Στίβεν Φράι, Οδύσσεια, Εκδόσεις Πατάκη

Ο Στίβεν Φράι, ο σπουδαίος αυτός κωμικός, παρουσιαστής, ηθοποιός, σκηνοθέτης, μα και συγγραφέας, που έχει στο συγγραφικό του “οπλοστάσιο” πολλά βιβλία σχετικά με την Αρχαία Ελλάδα, πολλά από τα οποία έχουν ήδη μεταφραστεί στα ελληνικά (πλην της Τροίας που μεταφράζεται ήδη). Ο Όμηρος και η Οδύσσεια δεν θα μπορούσαν να λείπουν από το πεδίο ενδιαφέροντός του καθώς πρόκειται για ένα από τα δύο έπη, από τα πρώτα κείμενα μυθοπλασίας του κόσμου. Η επιστροφή από την Τροία, οι περιπέτειες του Οδυσσέα, του αγαπημένου της θεάς Αθηνάς, δεν θα μπορούσαν να μην απασχολήσουν τον Φράι, ο οποίος έχει τον τρόπο να μας μεταφέρει τον κόσμο της αρχαιότητας εύληπτα και τόσο ευφυώς μέσα από έναν λόγο σαγηνευτικό και τόσο άμεσο. Για μια ακόμα φορά, ύστερα από τον Μύθο και τους Ήρωες, παρουσιάζει στο βιβλίο αυτό ένα ευρύ φάσμα της ιστορίας των ηρώων που όλοι θαυμάζουμε, που σαγηνεύουν τόσο μικρούς όσο και μεγάλους αιώνες τώρα. Περισσότερα

M. D. USHER, Διογένης και Κυνικοί. Πώς να λες όχι, Εκδόσεις Διόπτρα

Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβάσουμε όλοι γιατί μας οδηγεί εύστοχα και απλά και  σε μια μεγάλη συζήτηση κυρίως με τον εαυτό μας αλλά και με τους «έναντι», τους γύρω μας. Μας προκαλεί έκπληξη – στους περισσότερους – πώς αυτά τα απλά πράγματα που μας έχουν πεί χιλιάδες χρόνια πριν κάποιοι μεγάλοι διανοητές εμείς είτε τα αγνοούσαμε είτε δεν τους δώσαμε την σημασία που έπρεπε, συνεχίζοντας να ψάχνουμε να δώσουμε νόημα την ζωή μας. Το νόημα που αυτή δεν έχει από μόνη της. Κανένα νόημα μας λέει ο Σειληνός. Ο υπότιτλος Πώς να λές όχι εννοεί βέβαια στην ουσία τι πρέπει να κάνεις, πως πρέπει να οργανώσεις την ζωή σου, σε ποιες αρχές πρέπει να την θεμελιώσεις για να μπορείς να λες όχι όποτε αυτό στο οποίο καλείσαι να απαντήσεις ή να πάρεις θέση είναι αντίθετο στις αρχές και τις αξίες σου και όχι βέβαια να αρνείσαι εμμονικά τα πάντα σαν παράλογος αρνητής της ζωής. Μία και μόνο είναι η μέθοδος: να είσαι ελεύθερος και για να είσαι ελεύθερος πρέπει να είσαι αυτάρκης, διότι ο μοναδικός περιορισμός της ελευθερίας της ανθρώπινης βούλησης είναι η ανάγκη κάλυψης των βιοποριστικών του αναγκών δηλαδή της αυτοσυντήρησης. Επειδή τα απαραίτητα – τα περισσότερα από αυτά αν εξαιρέσουμε λ.χ. τον αέρα που αναπνέουμε – για την κάλυψη των αναγκών του ανθρώπου είναι είδη εν ανεπαρκεία και δεν εξασφαλίζονται χωρίς κόπο και εργασία, πρέπει να τα ορίσουμε σαν απολύτως απαραίτητα για να είμαστε αυτάρκεις και εμείς και αυτοί τους οποίους έχουμε καθήκον να φροντίζουμε.Περισσότερα

Θανάσης Λάλας & Σταμάτης Κωνσταντινίδης, Πίνοντας καφέ με τον Αριστοφάνη, Εκδόσεις Αρμός

Παραμένει ο μέγας δάσκαλος της κωμωδίας, εκείνον που ακολούθησαν σπουδαίοι επίγονοί του και από τον οποίο εμπνεύστηκαν τα έργα τους προσωπικότητες όπως ο Μολιέρος, ο Όσκαρ Ουάιλντ, ο Πιραντέλο, ο Τσέχοφ, ο Μπωμαρσαί, ο Σαίξπηρ και τόσοι άλλοι. Ήταν ο πρώτος, τουλάχιστον για τον δυτικό κόσμο, ο οποίος όντας σε μια εποχή με έντονη κοινωνική και πολιτική ζωή κατάφερε να εγχύσει στα έργα του εκείνη την σπιρτάδα, την ζωντάνια και την καυστικότητα ώστε να διασκεδάσει από τη μία τους Αθηναίους ενώ παράλληλα να καυτηριάσει ανοιχτά τα πεπραγμένα των εχόντων την εξουσία και τη δύναμη. Σε κάθε εποχή ο πολιτικός λόγος έχει και τον αντίλογο, έχει εκείνον που με αιχμηρό λόγο μπορεί και ασκεί κριτική με γνώμονα το συμφέρον της πόλης και του κράτους. Ο Αριστοφάνης και οι μετέπειτα επίγονοί του έμειναν στην ιστορία γιατί ο λόγος τους ήταν καίριος και αναγκαίος, γιατί λειτουργούσε πέρα και πάνω από σκοπιμότητες, γιατί ήταν αυθεντικός και επικριτικός χωρίς να είναι προσβλητικός. Ο Θανάσης Λάλας και ο Σταμάτης Κωνσταντινίδης για μια ακόμα φορά αιχμαλωτίζουν τον αναγνώστη και τον καθιστούν θεατή σε μια φανταστική συνομιλία, από την οποία όμως προκύπτουν τόσα πολλά ενδιαφέροντα ζητήματα, ζητήματα επίκαιρα και ζωντανά στο τώρα. Περισσότερα

Κυριάκος Δημητρίου, Η κρυφή ζωή των φιλοσόφων, Εκδόσεις Επίκεντρο

Όταν μελετούμε το έργο ενός δημιουργού στον χώρο της τέχνης, της φιλοσοφίας ή της επιστήμης πόσο μεγάλη σημασία έχει να γνωρίσουμε τον ίδιο τον δημιουργό, δηλαδή την βιογραφία του, την κληρονομιά του, τις θρησκευτικές ή άλλες δεσμεύσεις του, την στάση του απέναντι στους «έναντι», το άλλο φύλο, τον χαρακτήρα του ή τα ψυχικά του χαρακτηριστικά; Αυτό το ερώτημα – όπως ο ίδιος προσπαθεί να μας εξηγήσει και όπως εμείς υποθέτουμε διαβάζοντας την εισαγωγή – απασχόλησε τον συγγραφέα μας πρίν ξεκινήσει να γράφει τούτο το βιβλίο. Το ερώτημα προβάλλεται εντονότερα όταν καλούμεθα να δώσουμε την δική μας ερμηνεία σε ένα πνευματικό έργο, μια εκφρασμένη ιδέα, έννοια ή άποψη που προσπαθεί να εκφράσει ο ποιητής, ο ζωγράφος και μας αφήνει να ασκήσουμε την ελευθερία μας είτε συναντώντας τον είτε μένοντας κεχηνότες και ανεπηρέαστοι. Για τον επιστήμονα τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά: μας ενδιαφέρει περισσότερο η σχέση του με την φιλοσοφία και η ερμηνευτική του προσέγγιση στην ιδέα και την ουσία του θεού. Περισσότερα

Μήτσος Παπανικολάου, Τα πεζογραφήματα (1913-1943), Εκδόσεις Σμίλη

Είναι από τις πιο λησμονημένες και όμως μία από τις πιο σπουδαίες και πιο πρωτοπόρες μορφές της νεοελληνικής λογοτεχνίας και δη αυτής του μεσοπολέμου. Δεν είναι απλά ένας εμβληματικός αφηγητής της εποχής του, είναι και ένας πολύ σπουδαίος και κορυφαίος μεταφραστής, το αποδεικνύουν άλλωστε τα εξαιρετικά μεταφραστικά του επιτεύγματα. Δεν είναι απλό να μεταφράσεις Τσβάιχ, Πόε, Ζολά, Ντελέντα, Μωπασάν και Ιστράτι με τέτοια αρτιότητα και πιστότητα αν δεν είσαι προικισμένος με αυτή την ξεχωριστή λογοτεχνική φλέβα όπως ο Μήτσος Παπανικολάου. Αυτή η περίοδος του μεσοπολέμου έχει αναδείξει σπουδαίους συγγραφείς και εκπληκτικά κείμενα, όπως εκείνα του Δημοσθένη Βουτυρά, του Βάσου Δασκαλάκη, του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, του Ρώμου Φιλύρα και τόσων άλλων που σήμερα δεν έχουν βρει την θέση που τους αξίζει. Και όμως χάρη στις εκδόσεις Σμίλη έχουμε την τύχη να έχουμε τόσο τα ποιήματα όσο και τα πεζογραφήματα του Μήτσου Παπανικολάου συγκεντρωμένα και μάλιστα σε δύο διαφορετικές εκδόσεις που αποτελούν αδιαμφισβήτητα διαμάντια για τα ελληνικά γράμματα ώστε να θυμούνται οι παλαιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι. Περισσότερα

Ένας άνθρωπος αντιμέτωπος με το τραγικό τέλος και τη μοίρα του (Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, Πρόσκληση σε έναν αποκεφαλισμό, Εκδόσεις Μάγμα)

Ο Ναμπόκοφ παίζει ανοιχτά το παιχνίδι της ρήξης, δηλαδή καθιστά τον ήρωα έρμαιο του ίδιου του εαυτού και δημιουργεί μία πραγματικότητα γεμάτη ερωτήματα, απορίες και αγωνίες. Ο ήρωας στην Πρόσκληση σε έναν αποκεφαλισμό είναι ένα υποκείμενο-υποχείριο των φόβων του, αυτής της αέναης αναζήτησης του χαμένου εγώ σε έναν λαβύρινθο ψυχολογικό που τον καταρρακώνει. Είναι κουρασμένος από τον χρόνο, βυθισμένος σε μία θλίψη, αδύναμος μπροστά στο κοινωνικό σύνολο και μπροστά στην μοίρα του ενώ βιώνει την κατρακύλα που δεν έχει τελειωμό καθώς οι βασανιστές του δεν έχουν κανένα απολύτως έλεος, μάλλον τον χλευάζουν παρά τον συμπονούν. Περισσότερα

Άννα Εμμανουήλ, Σμιλεύοντας το όνειρο, Εκδόσεις Ιωλκός

Δεν είναι συχνό φαινόμενο να αφιερώνονται βιβλία σε προσωπικότητες της τέχνης και του πολιτισμού, οπότε όταν αυτό συμβαίνει είναι μια πολύ ευτυχής συγκυρία και ένα γεγονός που χαροποιεί, η τέχνη είναι θεραπευτική, είναι αυτό που έλεγε ο Ματίς πως θέλω τα έργα μου να είναι αναπαυτικά σαν πολυθρόνες. Η Άννα Εμμανουήλ, της αξίζουν συγχαρητήρια για τον τρόπο με τον οποίο μπόρεσε σε λίγες σελίδες να αποτυπώσει το πνεύμα του Γιαννούλη Χαλεπά, αυτού του Αγίου της τέχνης, ενός ανθρώπου που πάσχισε όλη του τη ζωή και αγωνίστηκε να τιθασεύσει το λατρεμένο του μάρμαρο, να το σμιλέψει και τελικά να ονειρευτεί αυτά που είχε στο μυαλό του. Δεν ήταν ένας εύκολος δρόμος, διότι έχει αποδείξει η καλλιτεχνική ιστορία πως ο δρόμος των δημιουργών είναι ένας δρόμος ανηφορικός, κακοτράχαλος, δύσβατος, γεμάτος αίμα και ιδρώτα, πόνο και λίγες χαρές. Και όμως ο Χαλεπάς δεν λύγισε, δεν δίστασε, δεν κόμπιασε, δεν σταμάτησε να ονειρεύεται και τελικά αναμετρήθηκε και βγήκε νικητής, όχι για να το παινευτεί, όπως ποτέ δεν έκανε, μα για να νιώσει την πλήρωση, δηλαδή αυτό που οι Αρχαίοι Έλληνες εννοούσαν με την πληρωμή, την ψυχική ικανοποίηση. Έκανε το δικό του ταξίδι, έφτασε στη δική του Ιθάκη ως άλλος Οδυσσέας και αγάπησε την τέχνη του, όπως λίγοι.Περισσότερα

Louise Glück, Μάριγκολντ και Ρόουζ, Εκδόσεις Στερέωμα

Δύο κορίτσια, δύο σώματα, μα όμως μία ψυχή, ένα σύμπαν χωρισμένος στα δύο που μιλά όμως την ίδια γλώσσα, μια γλώσσα κοινή που καταλαβαίνουν και οι δύο. Είναι η ίδια μήτρα που τις γέννησε και όμως είναι σαν να νιώθει η μία τα χτυπήματα που δέχεται η άλλη. Η Γκλικ με ποιητικότητα – το Νόμπελ Λογοτεχνίας το έλαβε για το σύνολο του έργου της, το οποίο είναι κυρίως ποιητικό – αλλά και εμφανή λυρικότητα μας ταξιδεύει στον κόσμο δύο ιδιαίτερων κοριτσιών που μοιράζονται το ίδιο ταξίδι στη ζωή με κοινή συνισταμένη τη μητέρα τους και τον πατέρα τους, τους συνδετικούς κρίκους της ζωής τους. Η Μάριγκολντ και η Ρόουζ στα χέρια της Γκλικ παρουσιάζονται σαν να είναι δικές μας αδελφές, αίμα δικό μας, κάτι πολύ οικείο που γνωρίζουμε καθώς τις συναντάμε σε κάθε ξεχωριστή στιγμή τους. Είναι σαν τα πρόσωπα του Προυστ και του Μοντιανό (Νόμπελ Λογοτεχνίας 2014), ο οποίος επίσης πραγματεύεται και παίζει με το θέμα του χρόνου και της μνήμης στα δικά του βιβλία. Η διαφορά είναι πως η Γκλικ εμπεριέχει περισσότερο κομμάτι ψυχολογίας, περισσότερη συναισθηματική ανάλυση στα έργα της και στις αφηγήσεις της, στον τρόπο με τον οποίο αποφασίζει να μιλήσει για τις δύο γυναίκες.Περισσότερα

Ένδοξοι αγώνες των προγόνων μας, πόλεμος για τις ιδέες (Χρήστoς Χρηστοβασίλης, Γιαννιώτικα διηγήματα, Εκδόσεις Ροές)

Ο Χρηστοβασίλης συμπάσχει με τους ήρωές του, τους συμπονά και τους κατανοεί, τους αγγίζει βαθιά συναισθηματικά και μας τους προσφέρει με κάθε τους πτυχή, όσο δυσάρεστη και αν είναι αυτή, είναι τα πρόσωπά τους ακάλυπτα και πολλές φορές ακάθαρτα όταν τους τοποθετεί εύθραυστους και μοιραίους στη σκακιέρα της αφήγησής του. Δεν αναζητά να τους φορέσει όμορφη πανοπλία για να γίνουν αρεστοί στο μάτι του αναγνώστη, σαν στρατιώτες βγαλμένοι από τον πόλεμο ενάντια στα ίδια τους τα λόγια και τις πράξεις, τους παρουσιάζει στα μάτια μας ως μικρούς καθημερινούς βιοπαλαιστές και μαχητές της συνείδησής τους. Περισσότερα

Χρύσα Ευστ. Αλεξοπούλου, Ευριπίδης, Εκδόσεις Πεδίο

Προσπαθήσαμε να γνωρίσουμε τον Ευριπίδη μέσα από κάποια έργα του. Είχαμε τρείς ευκαιρίες να συζητήσουμε για τον μεγάλο αυτόν τραγωδό στα σημειώματα μας για τα βιβλία: Διόνυσος κατά Εσταυρωμένου, Η Γέννηση της Τραγωδίας και Ηρακλείδες. Και στις τρείς αυτές περιπτώσεις τον κρίναμε από την θέση του Νίτσε, σαν τον ποιητή που άλλαξε επι τα χείρω την Αρχαία Ελληνική Τραγωδία και την οδήγησε στον θάνατο, δηλαδή από καθαρά φιλοσοφική σκοπιά. Ο αναζητητής της ύπαρξης κατηγορεί τον Ευριπίδη ότι απομάκρυνε και τελικά αποξένωσε την μοναδική αρχαία Ελληνική τραγωδία από τον βασικό της ρόλο: να απευθύνεται σε ένα θαυμαστό κοινό, που ήταν πλησιέστερα από ποτέ στο Είναι του, για να το διασκεδάζει διαπαιδαγωγώντας το. Περισσότερα

Μαρία Θαμπράνο, Ο τάφος της Αντιγόνης, Εκδόσεις Loggia

Η Αντιγόνη ήταν η αδελφή μου…….. Ίσως λοιπόν ίσως……..

Μην λαθέψετε, δεν μας μιλάει η Ισμήνη. Μιλάει σε συνέντευξη της η Maria Zambrano (Μαρία Θαμπράνο). Αυτήν την, πολύ γνωστή στον Ισπανόφωνο κόσμο, φιλόσοφο έχει κατ’ αρχάς την τόλμη να μας συστήσει ο εκδοτικός οίκος LOGGIA από ευγένεια, εκλαμβανόμενη σαν υποχρέωση να συστήσει στους Έλληνες την αδελφή της δικής τους Αντιγόνης, το φιλοσοφικό σύμβολο της αρχαίας Ελληνικής τραγωδίας.Περισσότερα

Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, Σημειώσεις ενός νεαρού γιατρού, Εκδόσεις Οξύ

“Αν ένα βιβλίο δεν μας συγκλονίζει όπως ένα χτύπημα στο κρανίο, για ποιον λόγο να το διαβάσουμε;” είχε δηλώσει πολύ εύστοχα ο Φραντς Κάφκα. Διηγήματα όπως αυτά του Μπουλγκάκοφ σίγουρα ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία διότι είναι γραμμένα από έναν γιατρό στο επάγγελμα, όπως είναι ο Μπουλγκάκοφ. Εδώ καταγράφει μέσω του ήρωα πρωταγωνιστή του, νεαρού γιατρού, όλο το χρονικό και τα σκηνικά τα οποία συνάντησε κατά την άσκηση του λειτουργήματός του. Ο Μπουλγκάκοφ γράφει, από την εμπειρία του ως γιατρός, ένα ευαίσθητο, φιλοσοφημένο και γεμάτο προβληματισμούς κείμενο διότι η ζωή η ίδια είναι γεμάτη προβλήματα και προκλήσεις, ειδικά τα της υγείας. Εκεί στη μέση του πουθενά παλεύει να θεραπεύσει ανθρώπους που δεν έχουν που την κεφαλή κλίναι, ανθρώπους ανήμπορους που δεν έχουν άλλη σωτηρία και άλλη λύση παρά τον μόνο εκπρόσωπο του Θεού που έχει στα χέρια του τις ζωές τους. Υπάρχει μία δόση ανασφάλειας, αγωνίας και περίλυπης ατμόσφαιρας στο κείμενο, ένα κείμενο που παίζει με την συνείδηση και την ενσυναίσθηση του πόνου των ανθρώπων, των απλών ανθρώπων, των μουζίκων, εκείνων με τους οποίους ασχολήθηκε τόσο ο Τσέχοφ, γιατρός και ο ίδιος στο επάγγελμα όσο και ο σπουδαίος Ντοστογιέφσκι. Περισσότερα