Θανάσης Λάλας & Σταμάτης Κωνσταντινίδης, Πίνοντας καφέ με τον Αριστοφάνη, Εκδόσεις Αρμός

Παραμένει ο μέγας δάσκαλος της κωμωδίας, εκείνον που ακολούθησαν σπουδαίοι επίγονοί του και από τον οποίο εμπνεύστηκαν τα έργα τους προσωπικότητες όπως ο Μολιέρος, ο Όσκαρ Ουάιλντ, ο Πιραντέλο, ο Τσέχοφ, ο Μπωμαρσαί, ο Σαίξπηρ και τόσοι άλλοι. Ήταν ο πρώτος, τουλάχιστον για τον δυτικό κόσμο, ο οποίος όντας σε μια εποχή με έντονη κοινωνική και πολιτική ζωή κατάφερε να εγχύσει στα έργα του εκείνη την σπιρτάδα, την ζωντάνια και την καυστικότητα ώστε να διασκεδάσει από τη μία τους Αθηναίους ενώ παράλληλα να καυτηριάσει ανοιχτά τα πεπραγμένα των εχόντων την εξουσία και τη δύναμη. Σε κάθε εποχή ο πολιτικός λόγος έχει και τον αντίλογο, έχει εκείνον που με αιχμηρό λόγο μπορεί και ασκεί κριτική με γνώμονα το συμφέρον της πόλης και του κράτους. Ο Αριστοφάνης και οι μετέπειτα επίγονοί του έμειναν στην ιστορία γιατί ο λόγος τους ήταν καίριος και αναγκαίος, γιατί λειτουργούσε πέρα και πάνω από σκοπιμότητες, γιατί ήταν αυθεντικός και επικριτικός χωρίς να είναι προσβλητικός. Ο Θανάσης Λάλας και ο Σταμάτης Κωνσταντινίδης για μια ακόμα φορά αιχμαλωτίζουν τον αναγνώστη και τον καθιστούν θεατή σε μια φανταστική συνομιλία, από την οποία όμως προκύπτουν τόσα πολλά ενδιαφέροντα ζητήματα, ζητήματα επίκαιρα και ζωντανά στο τώρα. Περισσότερα

Κυριάκος Δημητρίου, Η κρυφή ζωή των φιλοσόφων, Εκδόσεις Επίκεντρο

Όταν μελετούμε το έργο ενός δημιουργού στον χώρο της τέχνης, της φιλοσοφίας ή της επιστήμης πόσο μεγάλη σημασία έχει να γνωρίσουμε τον ίδιο τον δημιουργό, δηλαδή την βιογραφία του, την κληρονομιά του, τις θρησκευτικές ή άλλες δεσμεύσεις του, την στάση του απέναντι στους «έναντι», το άλλο φύλο, τον χαρακτήρα του ή τα ψυχικά του χαρακτηριστικά; Αυτό το ερώτημα – όπως ο ίδιος προσπαθεί να μας εξηγήσει και όπως εμείς υποθέτουμε διαβάζοντας την εισαγωγή – απασχόλησε τον συγγραφέα μας πρίν ξεκινήσει να γράφει τούτο το βιβλίο. Το ερώτημα προβάλλεται εντονότερα όταν καλούμεθα να δώσουμε την δική μας ερμηνεία σε ένα πνευματικό έργο, μια εκφρασμένη ιδέα, έννοια ή άποψη που προσπαθεί να εκφράσει ο ποιητής, ο ζωγράφος και μας αφήνει να ασκήσουμε την ελευθερία μας είτε συναντώντας τον είτε μένοντας κεχηνότες και ανεπηρέαστοι. Για τον επιστήμονα τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά: μας ενδιαφέρει περισσότερο η σχέση του με την φιλοσοφία και η ερμηνευτική του προσέγγιση στην ιδέα και την ουσία του θεού. Περισσότερα

Μήτσος Παπανικολάου, Τα πεζογραφήματα (1913-1943), Εκδόσεις Σμίλη

Είναι από τις πιο λησμονημένες και όμως μία από τις πιο σπουδαίες και πιο πρωτοπόρες μορφές της νεοελληνικής λογοτεχνίας και δη αυτής του μεσοπολέμου. Δεν είναι απλά ένας εμβληματικός αφηγητής της εποχής του, είναι και ένας πολύ σπουδαίος και κορυφαίος μεταφραστής, το αποδεικνύουν άλλωστε τα εξαιρετικά μεταφραστικά του επιτεύγματα. Δεν είναι απλό να μεταφράσεις Τσβάιχ, Πόε, Ζολά, Ντελέντα, Μωπασάν και Ιστράτι με τέτοια αρτιότητα και πιστότητα αν δεν είσαι προικισμένος με αυτή την ξεχωριστή λογοτεχνική φλέβα όπως ο Μήτσος Παπανικολάου. Αυτή η περίοδος του μεσοπολέμου έχει αναδείξει σπουδαίους συγγραφείς και εκπληκτικά κείμενα, όπως εκείνα του Δημοσθένη Βουτυρά, του Βάσου Δασκαλάκη, του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, του Ρώμου Φιλύρα και τόσων άλλων που σήμερα δεν έχουν βρει την θέση που τους αξίζει. Και όμως χάρη στις εκδόσεις Σμίλη έχουμε την τύχη να έχουμε τόσο τα ποιήματα όσο και τα πεζογραφήματα του Μήτσου Παπανικολάου συγκεντρωμένα και μάλιστα σε δύο διαφορετικές εκδόσεις που αποτελούν αδιαμφισβήτητα διαμάντια για τα ελληνικά γράμματα ώστε να θυμούνται οι παλαιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι. Περισσότερα

Άννα Εμμανουήλ, Σμιλεύοντας το όνειρο, Εκδόσεις Ιωλκός

Δεν είναι συχνό φαινόμενο να αφιερώνονται βιβλία σε προσωπικότητες της τέχνης και του πολιτισμού, οπότε όταν αυτό συμβαίνει είναι μια πολύ ευτυχής συγκυρία και ένα γεγονός που χαροποιεί, η τέχνη είναι θεραπευτική, είναι αυτό που έλεγε ο Ματίς πως θέλω τα έργα μου να είναι αναπαυτικά σαν πολυθρόνες. Η Άννα Εμμανουήλ, της αξίζουν συγχαρητήρια για τον τρόπο με τον οποίο μπόρεσε σε λίγες σελίδες να αποτυπώσει το πνεύμα του Γιαννούλη Χαλεπά, αυτού του Αγίου της τέχνης, ενός ανθρώπου που πάσχισε όλη του τη ζωή και αγωνίστηκε να τιθασεύσει το λατρεμένο του μάρμαρο, να το σμιλέψει και τελικά να ονειρευτεί αυτά που είχε στο μυαλό του. Δεν ήταν ένας εύκολος δρόμος, διότι έχει αποδείξει η καλλιτεχνική ιστορία πως ο δρόμος των δημιουργών είναι ένας δρόμος ανηφορικός, κακοτράχαλος, δύσβατος, γεμάτος αίμα και ιδρώτα, πόνο και λίγες χαρές. Και όμως ο Χαλεπάς δεν λύγισε, δεν δίστασε, δεν κόμπιασε, δεν σταμάτησε να ονειρεύεται και τελικά αναμετρήθηκε και βγήκε νικητής, όχι για να το παινευτεί, όπως ποτέ δεν έκανε, μα για να νιώσει την πλήρωση, δηλαδή αυτό που οι Αρχαίοι Έλληνες εννοούσαν με την πληρωμή, την ψυχική ικανοποίηση. Έκανε το δικό του ταξίδι, έφτασε στη δική του Ιθάκη ως άλλος Οδυσσέας και αγάπησε την τέχνη του, όπως λίγοι.Περισσότερα

Louise Glück, Μάριγκολντ και Ρόουζ, Εκδόσεις Στερέωμα

Δύο κορίτσια, δύο σώματα, μα όμως μία ψυχή, ένα σύμπαν χωρισμένος στα δύο που μιλά όμως την ίδια γλώσσα, μια γλώσσα κοινή που καταλαβαίνουν και οι δύο. Είναι η ίδια μήτρα που τις γέννησε και όμως είναι σαν να νιώθει η μία τα χτυπήματα που δέχεται η άλλη. Η Γκλικ με ποιητικότητα – το Νόμπελ Λογοτεχνίας το έλαβε για το σύνολο του έργου της, το οποίο είναι κυρίως ποιητικό – αλλά και εμφανή λυρικότητα μας ταξιδεύει στον κόσμο δύο ιδιαίτερων κοριτσιών που μοιράζονται το ίδιο ταξίδι στη ζωή με κοινή συνισταμένη τη μητέρα τους και τον πατέρα τους, τους συνδετικούς κρίκους της ζωής τους. Η Μάριγκολντ και η Ρόουζ στα χέρια της Γκλικ παρουσιάζονται σαν να είναι δικές μας αδελφές, αίμα δικό μας, κάτι πολύ οικείο που γνωρίζουμε καθώς τις συναντάμε σε κάθε ξεχωριστή στιγμή τους. Είναι σαν τα πρόσωπα του Προυστ και του Μοντιανό (Νόμπελ Λογοτεχνίας 2014), ο οποίος επίσης πραγματεύεται και παίζει με το θέμα του χρόνου και της μνήμης στα δικά του βιβλία. Η διαφορά είναι πως η Γκλικ εμπεριέχει περισσότερο κομμάτι ψυχολογίας, περισσότερη συναισθηματική ανάλυση στα έργα της και στις αφηγήσεις της, στον τρόπο με τον οποίο αποφασίζει να μιλήσει για τις δύο γυναίκες.Περισσότερα

Χρύσα Ευστ. Αλεξοπούλου, Ευριπίδης, Εκδόσεις Πεδίο

Προσπαθήσαμε να γνωρίσουμε τον Ευριπίδη μέσα από κάποια έργα του. Είχαμε τρείς ευκαιρίες να συζητήσουμε για τον μεγάλο αυτόν τραγωδό στα σημειώματα μας για τα βιβλία: Διόνυσος κατά Εσταυρωμένου, Η Γέννηση της Τραγωδίας και Ηρακλείδες. Και στις τρείς αυτές περιπτώσεις τον κρίναμε από την θέση του Νίτσε, σαν τον ποιητή που άλλαξε επι τα χείρω την Αρχαία Ελληνική Τραγωδία και την οδήγησε στον θάνατο, δηλαδή από καθαρά φιλοσοφική σκοπιά. Ο αναζητητής της ύπαρξης κατηγορεί τον Ευριπίδη ότι απομάκρυνε και τελικά αποξένωσε την μοναδική αρχαία Ελληνική τραγωδία από τον βασικό της ρόλο: να απευθύνεται σε ένα θαυμαστό κοινό, που ήταν πλησιέστερα από ποτέ στο Είναι του, για να το διασκεδάζει διαπαιδαγωγώντας το. Περισσότερα

Μαρία Θαμπράνο, Ο τάφος της Αντιγόνης, Εκδόσεις Loggia

Η Αντιγόνη ήταν η αδελφή μου…….. Ίσως λοιπόν ίσως……..

Μην λαθέψετε, δεν μας μιλάει η Ισμήνη. Μιλάει σε συνέντευξη της η Maria Zambrano (Μαρία Θαμπράνο). Αυτήν την, πολύ γνωστή στον Ισπανόφωνο κόσμο, φιλόσοφο έχει κατ’ αρχάς την τόλμη να μας συστήσει ο εκδοτικός οίκος LOGGIA από ευγένεια, εκλαμβανόμενη σαν υποχρέωση να συστήσει στους Έλληνες την αδελφή της δικής τους Αντιγόνης, το φιλοσοφικό σύμβολο της αρχαίας Ελληνικής τραγωδίας.Περισσότερα

Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, Σημειώσεις ενός νεαρού γιατρού, Εκδόσεις Οξύ

“Αν ένα βιβλίο δεν μας συγκλονίζει όπως ένα χτύπημα στο κρανίο, για ποιον λόγο να το διαβάσουμε;” είχε δηλώσει πολύ εύστοχα ο Φραντς Κάφκα. Διηγήματα όπως αυτά του Μπουλγκάκοφ σίγουρα ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία διότι είναι γραμμένα από έναν γιατρό στο επάγγελμα, όπως είναι ο Μπουλγκάκοφ. Εδώ καταγράφει μέσω του ήρωα πρωταγωνιστή του, νεαρού γιατρού, όλο το χρονικό και τα σκηνικά τα οποία συνάντησε κατά την άσκηση του λειτουργήματός του. Ο Μπουλγκάκοφ γράφει, από την εμπειρία του ως γιατρός, ένα ευαίσθητο, φιλοσοφημένο και γεμάτο προβληματισμούς κείμενο διότι η ζωή η ίδια είναι γεμάτη προβλήματα και προκλήσεις, ειδικά τα της υγείας. Εκεί στη μέση του πουθενά παλεύει να θεραπεύσει ανθρώπους που δεν έχουν που την κεφαλή κλίναι, ανθρώπους ανήμπορους που δεν έχουν άλλη σωτηρία και άλλη λύση παρά τον μόνο εκπρόσωπο του Θεού που έχει στα χέρια του τις ζωές τους. Υπάρχει μία δόση ανασφάλειας, αγωνίας και περίλυπης ατμόσφαιρας στο κείμενο, ένα κείμενο που παίζει με την συνείδηση και την ενσυναίσθηση του πόνου των ανθρώπων, των απλών ανθρώπων, των μουζίκων, εκείνων με τους οποίους ασχολήθηκε τόσο ο Τσέχοφ, γιατρός και ο ίδιος στο επάγγελμα όσο και ο σπουδαίος Ντοστογιέφσκι. Περισσότερα

Ο Δαυίδ του Μιχαήλ Αγγέλου και η δημόσια τέχνη στη Φλορεντία στις αρχές του 16ου αιώνα & Τα πρακτικά της συμβουλευτικής επιτροπής για την τοποθέτηση του γλυπτού στην πόλη, Εκδόσεις Άγρα

Σε μια περίοδο και σε μια εποχή όπου ο δημόσιος χώρος, ειδικά στην Ελλάδα, βιάζεται ποικιλοτρόπως και ο πολίτης καθώς και οι ηγεσίες αυτού ανά την επικράτεια αδιαφορούν πλήρως – στην καλύτερη των περιπτώσεων – κείμενα όπως αυτό επαναφέρουν στο προσκήνιο την χρηστή διαχείριση του δημόσιου χώρου και την ανάγκη να επιβάλλεται η αισθητική, η σοβαρότητα και η σημασία της ανάδειξης αυτού προς το κοινό καλό και το όφελος όλων. Ο δημόσιος χώρος σε αντίθεση με τον ιδιωτικό ανήκει σε όλους και δεν ανήκει σε κανέναν, άρα είναι ένας χώρος ιερός όπου επιτρέπεται μόνο ό,τι δεν προσβάλλει τον κοινό νου, είναι τόσο απλό μα καθόλου δεδομένο. Τα όσα καταγράφονται στο βιβλίο αυτό – στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα εγχειρίδιο αισθητικής παρέμβασης και πολιτισμικής ανύψωσης το οποίο θα ήταν θεμιτό και φρόνιμο να διαβαστεί από όλους τους δημόσιους άρχοντες προς γνώση και συμμόρφωση – είναι η απόδειξη πως ο δημόσιος χώρος είναι εξαιρετικά σημαντικός, είναι εκείνος ο χώρος όπου ο πολίτης περπατά, ανταμώνει, περιπλανιέται και τελικά δρα, είναι ο χώρος ο οποίος οφείλει να γίνεται σεβαστός και να μην πολιορκείται από κάθε είδους βαναυσότητα και βαρβαρότητα. Περισσότερα

Άγιου Αυγουστίνου, Εξομολογήσεις (Δίτομο), Εκδόσεις Πατάκη

Το βιβλίο σε νέα επιτυχημένη μετάφραση,  δεδομένων των δυσκολιών, και νέα προσεγμένη παρουσίαση από έγκριτο εκδότη, μας έδωσε την ευκαιρία – πώς να αντισταθούμε στον πειρασμό – να ξαναδιαβάσουμε ένα βιβλίο που προσπαθεί να ισορροπήσει – και τα καταφέρνει περιέργως πως -, αιώνες τώρα, ανάμεσα στο Χριστιανικό δόγμα και τον ελεύθερο φιλοσοφικό στοχασμό. Ο Αυγουστίνος δεν είναι παρά ο κανείς με την έννοια του Heidegger, με την έννοια που έχει η λέξη όταν ρωτάμε «είναι εδώ κανείς;». Ο Οδυσσέας που κάνει το ταξίδι της ζωής και πρέπει να δημιουργήσει μίαν Ιθάκη για να ξέρει τι νόημα έχει το ταξίδι του. Ο Αυγουστίνος δεν έχει. Έχει όμως ψυχή που έχει συνείδηση και που του φωνάζει: Εσύ που είσαι πλασμένος για τα ωραία, τα μεγάλα και τα δυνατά διάγεις έναν έκλυτο βίο, όπως λες και μόνος σου, έναν βίο ανεξέταστο. Μήπως ήρθε η ώρα, νέος είσαι ακόμα να αναζητήσεις βοήθεια, αντί να κάθεσαι να κλαις την μοίρα σου;Περισσότερα

George Orwell, Panait Istrati, Rosa Luxembourg, Gregor Gog, Από τα άσυλα των φτωχών στην αδελφότητα των αλητών, Εκδόσεις Firebrand

Μια κοινωνία που δεν φροντίζει τους μη έχοντες και κατέχοντες, που αδιαφορεί για τους παραστρατημένους και απόκληρους της ζωής είναι μια κοινωνία που δεν έχει πολλές ελπίδες να ονομαστεί ανθρώπινη. Σκοπός μιας ευνομούμενης κοινωνίας είναι να ρίχνει το βάρος της σε όσους δυστυχώς δεν ήταν τυχεροί και δεν μπόρεσαν να εξασφαλίσουν ένα πιάτο φαγητό και μια στέγη λόγω διαφόρων λόγων. Όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στα κοινωνικά αγαθά και η κοινωνία που φροντίζει τους πιο αδύναμους επιδεικνύει ευαισθησία και αλληλεγγύη, έννοιες που ειδικά σήμερα έχουν χαθεί από τα στόματα. Όλοι κλεισμένοι πίσω από κλειστές πόρτες και αποβλακωμένοι πίσω από ανόητες οθόνες οδηγούνται μαθηματικά στην αποχαύνωση. Η κατάσταση ωστόσο έναν αιώνα πριν, τότε που η τεχνολογία δεν υπήρχε καν ως έννοια, δεν ήταν διόλου καλύτερη. Τα κείμενα που παρουσιάζονται σε αυτή την σπουδαία έκδοση όπου έχουν συγκεντρωθεί κείμενα των Όργουελ, Ιστράτι, Λούξεμπουργκ και Γκογκ καθώς και παραρτήματα τα οποία αναφέρονται στα κείμενα αυτά.  Περισσότερα

Gregory Nagy, Αίας Αρήιος, Εκδόσεις ΕΠΟΨ

Έχουμε στα χέρια μας ένα βιβλίο γραμμένο από έναν αναγνωρισμένο, παγκοσμίου φήμης Ομηριστή, ένα θέμα όχι τόσο εξειδικευμένο, όπως δηλώνει ο τίτλος του και έναν εκδοτικό οίκο που έχει βάλει στόχο του να κινείται σε υψηλά επίπεδα και να αφήσει τα υπόλοιπα σε άλλους. Τι άλλο θα κατεβάζαμε από το ράφι ψάχνοντας τι θα διαβάσουμε σήμερα; Η έξοχη μεταφράστρια, κατά δήλωση του συγγραφέα – οπότε η δική μας γνώμη περισσεύει, αποφεύγει τον τίτλο Αίας Αρείος που θα ήταν ίσως πιο προσφιλής για να αποφύγει την σύγχυση με άλλες ερμηνείες του όρου. Ο Αρήιος είναι ταυτόσημος με τον Αρείο: την ασκούντα την ηρωική βία του θεού του πολέμου. Ο συγγραφέας είναι μια αυθεντία της αρχαιοελληνικής γραμματείας, του οποίου δεν έχουμε διαβάσει κανένα άλλο βιβλίο. Αν είχαμε διαβάσει τουλάχιστον τα δύο βιβλία του για τον Όμηρο και το Ο Καλύτερος των Αχαιών, θα είχαμε μια πιο πλήρη, αλλά κυρίως μια πιο υπεύθυνη άποψη. Εδώ περιοριζόμαστε μόνο στις αναφορές του ιδίου στα κείμενα αυτά, οπότε όλα όσα ακολουθούν θα τα κρίνετε ως προερχόμενα από έναν «μη επαρκή» γνώστη του έργου του Gregory Nagy.Περισσότερα