Franz Werfel, Ο άνθρωπος που νίκησε τον θάνατο, Εκδόσεις Κριτική

Λίγο πριν η Αυστρία προσαρτηθεί στη ναζιστική Γερμανία, ο Βέρφελ αφηγείται μία ιστορία βγαλμένη από έναν κόσμο που σε λίγο δεν θα είναι πια ο ίδιος. Πρωταγωνιστής του βιβλίου, είναι ο σεβαστός υπάλληλος της Αυτοκρατορικής Οικονομικής Εισαγγελίας Καρλ Φιάλα. Ο Βέρφελ τοποθετεί την ιστορία αυτή μέσα στην περίοδο του μεσοπολέμου και λίγο μετά το πέρας του αιματηρού Μεγάλου πολέμου, δηλαδή του Α’ Παγκοσμίου. Η άστατη και τόσο ασταθής πολιτικά περίοδος του Μεσοπολέμου κόστισε τη ζωή σε περισσότερους ανθρώπους απ’ ότι ο Α’ Παγκόσμιος πόλεμος. Πρόκειται για μια περίοδο επισφαλή, άκρως προβληματική, μια περίοδο με ιστορικά και πολιτικά γεγονότα που οδήγησαν πρώτα στο περίφημο κραχ του 1929 και την οικονομική καταστροφή τόσων και τόσων ανθρώπων ανά την υφήλιο όσο και στην άνοδο του ναζισμού, απόρροια της ανασφάλειας και του κενού εξουσίας στην μεταπολεμική Γερμανία. Όλα αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά καθώς ιστορία και λογοτεχνία, λογοτεχνία και κοινωνία αλληλοσυνδέονται και αλληλοεπηρεάζονται.Περισσότερα

Ένα πρόσωπο βρίσκεται σε αναζήτηση ταυτότητας και αποστολής (Ρίτσαρντ Φλάναγκαν, Σε πρώτο πρόσωπο, Εκδόσεις Ψυχογιός)

Ο Κιφ Κέλμαν είναι ένα πρόσωπο με μία ασταθή ζωή, προσπαθεί να βρει την έμπνευσή του και να γράψει το μυθιστόρημα που θα τον κάνει διάσημο, αυτό που θα απογειώσει την καριέρα του, αυτό που θα είναι το πρώτο βήμα μέχρι το επόμενο. Βουτηγμένος στην απαισιοδοξία και την ανέχεια, παλεύει πρώτα από όλα με τα δικά του φαντάσματα και τις δικές του σκιές και αναζητά διαδρόμους και διεξόδους για να βγει από το τέλμα της μη παραγωγής που έως τώρα τον έχει στοιχειώσει. Ο ίδιος σε έναν διάλογο με τον εαυτό του θέτει καίρια ερωτήματα ως προς την πορεία του ως συγγραφέα και αναφέρει χαρακτηριστικά: “Η τέχνη, διάβασα, ήταν να βρεις το κέντρο σου και να γράψεις απ’ αυτό. Δεν ήταν ότι φοβόμουν πως δεν μπορούσα να φτάσω στο κέντρο μου. Απλώς φοβόμουν πως είχα φτάσει. Και δεν υπήρχε τίποτα εκεί”. Περισσότερα

Βάσος Δασκαλάκης, Οι ξεριζωμένοι. Διήγηση ενού χωριάτη, Εκδόσεις Τόπος

«Τα μέσα μας ήταν φτωχικά και με τον θάνατο του πατέρα μου δεν μπορούσε πια να γίνει λόγος για γυμνάσια και σπουδές {…}. Και σε κανένα-δυο μήνες, αντί για γυμνάσια και για μεγάλες ζωές, βρισκόμουν στο Λαύριο, παραγιός στο εργοστάσιο της εταιρείας των μεταλλείων» αφηγείται ο ίδιος ο Δασκαλάκης το 1938 σε μια συνέντευξή του. Έχασε νωρίς τη μητέρα του και μόλις λίγα χρόνια αργότερα τον πατέρα του, άρχισε να εργάζεται στα μεταλλεία Λαυρίου ήδη από την ηλικία των 13 χρόνων, ένας μικρός εργάτης σε μια εποχή όπου δεν υπήρχε ούτε υποχρεωτική εκπαίδευση, ούτε και εργατική νομοθεσία που να προστατεύει τα ανήλικα από την εργασία. Έμαθε νορβηγικά στην πορεία της ζωής του, γνώρισε τον Νορβηγό συγγραφέα και μετέπειτα Νομπελίστα Κνουτ Χάμσουν με τον οποίο συνδέθηκε με φιλία και μετέφρασε το βιβλίο του Η Πείνα, ένα εκ των σπουδαιότερων βιβλίων της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Δεν μετέφρασε όμως μόνο τον Χάμσουν αλλά και άλλους πολλούς, όπως για παράδειγμα τον Χένρικ Ίψεν, λόγω των νορβηγικών που γνώριζε. Με λίγα λόγια, ήταν πιο γνωστός ως μεταφραστής παρά ως πεζογράφος και τον άλλο. Περισσότερα

Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Αδελφοί Καραμαζόφ, Εκδόσεις Γκοβόστη. Μια φιλοσοφική ματιά

Πολλή συζήτηση έχει γίνει γύρω από την παραβολή και την σύγκριση μεταξύ των ιδεών που προσπάθησαν να επεξεργαστούν ο Ντοστογιέφσκι και ο Νίτσε. Η συμπερίληψη της προβαλλόμενης με πηχυαίους τίτλους ροπής τους προς τον πεσιμισμό η, στην ακραία του μορφή, τον μηδενισμό, ελάχιστα εδράζεται σε αξιόπιστες ερμηνείες των γραπτών τους ενώ πολύ περισσότερο στοχεύει σε εντυπωσιασμό και δημοσιότητα, αφού ο όρος «πουλάει».  Δεν θα ασχοληθούμε εδώ καθόλου με την εφαπτομένη, την επικάλυψη η την κοινή συνισταμένη της φιλοσοφίας των δυο μεγάλων στοχαστών, των εξοχότερων – κατά πολλούς και δίκαια – πνευμάτων της σύγχρονης εποχής παρά μόνο όπου οι νύξεις είναι αναγκαίες για να υποστηριχθεί η να φωτισθεί περισσότερο κάποιο επιχείρημα. Περισσότερα

Η πόλη του φωτός συγκινεί κάθε λογοτεχνική γενιά και μαγεύει (Sebastian Faulks, Η ηχώ του Παρισιού, Εκδόσεις Κλειδάριθμος)

“Δύο είναι τα μέρη στον κόσμο όπου μπορεί κανείς να ζήσει ευτυχισμένος: το σπίτι του και το Παρίσι” έγραφε πριν χρόνια ο Χέμινγουεϊ. Το Παρίσι είναι μια πόλη ζωντανή, μία πόλη με ιστορία, μία πόλη όπου συγκεντρώνονται οι δημιουργοί και μέσα σε ένα πλαίσιο ελευθερίας μπορούν και εκφράζονται δίχως περιορισμούς. Αυτήν την Πόλη του φωτός επιλέγει ο Φοκς για να χτίσει το μυθιστόρημά του και να αφηγηθεί μία ιστορία που μας πηγαίνει στο παρελθόν και μας επαναφέρει με δεξιοτεχνία στο παρόν μέσα από ένα ευφυές παιχνίδι εναλλαγής της μηχανής του χρόνου. Περισσότερα

Χάϊνριχ Φον Κλάιστ, Η Μαρκησία Ο…, Εκδόσεις Οξύ

Η σειρά Απνευστί των εκδόσεων Οξύ είναι μια κιβωτός πολιτισμού και γνώσης, κείμενα που αποτελούν οδηγό και εγχειρίδιο για μια καλύτερη ζωή μέσω της ανάγνωσης βιβλίων, τα οποία έχουν λόγο και ουσία ύπαρξης. Τα κείμενα αυτά αποτελούν μια παρακαταθήκη τόσο για εμάς που τα διαβάζουμε σήμερα ως αναγνώστες, όσο όμως και για τους αναγνώστες του μέλλοντος. Πρόκειται για βιβλία ξεχωριστά, λογοτεχνικά διαμάντια που σκοπό και στόχο έχουν να αποτελέσουν θεμέλιους λίθους για τον αέναο και ακούραστο αναγνώστη. Είναι ευχής έργον να κυκλοφορούν τέτοια βιβλία που εμπλουτίζουν τις γνώσεις μας και μας προβληματίζουν ως προς την σύλληψη του κόσμου όπου ζούμε με οδηγό το παρελθόν, γιατί ένας κόσμος δίχως παρελθόν είναι ένας κόσμος αναμφίβολα δίχως μέλλον. Ο Χάϊνριχ Φον Κλάιστ είναι ένας από εκείνους τους αινιγματικούς συγγραφείς που έβαλε με τον δικό του τρόπο το λιθαράκι σε αυτό που ονομάζουμε παγκόσμια λογοτεχνία. Σε αυτό το ιδιάζον όσο και πολύ ιδιαίτερο κείμενο, ο Φον Κλάιστ παίζει με τον αναγνώστη του και τον καθιστά κοινωνό των προβληματισμών και των αγωνιών πραγματευόμενος ένα ζήτημα ιδιαίτερα ευαίσθητο, αυτό της γυναικείας επιθυμίας αλλά και της ηθικής που την περιβάλλει. Περισσότερα

Εμίλ Ζολά, Το «Κατηγορώ…!» και άλλα κείμενα για την Υπόθεση Ντρέυφους, Εκδόσεις Πατάκη

«Ο καλλιτέχνης δεν είναι τίποτα χωρίς το ταλέντο, αλλά το ταλέντο δεν είναι τίποτα χωρίς τη δουλειά». Και πράγματι, ο κοινωνικά ευαίσθητος Εμίλ Ζολά ποτέ δε σταμάτησε να εργάζεται με όπλο το χάρισμά του στη γραφή. Ποτέ δεν κουράστηκε να κυκλοφορεί σαν ιμπρεσιονιστής ζωγράφος και να καταγράφει με την ματιά του και ύστερα με το μελάνι του επάνω στο χαρτί τις κοινωνικές ανθρώπινες στιγμές, τις εξάρσεις, τις αδυναμίες, τα τρωτά σημεία που αντίκριζε. Αυτό το έκανε ακόμα και όταν δεν είχε το παραμικρό εισόδημα από τα γραπτά του, ακόμα και όταν με ένα απλό κερί και με ένα κομμάτι ψωμί για φαγητό πάσχιζε και μοχθούσε να αποτυπώσει αυτά που τον απασχολούσαν. Ο Ζολά είναι ένας αγωνιστής του λογοτεχνικού είδους, ένας ιδεολόγος, όχι εξ’ ανάγκης αλλά εκ πεποιθήσεως, είναι ανθρωπιστής γιατί με τον τρόπο του υπηρετεί τον άνθρωπο και τον θέτει στο προσκήνιο, όχι για να τον ενοχοποιήσει, αλλά για να καταδείξει πως ο δρόμος της ανηθικότητας και της ανειλικρίνειας δεν έχει επιστροφή.Περισσότερα

Ένας ανταποκριτής του καιρού του αναμοχλεύει τη μνήμη (Πάκο Ιγκνάσιο Τάιμπο, Προσκλητήριο ηρώων, Εκδόσεις Έρμα)

Ο κόσμος του Τάιμπο είναι εμποτισμένος από το άρωμα της Ιστορίας αλλά και με τα χαρακτηριστικά της αφήγησης ενός πλαισίου στήριξης από ήρωες που ξεπηδούν στον χρόνο για να συνδράμουν το έργο του. Οι ήρωες είναι οι πρωταγωνιστές της περίφημης εξέγερσης των φοιτητών, είναι η επανάσταση που κόστισε την ζωή σε πολλούς από αυτούς που επιθύμησαν μια άλλη διάσταση στην πολιτική ζωή της χώρας, κάτι όμως που δυστυχώς δεν επιτεύχθηκε. Περισσότερα

Τόμας Μαν, Θάνατος στη Βενετία, Εκδόσεις Ψυχογιός

Οι άνθρωποι, όσα χρόνια και αν περάσουν, δεν θα σταματήσουν να διακατέχονται από το πάθος, τον πόθο και τον ερωτικό οίστρο, τον οποίο μάλιστα πολλές φορές πολύ δύσκολα μπορούν να ελέγξουν και να χαλιναγωγήσουν. Ο Τόμας Μαν, ο συγγραφέας του Μαγικού βουνού και του Τόνιο Κρέγκερ, πραγματεύεται για μία ακόμα φορά αυτές τις φορτισμένες στιγμές της αδύναμης ανθρώπινης φύσης που δύσκολα υπόκειται σε κανόνες όταν η καρδιά ορίζει τις δικές της επιθυμίες και παρασύρεται από αυτές, είναι η ίδια η φύση που εδώ γίνεται το κυρίαρχο θέμα. Ο κόσμος που παρουσιάζει ο Τόμας Μαν στο βιβλίο αυτό δεν είναι ένας κόσμος μακρινός και άγνωστος, είναι σάρκα εκ της σαρκός του ανθρώπου που θέλει να ξεπερνά τα όριά του και να υπερπηδά όλα αυτά που φιμώνουν την ελευθερία του, ακόμα και όταν η ηθική είναι αντίθετη προς τις πράξεις αυτές. Μέσω του πρωταγωνιστή του ακροβατεί ανάμεσα στην λογική, τον κίνδυνο και τον πόθο, ένα συναίσθημα από το οποίο κανείς δεν γλιτώνει όσο δυνατός και αν είναι.Περισσότερα

Thomas Mann, Τόνιο Κρέγκερ, Εκδόσεις Μεταίχμιο

Ο Τόμας Μαν γεννήθηκε το 1875 και πέθανε το 1955, το 2025 λοιπόν γιορτάσαμε 150 χρόνια από την γέννησή του και 70 χρόνια από τον θάνατό του, μια ευκαιρία λοιπόν να ξαναθυμηθούμε το μεγαλείο της σκέψης και της γραφής αυτού του εμβληματικού συγγραφέα και στοχαστή. Διαβάζοντας τα βιβλία του ξανά και ξανά επιβεβαιώνεται αυτό που κάποτε είχε πει ο Ίταλο Καλβίνο, πως κλασσικό – και διαχρονικό θα πω επίσης – είναι τελικά ένα βιβλίο το οποίο δεν έχει ολοκληρώσει αυτά που έχει να πει. Διάβασα δις την νουβέλα Τόνιο Κρέγκερ – θα την ξαναδιαβάσω – και ακόμα προσπαθώ να συλλάβω τους συλλογισμούς και τις αγωνίες ενός συγγραφέα, το μέγεθος του οποίου δύσκολα αγγίζεται. Είναι τόσο αινιγματικός, εφευρετικός, πολυεπίπεδος, πολυδιάστατος, διαβασμένος και εμπνευσμένος που ό,τι και αν πει κάποιος πάλι λίγο θα είναι. Βιβλία σαν και αυτό μας θυμίζει πόσο μικροί είμαστε απέναντι στην γνώση και πόσο δίκιο είχε ο Σωκράτης ότι ένα ξέρει πως δεν ξέρει τίποτα. Ο Τόμας Μαν μεταλαμπαδεύει το πνεύμα του Νίτσε, του Σοπενχάουερ, του Βάγκνερ και ήδη από νωρίς χτίζει τον ναό της διανόησης, του πνεύματος και της γνώσης που όλο την κυνηγάμε αλλά ποτέ δεν θα την αποκτήσουμε. Ας είμαστε ταπεινοί και ας την αναζητήσουμε.Περισσότερα

Στον αστερισμό των φορτισμένων στιγμών της ανθρώπινης φύσης (Thomas Mann, Η απατημένη, Εκδόσεις Κριτική)

“Η κατάρτιση πάνω στο σύνολο της ανθρωπιστικής παράδοσης, την οποία υπηρετείτε εδώ ως ο πιο δικός της φορέας, είναι μεγαλειώδης. Πιστεύω πως μόνο με τον καιρό θα φανερωθεί εκείνο που κρύβεται μέσα σ’ αυτή την πράγματι ασύγκριτη παραγωγή”. Αυτά γράφει ο κορυφαίος φιλόσοφος Αντόρνο σε ένα γράμμα που απευθύνει στον φίλο του Τόμας Μαν, αναφερόμενος συγκεκριμένα στην νουβέλα αυτή. Η απατημένη αποτελεί ένα από τα τελευταία κείμενα του Τόμας Μαν και διαφαίνεται η κορύφωση στην σκέψη του Γερμανού συγγραφέα που ναι μεν αναφέρεται στην εποχή μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο πόλεμο, ωστόσο ταιριάζει περισσότερο σε μία αφήγηση για μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο, όπως ισχυρίζεται ο Αντόρνο. Περισσότερα

Δημήτρης Δασκαλόπουλος, Κ.Π. Καβάφης. Η ποίηση και η ποιητική του, Εκδόσεις Κίχλη

Αυτό το ποίημα εκφράζει απόλυτα την στάση του ποιητή απέναντι στην ζωή. Μία ολόψυχη κατάφαση. Ένα μεγάλο Ναι στην ζώσα ζωή, τα ζεστά ζωηρά κεράκια της και αποδοχή με λύπη του θανάτου που είναι μέρος του κύκλου της. Το λυπηρό, ανεξάρτητα από την βούληση μας, ενυπάρχει στην γήινη μας πορεία, το ηδύ καλούμεθα να το βρούμε και να το απολαύσουμε. Περισσότερα