Ισίδωρος Ζουργός, Χάλκινα κατώφλια, Εκδόσεις Πατάκη

Είναι κοινή διαπίστωση πως ένα έπος όπως η Οδύσσεια του Ομήρου θεωρείται σχεδόν ακατόρθωτο να ξαναγραφτεί στην σημερινή εποχή για πολλούς και διάφορους λόγους που με ξεπερνούν για να τους αναλύσω. Εν τούτοις, η προσπάθεια να εμπνευστεί ένας σύγχρονος συγγραφέας και να αντλήσει στοιχεία από αυτό το αριστούργημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας είναι από μόνο του σαν σκέψη αξιέπαινο εγχείρημα. Ο Ισίδωρος Ζουργός το είχε κάνει παλαιότερα και με μεγάλη επιτυχία με τα Ανεμώλια, τώρα το επιχειρεί εκ νέου με τα Χάλκινα κατώφλια αποδεικνύοντας πρωτίστως στον εαυτό του και κατ’ επέκταση και στο αναγνωστικό του κοινό πως ένας συγγραφέας μπορεί και εξελίσσεται, μπορεί και ξεπερνά τον ίδιο του τον λογοτεχνικό εαυτό. Ο Ισίδωρος Ζουργός είναι από εκείνους τους Έλληνες συγγραφείς που, κατά την γνώμη μου, αφενός κουβαλάει περισσότερο από έναν ξένο αυτή την αρχαία ομηρική αύρα στην αυλή της φαντασίας του και αφετέρου θαρρώ πως έχει να κάνει και με τα στοιχεία που τον περιβάλλουν (θάλασσα και ήλιος) και τα οποία είναι και η βάση για να πλάσει ένα μυθιστόρημα εμπνευσμένο όπως αυτό. Τα Χάλκινα κατώφλια είναι ο δικός του φόρος τιμής στον πατέρα όλων μας, τον αξεπέραστο Όμηρο, τον πρώτο μυθιστοριογράφο όλων των εποχών.Περισσότερα

Laszlo Krasznahorkai, Πάει και το φραντζολάκι, Εκδόσεις Πόλις

Δεν είναι διόλου τυχαία η απονομή του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Λάσλο Κραζναχορκάι, διότι τα κείμενά του ανατρεπτικά και σαφώς πολιτικοποιημένα μας προβληματίζουν και μας προκαλούν, μας προσκαλούν σε σκέψη και συλλογισμό. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Όρμπαν έσπευσε να συγχαρεί τον συμπατριώτη του για αυτή την σπουδαία διάκριση, ωστόσο ο ίδιος ο συγγραφέας δεν παρέλειψε να εκφράσει την αντίθεσή του με τα όσα ο ίδιος πρεσβεύει, κάτι που εξάλλου διαφαίνεται ανοιχτά και στην αφήγησή του. Δεν γίνεται ένας συγγραφέας να μην παίρνει θέση στα όσα συμβαίνουν, να μην αντιδρά και να μην είναι στρατευμένος με την έννοια της υπεράσπισης ελευθεριών, δικαιωμάτων και λοιπών αναγκαίων δημοκρατικών θεσμών. Καθόλου τυχαία λοιπόν αλλά πραγματικά επάξια ο συγκλονιστικός γλωσσοπλάστης και στοχαστής Krasznahorkai απέσπασε το Man Booker 2015 για το βιβλίο του Πόλεμος και πόλεμος παίρνοντας την σκυτάλη από ένα παρελθόν λογοτεχνικό που νομίζαμε ότι σβήνεται. Η μετάφραση άθλος τότε για ένα τέτοιο ξεχωριστό κείμενο της Ιωάννας Αβραμίδου, κυκλώνουν και εντοιχίζουν τον αναγνώστη-μελετητή του έργου του, δημιουργώντας ένα πλαίσιο και μία πηγή πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής σε μία κοινωνία που της λείπει η παραγωγή σκέψης. Θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία και η δημιουργία.Περισσότερα

Ντιντιέ Ντενένξ, Η πορεία ενός κοινού καθάρματος, Εκδόσεις Κέδρος

Χρειάζεται δεξιοτεχνία και γνώση της ιστορίας καθώς και της αστυνομικής πλοκής αλλά και του πώς να παντρεύεις τόσο αρμονικά τα δύο στοιχεία αυτά ώστε να μπορείς να γράψεις ένα ακόμα πιο συναρπαστικό μυθιστόρημα από το προηγούμενο, εννοώ το Έγκλημα και μνήμη. Ο Ντιντιέ Ντενένξ είναι ένας αριστοτέχνης του λόγου και της αφήγησης και αγγίζει τον αναγνώστη από την πρώτη έως την τελευταία σελίδα σε ένα μείγμα αγωνίας και ιστορίας/πολιτικής, ένα είδος μείγματος στο οποίο οι Γάλλοι συγγραφείς έχουν χτίσει τη δική τους σχολή χρόνια τώρα. Αυτό βέβαια που είναι η βάση ώστε να προκύψει ένα τόσο εξαιρετικό μυθιστόρημα είναι ένα κομμάτι έρευνας από τη μεριά του συγγραφέα καθώς από τις σημειώσεις του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να καταλάβει πόσο έχει εντρυφήσει ο Ντενένξ σε αυτό που ονομάζουμε πολιτικό νουάρ. Η μετάφραση του Βασίλη Παπακριβόπουλου είναι το κερασάκι στην τούρτα μιας εξαιρετικής εκδοτικής συνταγής για μια ακόμα φορά από τις εκδόσεις Κέδρος.Περισσότερα

Σοφοκλής, Αντιγόνη. Οιδίπους Τύραννος, Εκδόσεις Κίχλη (μέρος Β’)

Ο Σοφοκλής αρθρώνει – τόσο απλά – το τεράστιο ερώτημα που θέτει στην τραγωδία αυτή. Υπάρχει πεπρωμένο; Υπάρχει αυτό που πέπρωται να γίνει, αυτό που θα γίνει ανεξάρτητα από την βούληση μας; Η Πυθαγόρεια εμμονή στο πεπρωμένο, η τόσο διαδεδομένη στην αρχαία Ανατολική φιλοσοφία, που κατ’αυτόν αποτυπώνεται στην θέση των πλανητών την ώρα της γέννησης μας, όσο και το δόγμα του Σχεδίου του Θεού της Χριστιανικής – και όχι μόνον – θρησκείας από την μια και η  Τυχαιότητα στην Φύση και η Ελεύθερη Βούληση του ανθρώπου διεμβολίζουν το ερώτημα από άκρου εις άκρον αλλά δεν το κόβουν στα δύο, δηλαδή: Πεπρωμένο ή Τυχαιότητα; Πεπρωμένο ή Ελεύθερη Βούληση;Περισσότερα

Σοφοκλής, Αντιγόνη, Εκδόσεις Κίχλη

Το θεατρικό έργο του Σοφοκλή βλέπει την Αντιγόνη, μια από τις κορυφαίες αρχαιοελληνικές τραγωδίες, από την σκοπιά της παρουσίασης της, δηλαδή κάποιες παραστάσεις που κατά την γνώμη του – που αξίζει όλον τον σεβασμό μας – κινήθηκαν σε υψηλά καλλιτεχνικά επίπεδα και απέδωσαν τα νοήματα που ήθελε να μεταφέρει ο Σοφοκλής. Ανάμεσα στις χιλιάδες αποδόσεις του έργου σε κάθε γωνιά του πλανήτη, υποθέτουμε απλώς – χωρίς καμία βεβαιότητα – ότι λίγες θα πρέπει να είναι αυτές που κατόρθωσαν να πλησιάσουν τις απάτητες κορυφές, τις ανείπωτες έννοιες, στις οποίες προσπαθεί να αναρριχηθεί ο Σοφοκλής. Εμείς θα μείνουμε στις τελευταίες και θα προσπαθήσουμε να τις εντοπίσουμε στο κείμενο και την ροή της συγκεκριμένης μετάφρασης.Περισσότερα

Peter Flamm, Εγώ;, Εκδόσεις Μεταίχμιο

Κάθε πόλεμος έχει τα θύματά του, κάθε πόλεμος αφήνει πληγές. Κάποτε ένας ιστορικός είχε πει πως οι πόλεμοι είναι απαραίτητοι και αναγκαίοι και ο συγγραφέας επανέρχεται σε αυτή την παραδοχή με τις δικές του λέξεις: «Αν το κακό που υπάρχει στον κόσμο τρέφεται με τη ζωή μας, χωρίς αυτή θα λιμοκτονήσει και θα πεθάνει. Γι΄αυτό είναι μεγάλη ανάγκη να το σκοτώσουμε, γι’αυτό κάθε πόλεμος είναι καλός. Γιατί κάθε θάνατος μας φέρνει πιο κοντά σ’αυτό το σκοπό!». Στο ιδιότυπο αυτό μυθιστόρημα που οι αλήθειες συντρίβουν και τα συμβάντα γράφουν ιστορία, περιγράφεται η φύση ενός ανθρώπου διαλυμένου από τα πυρά του πολέμου, ενός ανθρώπου που κυκλοφορεί χαμένος χωρίς ταυτότητα, χωρίς υπόσταση γιατί αυτή του εκλάπη από την κόλαση του πολέμου. Πώς είναι άραγε να αντέχεις να ζεις χωρίς να γνωρίζεις από πού προέρχεσαι και πού βρίσκεσαι; Πως είναι δυνατόν να προχωράς χωρίς μνήμη, χωρίς καν την παραμικρή ιδέα για το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεσαι μετά το πέρας του πολέμου, ποια είναι η θέση σου στον κόσμο, ποιοι είναι οι γύρω σου; Περισσότερα

Guillaume Apollinaire, Ο δολοφονημένος ποιητής, Εκδόσεις Οξύ

Περιπατητής των δύο όχθεων ο Γκιγιόμ Απολιναίρ αλλά και προπομπός του σουρεαλιστικού κινήματος με βιβλία όπως αυτό τάραξε τα νερά της λογοτεχνικής παραγωγής και προκάλεσε με την αναφορά του στην ποίηση που τόσο αγαπούσε. Ουσιαστικά, αυτό το έργο είναι ένας ύμνος στον αδάμαστο μα και τόσο λησμονημένο ποιητή, στον δημιουργό του οποίου απειλείται η ελευθερία και η ανεξαρτησία της παραγωγής λόγου. Με πρόσωπα εντελώς σουρεαλιστικά να πρωταγωνιστούν, ο Απολιναίρ που πέθανε από την ισπανική γρίπη το 1918, δεν σταματά να εκπλήσσει με τον χειμαρρώδη αλλά και τόσο αριστοφανικό του λόγο. Δεν είναι από τα πιο γνωστά του έργα, είναι όμως ένα κείμενο που μιλά στην καρδιά των ανησυχιών και των αγωνιών που τον διακατέχουν αναφορικά με το μέλλον του ποιητή στην εποχή του. Με άρμα τον ήρωά του ονόματι Κρονιαμαντάλ, ένα όνομα τόσο περίεργο και ευφάνταστο, ο πάντα αιχμηρός αλλά και εμπνευσμένος Απολιναίρ ξεδιπλώνει τον ποιητικό του οίστρο και μας ταξιδεύει στο δικό του κόσμο όπου κυριαρχεί η φαντασία και το αλλόκοτο. Περισσότερα

Thomas Bernhard, Ο ανιψιός του Βίτγκενσταϊν, Εκδόσεις Πλήθος

Στο βιβλίο του Παλιοί δάσκαλοι ο εκ των κορυφαίων συγγραφέων της μεταπολεμικής περιόδου Thomas Bernhard καταθέτει με αγωνία και ευλάβεια τα εξής συγκλονιστικά: “Η τέχνη συνολικά δεν είναι, ναι, τίποτε άλλο παρά μια τέχνη επιβίωσης, το γεγονός αυτό δεν επιτρέπεται να το παραβλέψουμε, η τέχνη είναι η απόπειρα που κάνει συνέχεια με τρόπο συγκινητικό η διάνοια να τα βγάλει πέρα μ’ αυτόν τον κόσμο και με τις αντιξοότητες του, πράγμα που, όπως ξέρουμε είναι δυνατόν μόνο αν χρησιμοποιήσουμε ψέμα και ψευδολογία, υποκρισία και αυτοεξαπάτηση”. Αυτή την ενδοσκόπηση και τον διάλογο με τον εσώτερο εαυτό του συνεχίζει στο βιβλίο Ο ανιψιός του Βίτγκενσταϊν, όπου αναφέρεται στον Πάουλ, στον ανιψιό του γνωστού φιλοσόφου καθώς και οι δύο νοσηλεύονται σε διαφορετικές πτέρυγες του ίδιου νοσοκομείου. Είναι μια εξομολόγηση διαρκείας, ένα άνοιγμα και μια κατάθεση των ανησυχιών του, ένας μονόλογος σχεδόν θεατρικός όπου όλα τα θέματα κατατίθενται προς ανάλυση.Περισσότερα

Tony Spawforth, Τι οφείλουμε στους Αρχαίους Έλληνες, Εκδόσεις Πατάκη

Είναι αναγνωρίσιμα και γνωστά τοις πάσι τα επιτεύγματα της αρχαίας Ελλάδας μέσα από διαφορετικές πτυχές, την ιστορία, την πολιτική, τις τέχνες, την φιλοσοφία, τις επιστήμες. Οι αρχαίοι Έλληνες υπήρξαν εκείνοι που προσέφεραν πιο πολλά από όσα εμείς σήμερα γνωρίζουμε, ήταν εκείνοι που διέδωσαν το πνεύμα της δημοκρατίας σε έναν κόσμο σημερινό που την έχει ανάγκη όσο ποτέ. Ο χρυσός αιώνας του Περικλή λοιπόν ήταν αυτός που θεμελίωσε αναμφίβολα ένα πολίτευμα το οποίο μέχρι σήμερα συνεχίζει να αποτελεί φάρο δικαιοσύνης και ευνομίας, ένα πολίτευμα που αποτελεί την μόνη σανίδα σωτηρίας απέναντι σε κάθε προσπάθεια υποτροπής της εκάστοτε εξουσίας. Το πολίτευμα αυτό δεν είναι άλλο από την περίφημη δημοκρατία που θεσπίστηκε από τον Κλεισθένη και τον Σόλωνα και αποτελεί για πολλά έθνη κληρονομιά ανεκτίμητη και πολύτιμη ως προς την ίδια τους την συνέχεια και ύπαρξη. Ο Tony Spawforth φωτίζει αυτή την φωτεινή αρχαία Ελλάδα προσπαθώντας να μας εξηγήσει γιατί σήμερα πολλές από τις πτυχές του δικού μας βίου αναφέρονται σε εκείνη την εποχή.Περισσότερα

S. A. Cosby, Οι αμαρτωλοί στάζουν αίμα, Εκδόσεις Gutenberg

Πολιτική, θρησκεία, κοινωνικές εντάσεις, ψυχολογία και ανθρώπινη φύση όλα αυτά πρωταγωνιστούν σε ένα καταιγιστικό μυθιστόρημα όπου κοχλάζει η αδικία και ο ανθρώπινος πόνος. Γιατί παιδιά να πληρώνουν την αρρώστια ορισμένων ψυχικά διαταραγμένων και γιατί να καθίστανται θύματα μιας κοινωνίας που αρνείται να δει τα λάθη της; Ο Κόσμπι μεταφέρει με συγκλονιστικό τρόπο σε αυτό το εξαιρετικά ωμό αλλά τόσο ειλικρινές κείμενο όλα εκείνα που μαστίζουν την αμερικανική κοινωνία. Η ιστορία της οπλοκατοχής δεν έχει πάψει να απασχολεί δεκαετίες τώρα την αμερικανική κοινωνία, μια μάστιγα που κανένας πρόεδρος δεν έχει τολμήσει να αγγίξει μιας και τα συμφέροντα που παίζονται είναι πολλά και το πολιτικό κόστος από μια γενναία και επιβεβλημένη απόφαση απαγόρευσης σχεδόν ανυπόφορο. Τα όπλα είναι το όπιο του λαού για να παραφράσω την ρήση του Καρλ Μαρξ, είναι όμως και το χρώμα της φυλής γιατί η μάχη ανάμεσα σε λευκούς και έγχρωμους δεν έχει πάψει να υφίσταται από τότε που ο Αβραάμ Λίνκολν αποφάσισε με θάρρος και με κόστος την ίδια του την ζωή να καταργήσει το θεσμό της δουλείας.Περισσότερα

Στέλιος Μάινας, Αρόδου, Εκδόσεις Ψυχογιός

O Φραντς Κάφκα είχε κάποτε πει πως τα βιβλία που έχουμε ανάγκη είναι εκείνα που πέφτουν σαν το τσεκούρι στην παγωμένη θάλασσα της ψυχής μας. Και πράγματι τα καλά βιβλία υπάρχουν και εμείς αξίζει να τα βρούμε. Κάπου κρύβονται και μας περιμένουν να ανακαλύψουμε τη ζωή που αυτά κρύβουν μέσα τους. Ένα καλό βιβλίο θα είναι πάντα ένας λόγος να κρατάμε απόσταση από το κακό που συμβαίνει γύρω μας και να ξεφεύγουμε με το νου και την ψυχή μας μέσα από ιστορίες πραγματικές ή φανταστικές. Μην ξεχνάμε πως τα βιβλία είναι η αφορμή να νιώσουμε πως δεν είμαστε μόνοι, πως έχουμε καλή παρέα και μπορούμε να ευφρανθούμε. Είναι όμως και ένας εξαιρετικός τρόπος να προσκαλέσουμε τους φίλους μας και να συζητήσουμε, το βιβλίο είναι μεταξύ άλλων κοινός τόπος διαλόγου, χαράς, ανταλλαγής απόψεων και ψυχαγωγίας. Τα βιβλία είναι λόγος ονείρων και αισιοδοξίας και όπως έλεγε και ο Πικάσο για την τέχνη απορροφούν την σκόνη της καθημερινότητας. Όλα αυτά έχουν σχέση με το βιβλίο του ηθοποιού Στέλιου Μάϊνα, ο οποίος τολμά και γράφει, τολμά και εκφράζεται και μας χαρίζει ένα τόσο συγκινητικό μα και γεμάτο αλήθειες μυθιστόρημα.Περισσότερα

Διονύσης Σαββόπουλος, Γιατί τα χρόνια τρέχουν χύμα, Εκδόσεις Πατάκη

Ο Διονύσης Σαββόπουλος πλέον ανήκει στο πάνθεον των Ελλήνων δημιουργών μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Βασίλη Τσιτσάνη, τον Μάρκο Βαμβακάρη και με όλους εκείνους οι οποίοι σφράγισαν το ελληνικό τραγούδι και την ελληνική μουσική σκηνή. Χωράνε όλες οι λέξεις και όλη η ζωή ενός τέτοιου δημιουργού σε ένα βιβλίο; Σαφώς και όχι, διότι τα χρόνια τρέχουν χύμα όπως άλλωστε ο ίδιος αναφέρει. Είναι όμως μια ευκαιρία για τον αφηγητή και συγγραφέα του βιβλίου να μας αφηγηθεί τα όσα έζησε, όσους γνώρισε, να ονοματίσει τις επιτυχίες του, τα λάθη του, τις παραλείψεις του, τους θριάμβους και τις αποτυχίες του. Είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να δει τον εαυτό του στον καθρέφτη και να μιλήσει για τον ίδιο όχι μόνο ως καλλιτέχνη αλλά και ως άνθρωπο. Δεν είναι εύκολο για κάποιον να μιλήσει για τα σφάλματά του και να δηλώσει πως μετάνιωσε για κάποιες από τις πράξεις του, θέλει τόλμη και θάρρος και ο Διονύσης Σαββόπουλος έχει αποθεματικό. Αναμφίβολα, όσο και αν είναι τετριμμένο ως έκφραση ο Σαββόπουλος, ο Νιόνιος μας, σφράγισε την εποχή της μεταπολίτευσης τόσο με τους ήχους όσο και με τους στίχους, μας καθήλωσε, προκάλεσε, προβλημάτισε, ψυχαγώγησε, μας ανύψωσε.Περισσότερα