμένης μετάφρασης.Περισσότερα

Peter Flamm, Εγώ;, Εκδόσεις Μεταίχμιο

Κάθε πόλεμος έχει τα θύματά του, κάθε πόλεμος αφήνει πληγές. Κάποτε ένας ιστορικός είχε πει πως οι πόλεμοι είναι απαραίτητοι και αναγκαίοι και ο συγγραφέας επανέρχεται σε αυτή την παραδοχή με τις δικές του λέξεις: «Αν το κακό που υπάρχει στον κόσμο τρέφεται με τη ζωή μας, χωρίς αυτή θα λιμοκτονήσει και θα πεθάνει. Γι΄αυτό είναι μεγάλη ανάγκη να το σκοτώσουμε, γι’αυτό κάθε πόλεμος είναι καλός. Γιατί κάθε θάνατος μας φέρνει πιο κοντά σ’αυτό το σκοπό!». Στο ιδιότυπο αυτό μυθιστόρημα που οι αλήθειες συντρίβουν και τα συμβάντα γράφουν ιστορία, περιγράφεται η φύση ενός ανθρώπου διαλυμένου από τα πυρά του πολέμου, ενός ανθρώπου που κυκλοφορεί χαμένος χωρίς ταυτότητα, χωρίς υπόσταση γιατί αυτή του εκλάπη από την κόλαση του πολέμου. Πώς είναι άραγε να αντέχεις να ζεις χωρίς να γνωρίζεις από πού προέρχεσαι και πού βρίσκεσαι; Πως είναι δυνατόν να προχωράς χωρίς μνήμη, χωρίς καν την παραμικρή ιδέα για το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεσαι μετά το πέρας του πολέμου, ποια είναι η θέση σου στον κόσμο, ποιοι είναι οι γύρω σου; Περισσότερα

Guillaume Apollinaire, Ο δολοφονημένος ποιητής, Εκδόσεις Οξύ

Περιπατητής των δύο όχθεων ο Γκιγιόμ Απολιναίρ αλλά και προπομπός του σουρεαλιστικού κινήματος με βιβλία όπως αυτό τάραξε τα νερά της λογοτεχνικής παραγωγής και προκάλεσε με την αναφορά του στην ποίηση που τόσο αγαπούσε. Ουσιαστικά, αυτό το έργο είναι ένας ύμνος στον αδάμαστο μα και τόσο λησμονημένο ποιητή, στον δημιουργό του οποίου απειλείται η ελευθερία και η ανεξαρτησία της παραγωγής λόγου. Με πρόσωπα εντελώς σουρεαλιστικά να πρωταγωνιστούν, ο Απολιναίρ που πέθανε από την ισπανική γρίπη το 1918, δεν σταματά να εκπλήσσει με τον χειμαρρώδη αλλά και τόσο αριστοφανικό του λόγο. Δεν είναι από τα πιο γνωστά του έργα, είναι όμως ένα κείμενο που μιλά στην καρδιά των ανησυχιών και των αγωνιών που τον διακατέχουν αναφορικά με το μέλλον του ποιητή στην εποχή του. Με άρμα τον ήρωά του ονόματι Κρονιαμαντάλ, ένα όνομα τόσο περίεργο και ευφάνταστο, ο πάντα αιχμηρός αλλά και εμπνευσμένος Απολιναίρ ξεδιπλώνει τον ποιητικό του οίστρο και μας ταξιδεύει στο δικό του κόσμο όπου κυριαρχεί η φαντασία και το αλλόκοτο. Περισσότερα

Thomas Bernhard, Ο ανιψιός του Βίτγκενσταϊν, Εκδόσεις Πλήθος

Στο βιβλίο του Παλιοί δάσκαλοι ο εκ των κορυφαίων συγγραφέων της μεταπολεμικής περιόδου Thomas Bernhard καταθέτει με αγωνία και ευλάβεια τα εξής συγκλονιστικά: “Η τέχνη συνολικά δεν είναι, ναι, τίποτε άλλο παρά μια τέχνη επιβίωσης, το γεγονός αυτό δεν επιτρέπεται να το παραβλέψουμε, η τέχνη είναι η απόπειρα που κάνει συνέχεια με τρόπο συγκινητικό η διάνοια να τα βγάλει πέρα μ’ αυτόν τον κόσμο και με τις αντιξοότητες του, πράγμα που, όπως ξέρουμε είναι δυνατόν μόνο αν χρησιμοποιήσουμε ψέμα και ψευδολογία, υποκρισία και αυτοεξαπάτηση”. Αυτή την ενδοσκόπηση και τον διάλογο με τον εσώτερο εαυτό του συνεχίζει στο βιβλίο Ο ανιψιός του Βίτγκενσταϊν, όπου αναφέρεται στον Πάουλ, στον ανιψιό του γνωστού φιλοσόφου καθώς και οι δύο νοσηλεύονται σε διαφορετικές πτέρυγες του ίδιου νοσοκομείου. Είναι μια εξομολόγηση διαρκείας, ένα άνοιγμα και μια κατάθεση των ανησυχιών του, ένας μονόλογος σχεδόν θεατρικός όπου όλα τα θέματα κατατίθενται προς ανάλυση.Περισσότερα

Tony Spawforth, Τι οφείλουμε στους Αρχαίους Έλληνες, Εκδόσεις Πατάκη

Είναι αναγνωρίσιμα και γνωστά τοις πάσι τα επιτεύγματα της αρχαίας Ελλάδας μέσα από διαφορετικές πτυχές, την ιστορία, την πολιτική, τις τέχνες, την φιλοσοφία, τις επιστήμες. Οι αρχαίοι Έλληνες υπήρξαν εκείνοι που προσέφεραν πιο πολλά από όσα εμείς σήμερα γνωρίζουμε, ήταν εκείνοι που διέδωσαν το πνεύμα της δημοκρατίας σε έναν κόσμο σημερινό που την έχει ανάγκη όσο ποτέ. Ο χρυσός αιώνας του Περικλή λοιπόν ήταν αυτός που θεμελίωσε αναμφίβολα ένα πολίτευμα το οποίο μέχρι σήμερα συνεχίζει να αποτελεί φάρο δικαιοσύνης και ευνομίας, ένα πολίτευμα που αποτελεί την μόνη σανίδα σωτηρίας απέναντι σε κάθε προσπάθεια υποτροπής της εκάστοτε εξουσίας. Το πολίτευμα αυτό δεν είναι άλλο από την περίφημη δημοκρατία που θεσπίστηκε από τον Κλεισθένη και τον Σόλωνα και αποτελεί για πολλά έθνη κληρονομιά ανεκτίμητη και πολύτιμη ως προς την ίδια τους την συνέχεια και ύπαρξη. Ο Tony Spawforth φωτίζει αυτή την φωτεινή αρχαία Ελλάδα προσπαθώντας να μας εξηγήσει γιατί σήμερα πολλές από τις πτυχές του δικού μας βίου αναφέρονται σε εκείνη την εποχή.Περισσότερα

S. A. Cosby, Οι αμαρτωλοί στάζουν αίμα, Εκδόσεις Gutenberg

Πολιτική, θρησκεία, κοινωνικές εντάσεις, ψυχολογία και ανθρώπινη φύση όλα αυτά πρωταγωνιστούν σε ένα καταιγιστικό μυθιστόρημα όπου κοχλάζει η αδικία και ο ανθρώπινος πόνος. Γιατί παιδιά να πληρώνουν την αρρώστια ορισμένων ψυχικά διαταραγμένων και γιατί να καθίστανται θύματα μιας κοινωνίας που αρνείται να δει τα λάθη της; Ο Κόσμπι μεταφέρει με συγκλονιστικό τρόπο σε αυτό το εξαιρετικά ωμό αλλά τόσο ειλικρινές κείμενο όλα εκείνα που μαστίζουν την αμερικανική κοινωνία. Η ιστορία της οπλοκατοχής δεν έχει πάψει να απασχολεί δεκαετίες τώρα την αμερικανική κοινωνία, μια μάστιγα που κανένας πρόεδρος δεν έχει τολμήσει να αγγίξει μιας και τα συμφέροντα που παίζονται είναι πολλά και το πολιτικό κόστος από μια γενναία και επιβεβλημένη απόφαση απαγόρευσης σχεδόν ανυπόφορο. Τα όπλα είναι το όπιο του λαού για να παραφράσω την ρήση του Καρλ Μαρξ, είναι όμως και το χρώμα της φυλής γιατί η μάχη ανάμεσα σε λευκούς και έγχρωμους δεν έχει πάψει να υφίσταται από τότε που ο Αβραάμ Λίνκολν αποφάσισε με θάρρος και με κόστος την ίδια του την ζωή να καταργήσει το θεσμό της δουλείας.Περισσότερα

Στέλιος Μάινας, Αρόδου, Εκδόσεις Ψυχογιός

O Φραντς Κάφκα είχε κάποτε πει πως τα βιβλία που έχουμε ανάγκη είναι εκείνα που πέφτουν σαν το τσεκούρι στην παγωμένη θάλασσα της ψυχής μας. Και πράγματι τα καλά βιβλία υπάρχουν και εμείς αξίζει να τα βρούμε. Κάπου κρύβονται και μας περιμένουν να ανακαλύψουμε τη ζωή που αυτά κρύβουν μέσα τους. Ένα καλό βιβλίο θα είναι πάντα ένας λόγος να κρατάμε απόσταση από το κακό που συμβαίνει γύρω μας και να ξεφεύγουμε με το νου και την ψυχή μας μέσα από ιστορίες πραγματικές ή φανταστικές. Μην ξεχνάμε πως τα βιβλία είναι η αφορμή να νιώσουμε πως δεν είμαστε μόνοι, πως έχουμε καλή παρέα και μπορούμε να ευφρανθούμε. Είναι όμως και ένας εξαιρετικός τρόπος να προσκαλέσουμε τους φίλους μας και να συζητήσουμε, το βιβλίο είναι μεταξύ άλλων κοινός τόπος διαλόγου, χαράς, ανταλλαγής απόψεων και ψυχαγωγίας. Τα βιβλία είναι λόγος ονείρων και αισιοδοξίας και όπως έλεγε και ο Πικάσο για την τέχνη απορροφούν την σκόνη της καθημερινότητας. Όλα αυτά έχουν σχέση με το βιβλίο του ηθοποιού Στέλιου Μάϊνα, ο οποίος τολμά και γράφει, τολμά και εκφράζεται και μας χαρίζει ένα τόσο συγκινητικό μα και γεμάτο αλήθειες μυθιστόρημα.Περισσότερα

Διονύσης Σαββόπουλος, Γιατί τα χρόνια τρέχουν χύμα, Εκδόσεις Πατάκη

Ο Διονύσης Σαββόπουλος πλέον ανήκει στο πάνθεον των Ελλήνων δημιουργών μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Βασίλη Τσιτσάνη, τον Μάρκο Βαμβακάρη και με όλους εκείνους οι οποίοι σφράγισαν το ελληνικό τραγούδι και την ελληνική μουσική σκηνή. Χωράνε όλες οι λέξεις και όλη η ζωή ενός τέτοιου δημιουργού σε ένα βιβλίο; Σαφώς και όχι, διότι τα χρόνια τρέχουν χύμα όπως άλλωστε ο ίδιος αναφέρει. Είναι όμως μια ευκαιρία για τον αφηγητή και συγγραφέα του βιβλίου να μας αφηγηθεί τα όσα έζησε, όσους γνώρισε, να ονοματίσει τις επιτυχίες του, τα λάθη του, τις παραλείψεις του, τους θριάμβους και τις αποτυχίες του. Είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να δει τον εαυτό του στον καθρέφτη και να μιλήσει για τον ίδιο όχι μόνο ως καλλιτέχνη αλλά και ως άνθρωπο. Δεν είναι εύκολο για κάποιον να μιλήσει για τα σφάλματά του και να δηλώσει πως μετάνιωσε για κάποιες από τις πράξεις του, θέλει τόλμη και θάρρος και ο Διονύσης Σαββόπουλος έχει αποθεματικό. Αναμφίβολα, όσο και αν είναι τετριμμένο ως έκφραση ο Σαββόπουλος, ο Νιόνιος μας, σφράγισε την εποχή της μεταπολίτευσης τόσο με τους ήχους όσο και με τους στίχους, μας καθήλωσε, προκάλεσε, προβλημάτισε, ψυχαγώγησε, μας ανύψωσε.Περισσότερα

Θανάσης Λάλας & Βασίλειος Μπετσάκος, Πίνοντας καφέ με τον Αριστοτέλη, Εκδόσεις Αρμός

Υπάρχουν πρόσωπα που το πνεύμα τους διατρέχει τους αιώνες και δεν παύουν όσα χρόνια και αν περάσουν να μας επηρεάζουν με την σκέψη τους και την φιλοσοφία ζωής τους. Η σειρά Πίνοντας καφέ με σημαντικά και σημαίνοντα πρόσωπα – Σωκράτης, Πλάτωνας, Θουκυδίδης και Αριστοτέλης – καταφέρνει μέχρι στιγμής να μας κεντρίζει το ενδιαφέρον και να γεφυρώνει το χάσμα του χθες με το σήμερα και το αύριο. Ο φανταστικός διάλογος με τον Αριστοτέλη είναι η απόδειξη πως πρόσωπα ιστορικά μπορούν και σήμερα να συνεισφέρουν μέσα από την σοφία τους, αποδεικνύεται πως ο λόγος τους δεν παύει ποτέ να είναι διαχρονικός και ζωντανός σαν να μην πέρασαν όχι 2500 χρόνια αλλά ούτε μία μέρα. Ο Αριστοτέλης αποτελεί μια φυσιογνωμία καθοριστική και μοναδική για τα ελληνικά γράμματα, είναι ένας φάρος γνώσης και ένα σημείο αναφοράς όπως υπήρξε και ο δάσκαλός του, ο Πλάτωνας. Ο Αριστοτέλης, όπως είναι ευρέως γνωστό, υπήρξε ο δάσκαλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ήδη από πολύ μικρή ηλικία, ήταν αυτός που καθόρισε την σκέψη του μέσα από αναγνώσματα, όπως η ξακουστή σε όλους μας Ιλιάδα.Περισσότερα

Τζόζεφ Κόνραντ, Έιμι Φόστερ, Εκδόσεις Οξύ

Ένα από τα κυριότερα έργα του Ντοστογιέφσκι είναι ο Ηλίθιος, ένα έργο που συμπυκνώνει τον ίδιο του τον εαυτό, την καλοσύνη του και το φιλότιμο, την ανθρωπιά και την προσφορά του σε αυτόν που είχε ανάγκη. Και όμως ο κόσμος γύρω του, το περιβάλλον του, εκτός από τον αδερφό του, δεν του φέρθηκαν δεόντως, ίσα ίσα τον απώθησαν σαν κάποιο παράσιτο, σα να ήταν ένας μωρός και ανόητος, ένας ρομαντικός που δεν είχε θέση σε αυτόν τον μάταιο κόσμο. Ο ίδιος βουτηγμένος στο ποτό, τον τζόγο αλλά και κυρίως το γράψιμο όπου έβρισκε καταφύγιο, υπήρξε μία μορφή ξεχωριστή των γραμμάτων, ένας φιλόσοφος του καιρού του που σήμερα αποτελεί σύμβολο για τον στοχαστικό του οίστρο. Στον Ηλίθιο, ο Ντοστογιέφσκι περιγράφει έναν άνθρωπο διωγμένο από την ίδια την κοινωνία, έναν άνθρωπο στο περιθώριο, έναν άνθρωπο που αδυνατεί να ενταχθεί στο σύστημα και για αυτό παραγκωνίζεται ως μη αποδεκτός και ως μίασμα. Δεν είναι πολύ μακριά τα όσα ο Κόνραντ περιγράφει στην Έιμι Φόστερ και στον δικό του Γιάνκο, έναν άνθρωπο αυθεντικό μα τόσο ξένο προς το περιβάλλον στο οποίο καλείται να ζήσει. Περισσότερα

Γκουράμ Ντοτσανασβίλι, Ο άνθρωπος που αγαπούσε πολύ τη λογοτεχνία, Εκδόσεις Loggia

Ο Ντοστογιέφσκι είχε γράψει στον Ηλίθιο πως η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο. Διαβάζοντας το βιβλίο του άγνωστου στην Ελλάδα συγγραφέα Γκουράμ Ντοτσανασβίλι μπορούμε να πούμε ανοιχτά πως η λογοτεχνία είναι ικανή και αυτή να σώσει τον κόσμο. Με μια γραφή πραγματικά μοναδική που ενέχει πολλά παιχνίδια αφηγηματικά και νοηματικά, ο σπουδαίος Γεωργιανός συγγραφέας – αξίζουν πολλά συγχαρητήρια στις εκδόσεις Loggia για την έκδοση αυτή, ένα χάρισμα στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό – μοιράζεται μαζί μας την αγάπη του για την λογοτεχνία και τους συγγραφείς της. Μέσω μιας ευφάνταστης και πολύ ευφυούς ιστορίας ο αναγνώστης κινείται μεταξύ δύο κόσμων, αυτόν της πεζότητας και της δημοσιοϋπαλληλικής καθημερινότητας και πραγματικότητας από την μία, ενώ από την άλλη ζει και ονειρεύεται τον κόσμο με τα μάτια της λογοτεχνίας. Ο μεταφραστής Δημήτρης Τσεκούρας στο εξαιρετικό επίμετρό του αναφέρεται σε αυτό το αντιφατικό δίπολο: «{…} Από τη μία η ψυχρή και μονοδιάστατη λογική του Κράτους με τα τυποποιημένα και απρόσωπα ερωτηματολόγια που θέτει προς απάντηση στους πολίτες του και από την άλλη η πολυδιάστατη ερμηνεία του Κόσμου που προτείνεται από τον χώρο της Λογοτεχνίας».Περισσότερα