Δημοσιεύτηκε στισ

Αισχύλος, Επτά επί Θήβας, Εκδόσεις του εικοστού πρώτου

Έχει μεγάλη σημασία να ξεκαθαρίσουμε με τον εαυτό μας πώς διαβάζουμε και γενικά πως προσλαμβάνουμε (δεξιωνόμαστε είναι μια άλλη ωραία λέξη) μια αρχαία ελληνική τραγωδία. Αυτό εξαρτάται ευθέως από το πόσο «επαρκείς» αναγνώστες είμαστε, πράγμα που ισχύει βέβαια για ολόκληρη την μεγάλη λογοτεχνία. Χρειάζεται λοιπόν τουλάχιστον να διαβάσουμε το δράμα και μια ανάλυση του ποια είναι τα νοήματα και τα μηνύματα που θέλει να μας μεταφέρει, για να μην την υποβιβάσουμε στο επίπεδο μιας τραγικής ιστορίας σαν όλες τις άλλες ή ένα μουσειακό είδος τουριστικού ενδιαφέροντος. Αυτό μας προσφέρει αυτό το βιβλίο και μάλιστα με μια εισαγωγή που μας βοηθά πολύ να δούμε μια παράταση ενός έργου που έχουμε ίσως ξαναδεί με άλλο μάτι και άλλη διάθεση. Όχι να πάμε γιατί «πρέπει» αλλά για να συμμετάσχουμε και να φύγουμε λίγο καλύτεροι από πρίν, όπως έκαναν οι θαυμαστοί πρόγονοι μας.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Γυναίκες πειραματόζωα στη δίνη του Β’ Παγκοσμίου πολέμου (Martha Hall Kelly, Πασχαλιές στο συρματόπλεγμα, Εκδόσεις Κλειδάριθμος)

“Τη νύχτα, συνδεόμασταν με τα μεγάφωνα που είχαν εγκαταστήσει στους δρόμους οι Γερμανοί για τις ανακοινώσεις τους και παίζαμε τον εθνικό ύμνο της Πολωνίας. Όσο περισσότερο πετυχαίναμε τους σκοπούς μας καταφέρνοντας να ξεγλιστράμε, τόσο περισσότερο θέλαμε να συνεχίσουμε. Ήταν σαν ναρκωτικό. Παρ’ όλα αυτά, έπρεπε να προσέχουμε, αφού οι ναζί όχι μόνο είχαν διαλέξει το Λούμπλιν ως επιχειρησιακό τους κέντρο, αλλά παντού σε όλη την υπόλοιπη Πολωνία οι Γερμανοί κατάσκοποι είχαν αρχίσει να εντοπίζουν τις αρχηγούς του πρώην Σώματος Πολωνών Οδηγών και να τις συλλαμβάνουν”. Η μαρτυρία αυτή είναι μία από τις πολλές της Κάσια, της μίας εκ των ηρωίδων του βιβλίου που αφηγείται σημεία και τέρατα που έλαβαν χώρα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Ράβενσμπρικ, εκεί όπου τόσοι και τόσοι άνθρωποι, αποκλειστικά γυναίκες, αντιμετωπίστηκαν ως μιάσματα και αποβράσματα και εξολοθρεύτηκαν δίχως κανέναν προφανή λόγο παρά μόνο από παράνοια από μία ομάδα ψυχοπαθών βασανιστών.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Carl Gustav Jung, Ψυχολογία και θρησκεία, Εκδόσεις Gutenberg

Γιατί οι άνθρωποι θέλουν να πιστεύουν, δηλαδή να έχουν εμπιστοσύνη στον Θεό, ενώ στην πραγματικότητα αμφιβάλλουν; Για ένα πράγμα δεν έχω καμία αμφιβολία: ότι αμφιβάλλω, είπε ο Αυγουστίνος. Αυτό ανάμεσα σε πολλά έρχεται να μας εξηγήσει με όρους ψυχολογίας ο Καρλ Γιούνγκ, στην πολύ προσεγμένη αυτή έκδοση και πολύ καλή απόδοση του βιβλίου που θα συζητήσουμε. H πληθώρα σημειώσεων των δημιουργών της έκδοσης – όπως άλλωστε μας έχει συνηθίσει ο Gutenberg – μας βοηθούν πολύ να κατανοήσουμε καλύτερα το κείμενο. Ο Καρλ Γιούνγκ πιθανόν να παρέμενε άγνωστος χωρίς τον δάσκαλο του και το έργο του Φρόιντ να μην είχε φωτισθεί, επεκταθεί και διορθωθεί σε κάποια σημεία χωρίς τον Γιούνγκ. Οι δύο τους – χωρίς να ξεχνάμε τον Γιάσπερς – άνοιξαν το μονοπάτι που θα οδηγήσει κάποτε την Ψυχολογία στο ξέφωτο του Χάιντεγκερ.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Pierre Jean Jouve, Εκάτη, Εκδόσεις Άγρα

Η γαλλική λογοτεχνία, με τις ιστορίες που πλάθουν οι συγγραφείς που την εκπροσωπούν, χαρίζει μέσα στους αιώνες στιγμές μοναδικής αναγνωστικής απόλαυσης στους αναγνώστες. Από την εποχή του Chretien de Troyes τον 12ο αιώνα, που θεωρείται ο πρώτος Γάλλος μυθιστοριογράφος μέχρι και το σήμερα, ο γαλλικός λογοτεχνικός κόσμος είναι πλούσιος σε αφηγήσεις παντός τύπου. Είναι μία περιπέτεια εξαίρετου κάλλους, ένας γοητευτικός περίπατος που συνεχίζει να μας συνεπαίρνει. Είναι πάντα επίκαιρη η γαλλική λογοτεχνία και πάντα μία συναρπαστική αφορμή να την ανακαλύπτουμε καθώς ξεδιπλώνεται με τον ανθρωποκεντρικό αλλά και ρομαντικό της χαρακτήρα. Ο έρωτας είναι ικανός για όλα, έχει εκείνο το μαγικό ραβδί να συγχωρεί αλλά και να κατακεραυνώνει, να σμίγει μικρούς και μεγάλους εραστές σε ένα παιχνίδι δίχως τελειωμό, χωρίς αναισθητικό, σαν τα σύννεφα που χορεύουν στον ρυθμό του ήλιου και εκείνος λατρεύει να παίζει πίσω τους το δικό κρυφτό μέχρι να τους αποκαλυφθεί. Ο έρωτας είναι λυτρωτικός, είναι επαναστατικός, έχει εκείνη την σκόνη που διώχνει πάνω από τους διστακτικούς το μικρόβιο της αμφιβολίας ακόμα και σε δύσκολες περιστάσεις. Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Στον παλμό ένος έρωτα ανήθικου που σφύζει από ζωή (Raymond Radiguet, Ο Διάβολος στο κορμί, Εκδόσεις Ροές)

Ο Ραντιγκέ σε αυτό το μυθιστόρημα μοιάζει να καθρεφτίζει τη δική του ζωή, διότι δεν είναι τυχαίο πως τα περισσότερα μυθιστορήματα, εκούσια ή ακούσια, ερμηνεύουν στιγμές ή βιώματα των ίδιων των γραφόντων. Αιωρείται εκ των όσων διαβάζουμε μία μελαγχολία που πλανάται πάνω από τη ζωή του νεαρού ήρωα. Ρουφάει τη ζωή όσο δύναται περισσότερο σαν να αισθάνεται πως αυτός ο έρωτας είναι φανταστικός. Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Ντάνιελ Κλάϊν, Ταξίδια με τον Επίκουρο, Εκδόσεις Πατάκη

Μπορεί η Αρχαία Ελλάδα με τους φιλοσόφους της και τα διδάγματά τους να αποτελέσουν οδηγό και εγχειρίδιο ζωής για μια πιο ανακουφιστική διάρκεια ζωής ειδικά για τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας οι οποίοι πολλές φορές έρχονται αντιμέτωποι με κατάθλιψη λόγω γήρατος και λόγω ανημποριάς; Η απάντηση είναι σαφώς καταφατική και ο συγγραφέας αυτού του τόσο έξυπνα γραμμένου βιβλίου μπορεί και μεταλαμπαδεύει στον κάθε αναγνώστη τα δικά του βιώματα και τις δικές του εμπειρίες ζωής. Η φιλοσοφία των αρχαίων δεν είναι κάτι απόμακρο και απρόσιτο, δεν είναι άβατο αλλά ένα μονοπάτι βατό και ένα αντικείμενο μελέτης που απλώνει τα πλοκάμια του σε όλες τις ηλικίες και αφορά σε όλους. Έχουμε πολλές φορές την εντύπωση πως θα πιάσουμε στα χέρια μας ένα βιβλίο φιλοσοφίας, έναν οδηγό ευ ζην και θα βαρεθούμε ή θα πελαγώσουμε γιατί δεν θα καταλαβαίνουμε απολύτως τίποτα. Αυτή είναι μια εντελώς λανθασμένη θεώρηση διότι φιλόσοφοι όπως ο Σωκράτης, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Επίκουρος αλλά και τόσοι άλλοι ακόμα και πιο σύγχρονοι όπως ο Μονταίν, τον οποίο επίσης αναφέρει, έγραφαν απλά και εναπόκειτο σε εμάς να τους μελετήσουμε για να αντλήσουμε τα βαθύτερα νοήματα των σκέψεών τους. Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Ελένη Λετώνη, Του Όθωνα τα χρόνια, Εκδόσεις Παπαδόπουλος

Η δολοφονία του πρώτου κυβερνήτη της χώρας, του Ιωάννη Καποδίστρια το 1831 αποτέλεσε ένα θλιβερό γεγονός το οποίο και τροφοδότησε ραγδαίες εξελίξεις καθώς η χώρα έμεινε ακυβέρνητη σε μια περίοδο τόσο κρίσιμη όσο ήταν εκείνη που μόλις ξεκινούσε έναν χρόνο πριν με την επίσημη δημιουργία του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Ο Καποδίστριας, τον οποίο τόσοι αγάπησαν, ο απλός λαός δηλαδή και ακόμη περισσότεροι μίσησαν, έμελλε να γίνει το μήλον της έριδος και να θυσιαστεί. Αυτή του η θυσία όμως ήταν η αρχή μιας νέας εποχής, της έλευσης ενός βασιλιά εκ Βαυαρίας, ενός βασιλιά ουσιαστικά φυτευτού από τις τότε μεγάλες δυνάμεις, τη Γαλλία, τη Βρετανία και τη Ρωσία. Δεν θα μπορούσε ο βασιλιάς να προέρχεται από μια εκ των προαναφερθεισών δυνάμεων, έπρεπε να είναι ουδέτερος και έτσι έγινε. Ο βασιλιάς Όθωνας ήρθε στην Ελλάδα, στη μικρή ακόμα Ελλάδα, σε ηλικία μόλις 17 ετών και μέχρι να ενηλικιωθεί μια επιτροπή αντιβασιλείας ήταν εκείνη που θα κυβερνούσε αντί αυτού. Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Αναμνήσεις που αναδύονται μέσα από τις στάχτες του πολέμου (Μάϊκλ Ονταάτζε, Φώτα πολέμου, Εκδόσεις Πατάκη)

Οι προσωπογραφίες των δύο παιδιών που περιγράφονται εδώ θυμίζουν ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Καρτιέ Μπρεσόν, οι αφηγήσεις τους μας οδηγούν σε βιώματα που δύσκολα μπορούν να ερμηνευθούν ως προς την ψυχολογία τους και τα συναισθήματά τους. Τα δύο παιδιά, χαμένα στη μετάφραση λόγω της απουσίας των γονιών τους, ξεδιπλώνουν το κουβάρι των εξελίξεων μέσα από μία άστατη ζωή σαν αυτή των ηρώων του Χόπερ που κάποιες στιγμές παγώνουν στον χρόνο, στην στιγμή ενώ κάποιες άλλες εκφράζονται ανοιχτά για όλα αυτά που έζησαν και άλλα τολμούν να τα ξεστομίσουν ή άλλα τα κρύβουν κάτω από το χαλί των αναμνήσεων. Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Kaouther Adimi, Η εχθρική χαρά, Εκδόσεις Πόλις

Ο Πάμπλο Πικάσο, ο οποίος πρωταγωνιστεί στο μυθιστόρημα της Αντιμί, είχε πει κάποτε πως η τέχνη ξεπλένει την σκόνη από την καθημερινότητά μας και μας ωφελεί. Την τέχνη λοιπόν επιστρατεύει η Αντιμί στο νέο της βιβλίο προσπαθώντας να συνδέσει την ιστορία της ζωγράφου Μπάγια Μαχιεντίν, τα έργα της οποίας θαύμασε ο Πικάσο, με τη δική της προσωπική ιστορία. Η Αντίμι συνδέει το παρελθόν της οικογένειάς της και της ίδιας της χώρας της, της Αλγερίας, με το καλλιτεχνικό γίγνεσθαι καθώς παντρεύει τις αναμνήσεις της με τη ζωή μιας εκ των σπουδαιότερων γυναικών καλλιτεχνών. Μέσα από μια σπαρακτική και συγκινησιακά φορτισμένη αφήγηση, η Αντιμί αντλεί έμπνευση από τις μνήμες μιας παιδικής ηλικίας που ήταν εμποτισμένη από πολιτικές αναταράξεις και επικίνδυνες καταστάσεις τόσο για την ίδια όσο και για την οικογένειά της. Εξάλλου, ζωή χωρίς μνήμη και αναδρομή στο παρελθόν είναι μια ζωή χωρίς παρόν και μέλλον. Τα ιστορικά γεγονότα αποτελούν πάντα το καλύτερο μονοπάτι για να πορευτούμε έχοντας επίγνωση των λαθών και των παραλείψεων μιας καθώς η επανάληψή των δεν συγχωρείται από την ίδια την ιστορία.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Franz Werfel, Ο άνθρωπος που νίκησε τον θάνατο, Εκδόσεις Κριτική

Λίγο πριν η Αυστρία προσαρτηθεί στη ναζιστική Γερμανία, ο Βέρφελ αφηγείται μία ιστορία βγαλμένη από έναν κόσμο που σε λίγο δεν θα είναι πια ο ίδιος. Πρωταγωνιστής του βιβλίου, είναι ο σεβαστός υπάλληλος της Αυτοκρατορικής Οικονομικής Εισαγγελίας Καρλ Φιάλα. Ο Βέρφελ τοποθετεί την ιστορία αυτή μέσα στην περίοδο του μεσοπολέμου και λίγο μετά το πέρας του αιματηρού Μεγάλου πολέμου, δηλαδή του Α’ Παγκοσμίου. Η άστατη και τόσο ασταθής πολιτικά περίοδος του Μεσοπολέμου κόστισε τη ζωή σε περισσότερους ανθρώπους απ’ ότι ο Α’ Παγκόσμιος πόλεμος. Πρόκειται για μια περίοδο επισφαλή, άκρως προβληματική, μια περίοδο με ιστορικά και πολιτικά γεγονότα που οδήγησαν πρώτα στο περίφημο κραχ του 1929 και την οικονομική καταστροφή τόσων και τόσων ανθρώπων ανά την υφήλιο όσο και στην άνοδο του ναζισμού, απόρροια της ανασφάλειας και του κενού εξουσίας στην μεταπολεμική Γερμανία. Όλα αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά καθώς ιστορία και λογοτεχνία, λογοτεχνία και κοινωνία αλληλοσυνδέονται και αλληλοεπηρεάζονται.Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Ένα πρόσωπο βρίσκεται σε αναζήτηση ταυτότητας και αποστολής (Ρίτσαρντ Φλάναγκαν, Σε πρώτο πρόσωπο, Εκδόσεις Ψυχογιός)

Ο Κιφ Κέλμαν είναι ένα πρόσωπο με μία ασταθή ζωή, προσπαθεί να βρει την έμπνευσή του και να γράψει το μυθιστόρημα που θα τον κάνει διάσημο, αυτό που θα απογειώσει την καριέρα του, αυτό που θα είναι το πρώτο βήμα μέχρι το επόμενο. Βουτηγμένος στην απαισιοδοξία και την ανέχεια, παλεύει πρώτα από όλα με τα δικά του φαντάσματα και τις δικές του σκιές και αναζητά διαδρόμους και διεξόδους για να βγει από το τέλμα της μη παραγωγής που έως τώρα τον έχει στοιχειώσει. Ο ίδιος σε έναν διάλογο με τον εαυτό του θέτει καίρια ερωτήματα ως προς την πορεία του ως συγγραφέα και αναφέρει χαρακτηριστικά: “Η τέχνη, διάβασα, ήταν να βρεις το κέντρο σου και να γράψεις απ’ αυτό. Δεν ήταν ότι φοβόμουν πως δεν μπορούσα να φτάσω στο κέντρο μου. Απλώς φοβόμουν πως είχα φτάσει. Και δεν υπήρχε τίποτα εκεί”. Περισσότερα

Δημοσιεύτηκε στισ

Βάσος Δασκαλάκης, Οι ξεριζωμένοι. Διήγηση ενού χωριάτη, Εκδόσεις Τόπος

«Τα μέσα μας ήταν φτωχικά και με τον θάνατο του πατέρα μου δεν μπορούσε πια να γίνει λόγος για γυμνάσια και σπουδές {…}. Και σε κανένα-δυο μήνες, αντί για γυμνάσια και για μεγάλες ζωές, βρισκόμουν στο Λαύριο, παραγιός στο εργοστάσιο της εταιρείας των μεταλλείων» αφηγείται ο ίδιος ο Δασκαλάκης το 1938 σε μια συνέντευξή του. Έχασε νωρίς τη μητέρα του και μόλις λίγα χρόνια αργότερα τον πατέρα του, άρχισε να εργάζεται στα μεταλλεία Λαυρίου ήδη από την ηλικία των 13 χρόνων, ένας μικρός εργάτης σε μια εποχή όπου δεν υπήρχε ούτε υποχρεωτική εκπαίδευση, ούτε και εργατική νομοθεσία που να προστατεύει τα ανήλικα από την εργασία. Έμαθε νορβηγικά στην πορεία της ζωής του, γνώρισε τον Νορβηγό συγγραφέα και μετέπειτα Νομπελίστα Κνουτ Χάμσουν με τον οποίο συνδέθηκε με φιλία και μετέφρασε το βιβλίο του Η Πείνα, ένα εκ των σπουδαιότερων βιβλίων της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Δεν μετέφρασε όμως μόνο τον Χάμσουν αλλά και άλλους πολλούς, όπως για παράδειγμα τον Χένρικ Ίψεν, λόγω των νορβηγικών που γνώριζε. Με λίγα λόγια, ήταν πιο γνωστός ως μεταφραστής παρά ως πεζογράφος και τον άλλο. Περισσότερα