Isaac Bashevis Singer, Το πιστοποιητικό, Εκδόσεις Κριτική

Iστορίες βγαλμένες από τα νεανικά του χρόνια και την πατρίδα του, την Πολωνία αλλά και την δεύτερη πατρίδα του την Αμερική, αυτές είναι οι αφηγήσεις του Σίνγκερ. Ο ήρωας του Σίνγκερ, ο Νταβίντ Μπέντιγκερ είναι ουσιαστικά ο άλλος εαυτός του ίδιου του Σίνγκερ μιας και στη Βαρσοβία προσπαθεί να θεμελιώσει την συγγραφική του σταδιοδρομία, να γίνει γνωστός και να ζήσει τελικά, να κερδίσει τη ζωή του από την συγγραφή. Το εγχείρημα είναι δύσκολο καθώς προσπαθεί παράλληλα να προμηθευτεί ένα πιστοποιητικό για να πάει στην Παλαιστίνη. Εν τω μεταξύ περιπλανιέται στους δρόμους της Βαρσοβίας χαμένος στις σκέψεις και τις αγωνίες του περιμένοντας σαν τον Γκοντό του Σάμουελ Μπέκετ για την αυτοπραγμάτωσή του. Ο κόσμος του Σίνγκερ είναι γεμάτος συμβολισμούς και μηνύματα για τους ανθρώπους του μεσοπολέμου, όπως ο ίδιος, οι οποίοι σχοινοβατούν στο μετέωρο βήμα του πελαργού έχοντας αφήσει πίσω τους έναν αιματηρό πόλεμο και ζώντας μέσα στην ανασφάλεια του ερχομού ενός δεύτερου ακόμα πιο καταστροφικού. Το ενδιάμεσο αυτό διάστημα είναι γεμάτο από δισταγμό, απογοήτευση και φόβο για τα μελλούμενα.Περισσότερα

Ένας υπαρκτός χαμένος άνθρωπος που ξεπήδησε από έργο του Σαίξπηρ (Άρνολντ Μπέννετ, Θαμμένος ζωντανός, Εκδόσεις Πατάκη)

Η νέα σειρά sub rosa των εκδόσεων Πατάκη περιλαμβάνει άγνωστα βιβλία γνωστών συγγραφέων, βιβλία διαχρονικής σημασίας όπως είναι και ο Θαμμένος ζωντανός που παρουσιάζεται εδώ. Ιδιαίτερα η βρετανική λογοτεχνία των αρχών του προηγούμενου αιώνα διαπνέεται από μία αφηγηματική δεινότητα, από έναν ξεχωριστό ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα, μία έντονη έμφαση στην ανάλυση της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης αλλά και μια μοναδική αίσθηση φλεγματικού και καυστικού χιούμορ που είναι έκδηλο σε κάθε σημείο της αφήγησης. Ο Μπέννετ, όπως και ο Κρίσπιν στο κινητό παιχνιδάδικο, ουσιαστικά διαμορφώνει ένα δικό του λογοτεχνικό ύφος που ακροβατεί ανάμεσα στο κοινωνικό και το προσωπικό, το εύθυμο και το δραματικό, μέσα από ένα παιχνίδι που δεν αφήνει τον αναγνώστη να ξεκολλήσει το βλέμμα του από το κείμενο. Περισσότερα

Ben Macintyre, Η πολιορκία, Εκδόσεις Κλειδάριθμος

Η διαχείριση κρίσεων και ειδικά πολιτικών είναι ένα δύσκολο εγχείρημα, δεν είναι λίγες οι φορές που άνθρωποι βρέθηκαν σε κατάσταση ομηρίας ανά τον κόσμο επειδή κάποιοι αποφάσισαν να βάλουν σε κίνδυνο τις ζωές τους με πρόσχημα απαιτήσεις, πολλές φορές παράλογες και μέσα σε καθεστώς τρομοκρατίας. Ο Μπεν Μακιντάιρ στο βιβλίο του αυτό περιγράφει τις σκηνές τρόμου και αγωνίας που έζησαν όμηροι στην Ιρανική πρεσβεία στο Λονδίνο καθώς εισέβαλαν σε αυτήν οπλισμένοι άντρες οι οποίοι ζητούσαν να δικαιωθούν τα αιτήματά τους. Συγκεκριμένα, πρόκειται για Ιρανούς πολίτες, οι οποίοι απαιτούσαν να αναγνωριστεί η χώρα τους, το Αραβιστάν και να πάψουν να είναι εξόριστοι στο ίδιο τους το κράτος. Τόσο υπό τον Σάχη, όσο και υπό τον Ισλαμιστή Αγιατολάχ Χομεϊνί, η κατάσταση ήταν ιδιαίτερα επισφαλής για αυτούς τους πολίτες του Ιράν, οι οποίοι αναζητούσαν μια διέξοδο παραμονής τους στην χώρα και οι οποίοι βρίσκονταν ουσιαστικά ξένοι στην ίδια τους την χώρα. Η κίνησή τους να καταλάβουν την Ιρανική πρεσβεία στο Λονδίνο δεν ήταν μεμονωμένη, είχε προηγηθεί η κατάληψη από μια ομάδα Ισλαμιστών στην Αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη 52 Αμερικανών. Τέτοια γεγονότα πάντα συνδέονται μεταξύ τους και η ένταση της εποχής είχε πολλά τέτοια επεισόδια, πολλές φορές με άδοξο τέλος. Περισσότερα

James Joyce, Ένα πορτραίτο του καλλιτέχνη σε νεαρή ηλικία, Εκδόσεις Πατάκη

Βούς στεφανούμενος, η προετοιμασία για την θυσία που άλλοι αποφασίζουν για σένα χωρίς εσένα. Βούς στεφανωμένος, έτοιμος ο προς θυσίαν να προσφερθεί εκών άκων στον – κατά την ανθρώπινη ή μάλλον απάνθρωπη  άποψη αιμοδιψή υπέρτατο άρχοντα. Ο βούς είναι ο κατά James Joyce Στέφανος Δαίδαλος, που, μιμούμενος τον αρχιτέκτονα των λαβυρίνθων, κατασκευάζει τα φτερά του για να ξεφύγει και τα καταφέρνει να βρεί διέξοδο στον λαβύρινθο της ζωής του, όπως του τον είχε στήσει το περιβάλλον του και κυρίως η μητέρα του. Η παράλυση που κυριαρχεί στους Dubliners, παρούσα και εδώ περιβεβλημένη τον μανδύα της θρησκείας: ο Στέφανος είναι τάμα στον Θεό που καλείται να υπηρετήσει εγκαταλείποντας τη ζωή και κάθε άλλη σκέψη είναι αμαρτωλή και γι’αυτό δεν πρέπει να υπάρχει ούτε σαν σκέψη. Οι υποκριτές/αυθεντίες της εκκλησίας θεωρούν και το φτερούγισμα της σκέψης γύρω από κάποια επιθυμία – σαρκική ή μη, δεν έχει και πολλή σημασία – ασέβεια προς τον Θεό. Δυστυχώς γι’αυτούς και η χρήση της λέξης αμαρτία, σαν σημαίνον στην Ελληνική γλώσσα, είναι λάθος και η σκέψη χαίρει άπειρης ελευθερίας. Περισσότερα

Η ιστορία της οικογένειας Μέντες εν μέσω πολιτικής θύελλας (Joao Ricardo Pedro, Το δικό σου πρόσωπο θα είναι το τελευταίο, Εκδόσεις Πόλις)

Η πλούσια πορτογαλική λογοτεχνία των Πεσσόα, Σαραμάγκου, Καμόες, Λόμπο Αντούνιες και Καστέλο Μπράνκο συνεχίζεται αδιάλειπτα με βιβλία όπως αυτό του Ρικάρδο Πέντρο, οι σπόροι έπιασαν τόπο. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που πραγματεύεται τη σύγχρονη πορτογαλική ιστορία μέσα από έναν οικογενειακό ιστό που μετράει τρεις γενιές. Περισσότερα

Ισίδωρος Ζουργός, Χάλκινα κατώφλια, Εκδόσεις Πατάκη

Είναι κοινή διαπίστωση πως ένα έπος όπως η Οδύσσεια του Ομήρου θεωρείται σχεδόν ακατόρθωτο να ξαναγραφτεί στην σημερινή εποχή για πολλούς και διάφορους λόγους που με ξεπερνούν για να τους αναλύσω. Εν τούτοις, η προσπάθεια να εμπνευστεί ένας σύγχρονος συγγραφέας και να αντλήσει στοιχεία από αυτό το αριστούργημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας είναι από μόνο του σαν σκέψη αξιέπαινο εγχείρημα. Ο Ισίδωρος Ζουργός το είχε κάνει παλαιότερα και με μεγάλη επιτυχία με τα Ανεμώλια, τώρα το επιχειρεί εκ νέου με τα Χάλκινα κατώφλια αποδεικνύοντας πρωτίστως στον εαυτό του και κατ’ επέκταση και στο αναγνωστικό του κοινό πως ένας συγγραφέας μπορεί και εξελίσσεται, μπορεί και ξεπερνά τον ίδιο του τον λογοτεχνικό εαυτό. Ο Ισίδωρος Ζουργός είναι από εκείνους τους Έλληνες συγγραφείς που, κατά την γνώμη μου, αφενός κουβαλάει περισσότερο από έναν ξένο αυτή την αρχαία ομηρική αύρα στην αυλή της φαντασίας του και αφετέρου θαρρώ πως έχει να κάνει και με τα στοιχεία που τον περιβάλλουν (θάλασσα και ήλιος) και τα οποία είναι και η βάση για να πλάσει ένα μυθιστόρημα εμπνευσμένο όπως αυτό. Τα Χάλκινα κατώφλια είναι ο δικός του φόρος τιμής στον πατέρα όλων μας, τον αξεπέραστο Όμηρο, τον πρώτο μυθιστοριογράφο όλων των εποχών.Περισσότερα

Laszlo Krasznahorkai, Πάει και το φραντζολάκι, Εκδόσεις Πόλις

Δεν είναι διόλου τυχαία η απονομή του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Λάσλο Κραζναχορκάι, διότι τα κείμενά του ανατρεπτικά και σαφώς πολιτικοποιημένα μας προβληματίζουν και μας προκαλούν, μας προσκαλούν σε σκέψη και συλλογισμό. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Όρμπαν έσπευσε να συγχαρεί τον συμπατριώτη του για αυτή την σπουδαία διάκριση, ωστόσο ο ίδιος ο συγγραφέας δεν παρέλειψε να εκφράσει την αντίθεσή του με τα όσα ο ίδιος πρεσβεύει, κάτι που εξάλλου διαφαίνεται ανοιχτά και στην αφήγησή του. Δεν γίνεται ένας συγγραφέας να μην παίρνει θέση στα όσα συμβαίνουν, να μην αντιδρά και να μην είναι στρατευμένος με την έννοια της υπεράσπισης ελευθεριών, δικαιωμάτων και λοιπών αναγκαίων δημοκρατικών θεσμών. Καθόλου τυχαία λοιπόν αλλά πραγματικά επάξια ο συγκλονιστικός γλωσσοπλάστης και στοχαστής Krasznahorkai απέσπασε το Man Booker 2015 για το βιβλίο του Πόλεμος και πόλεμος παίρνοντας την σκυτάλη από ένα παρελθόν λογοτεχνικό που νομίζαμε ότι σβήνεται. Η μετάφραση άθλος τότε για ένα τέτοιο ξεχωριστό κείμενο της Ιωάννας Αβραμίδου, κυκλώνουν και εντοιχίζουν τον αναγνώστη-μελετητή του έργου του, δημιουργώντας ένα πλαίσιο και μία πηγή πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής σε μία κοινωνία που της λείπει η παραγωγή σκέψης. Θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία και η δημιουργία.Περισσότερα

Δίνοντας λόγο στους εξουσιαστές και τους κατακτητές (Zino Zini, Το συνέδριο των νεκρών, Εκδόσεις Έρμα)

“Επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία!” γράφεται στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο. Μια ευχή που ακόμα και σήμερα, πάνω από 100 χρόνια μετά την έκδοση του βιβλίου αυτού που αναφέρεται στους νεκρούς του Α’ Παγκοσμίου πολέμου, δεν έχει γίνει πράξη. Και πώς να γίνει πράξη όταν το ανθρώπινο γένος λυσσαλέα και ματαιόδοξα επιδίδεται σε πολέμους ανθρωποφάγους και βάρβαρους χωρίς κανένα νόημα και ουσία; Περισσότερα

Ντιντιέ Ντενένξ, Η πορεία ενός κοινού καθάρματος, Εκδόσεις Κέδρος

Χρειάζεται δεξιοτεχνία και γνώση της ιστορίας καθώς και της αστυνομικής πλοκής αλλά και του πώς να παντρεύεις τόσο αρμονικά τα δύο στοιχεία αυτά ώστε να μπορείς να γράψεις ένα ακόμα πιο συναρπαστικό μυθιστόρημα από το προηγούμενο, εννοώ το Έγκλημα και μνήμη. Ο Ντιντιέ Ντενένξ είναι ένας αριστοτέχνης του λόγου και της αφήγησης και αγγίζει τον αναγνώστη από την πρώτη έως την τελευταία σελίδα σε ένα μείγμα αγωνίας και ιστορίας/πολιτικής, ένα είδος μείγματος στο οποίο οι Γάλλοι συγγραφείς έχουν χτίσει τη δική τους σχολή χρόνια τώρα. Αυτό βέβαια που είναι η βάση ώστε να προκύψει ένα τόσο εξαιρετικό μυθιστόρημα είναι ένα κομμάτι έρευνας από τη μεριά του συγγραφέα καθώς από τις σημειώσεις του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να καταλάβει πόσο έχει εντρυφήσει ο Ντενένξ σε αυτό που ονομάζουμε πολιτικό νουάρ. Η μετάφραση του Βασίλη Παπακριβόπουλου είναι το κερασάκι στην τούρτα μιας εξαιρετικής εκδοτικής συνταγής για μια ακόμα φορά από τις εκδόσεις Κέδρος.Περισσότερα

Διαπρέποντας στο μουσικό στερέωμα παρά τη διαφορετικότητα στο χρώμα (Bernice L. McFadden, Ματωμένη τζαζ, Εκδόσεις Κλειδάριθμος)

Ο Χάρλαν Έλιοτ κατάφερε με το πείσμα του, το αστείρευτο ταλέντο του, την επιμονή του και την αγάπη του για τη μουσική να γίνει πρώτο όνομα στο χώρο της τζαζ σε μια εποχή όπου το να είσαι έγχρωμος σήμαινε να είσαι κατώτερος και υποδεέστερος των υπολοίπων λευκών. Δέχτηκε τα βέλη του ρατσισμού στο πετσί του όμως δεν εγκατέλειψε το όνειρό του και ενάντια στο ρεύμα της εποχής αναδείχθηκε ένας εκ των κορυφαίων μουσικών του είδους του, πάλεψε με τις χίμαιρες και τις ερινύες και διέπρεψε πέραν της αμερικανικής ηπείρου. Στο Παρίσι, όπου βρέθηκε μετά από πρόσκληση για να παίξει, κέρδισε με το σπαθί του και την αξία του μια θέση στο μουσικό πάνθεον.Περισσότερα

Σοφοκλής, Αντιγόνη. Οιδίπους Τύραννος, Εκδόσεις Κίχλη (μέρος Β’)

Ο Σοφοκλής αρθρώνει – τόσο απλά – το τεράστιο ερώτημα που θέτει στην τραγωδία αυτή. Υπάρχει πεπρωμένο; Υπάρχει αυτό που πέπρωται να γίνει, αυτό που θα γίνει ανεξάρτητα από την βούληση μας; Η Πυθαγόρεια εμμονή στο πεπρωμένο, η τόσο διαδεδομένη στην αρχαία Ανατολική φιλοσοφία, που κατ’αυτόν αποτυπώνεται στην θέση των πλανητών την ώρα της γέννησης μας, όσο και το δόγμα του Σχεδίου του Θεού της Χριστιανικής – και όχι μόνον – θρησκείας από την μια και η  Τυχαιότητα στην Φύση και η Ελεύθερη Βούληση του ανθρώπου διεμβολίζουν το ερώτημα από άκρου εις άκρον αλλά δεν το κόβουν στα δύο, δηλαδή: Πεπρωμένο ή Τυχαιότητα; Πεπρωμένο ή Ελεύθερη Βούληση;Περισσότερα

Η Δίκη και ο Πύργος του Κάφκα, Εκδόσεις Ροές: Franz Kafka, ο αινιγματικός

O Καμύ (μεταφυσική εξέγερση) και ο Ντοστογιέφσκι (αφού θα πεθάνω τελικά τίποτε δεν έχει σημασία) αναρωτιούνται για λογαριασμό όλων μας γιατί ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος σε θάνατο. Ο Καζαντζάκης λέει ότι το μόνο που μας συνοδεύει όταν γεννιόμαστε γυμνοί είναι ο θάνατος, το μόνο βέβαιο στοιχείο της πορείας μας στην γήινη ζωή. Ο Νίτσε προχωρά ένα βήμα παρακάτω και φονεύει τον Θεό που μας καταδίκασε. Ο Κάφκα ντύνει αυτήν την αναπόδραστη καταδίκη με ένα νομικό περίβλημα: αφού μας έχει αποδοθεί η εσχάτη των ποινών τότε είμαστε ένοχοι για κάτι απέναντι σε κάποιον. Το κάτι και το κάποιο τα αφήνει κενά να τα συμπληρώσει ο καθένας όπως νομίζει. Έμμεσα εδώ προκύπτει – σαν προϋπόθεση μιας τέτοιας θέσης – η πίστη του Κάφκα στην ισχύ ενός παγκοσμίου φυσικού νόμου, του νόμου της δικαιοσύνης αλλά και έναν μηχανισμό με κάποιον στην κορυφή του. Η καταδίκη όμως είναι προδιαγεγραμμένη, άρα ποια δικαιοσύνη μπορεί να εννοεί ο – νομικός – Κάφκα. Εδώ είναι η αντίφαση. Η αντίφαση αυτή εντείνεται από διάφορα γεγονότα, όπως ότι ο ναός της δικαιοσύνης και ο δικαστής είναι απροσπέλαστοι, ο ένοχος δεν μπορεί να γνωρίζει την κατηγορία και δεν έχει δικαίωμα να προσπαθήσει να απολογηθεί η να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Ο Κάφκα δεν μπορεί να το εξηγήσει με νομικούς όρους, δηλαδή με τους κανόνες της λογικής. Κατά τα αλλά υπάρχει ένας πολυσχιδής όσο και γραφειοκρατικός μηχανισμός, ο οποίος φροντίζει να οδηγηθεί ο ένοχος στον θάνατο ούτως ή άλλως. Θεωρεί λοιπόν τον θάνατο αδικαιολόγητη απρέπεια της δημιουργίας προς το δημιούργημα της, την Ανθρωπότητα.Περισσότερα