James Joyce, Ένα πορτραίτο του καλλιτέχνη σε νεαρή ηλικία, Εκδόσεις Πατάκη

Βούς στεφανούμενος, η προετοιμασία για την θυσία που άλλοι αποφασίζουν για σένα χωρίς εσένα. Βούς στεφανωμένος, έτοιμος ο προς θυσίαν να προσφερθεί εκών άκων στον – κατά την ανθρώπινη ή μάλλον απάνθρωπη  άποψη αιμοδιψή υπέρτατο άρχοντα. Ο βούς είναι ο κατά James Joyce Στέφανος Δαίδαλος, που, μιμούμενος τον αρχιτέκτονα των λαβυρίνθων, κατασκευάζει τα φτερά του για να ξεφύγει και τα καταφέρνει να βρεί διέξοδο στον λαβύρινθο της ζωής του, όπως του τον είχε στήσει το περιβάλλον του και κυρίως η μητέρα του. Η παράλυση που κυριαρχεί στους Dubliners, παρούσα και εδώ περιβεβλημένη τον μανδύα της θρησκείας: ο Στέφανος είναι τάμα στον Θεό που καλείται να υπηρετήσει εγκαταλείποντας τη ζωή και κάθε άλλη σκέψη είναι αμαρτωλή και γι’αυτό δεν πρέπει να υπάρχει ούτε σαν σκέψη. Οι υποκριτές/αυθεντίες της εκκλησίας θεωρούν και το φτερούγισμα της σκέψης γύρω από κάποια επιθυμία – σαρκική ή μη, δεν έχει και πολλή σημασία – ασέβεια προς τον Θεό. Δυστυχώς γι’αυτούς και η χρήση της λέξης αμαρτία, σαν σημαίνον στην Ελληνική γλώσσα, είναι λάθος και η σκέψη χαίρει άπειρης ελευθερίας. Περισσότερα

Η ιστορία της οικογένειας Μέντες εν μέσω πολιτικής θύελλας (Joao Ricardo Pedro, Το δικό σου πρόσωπο θα είναι το τελευταίο, Εκδόσεις Πόλις)

Η πλούσια πορτογαλική λογοτεχνία των Πεσσόα, Σαραμάγκου, Καμόες, Λόμπο Αντούνιες και Καστέλο Μπράνκο συνεχίζεται αδιάλειπτα με βιβλία όπως αυτό του Ρικάρδο Πέντρο, οι σπόροι έπιασαν τόπο. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που πραγματεύεται τη σύγχρονη πορτογαλική ιστορία μέσα από έναν οικογενειακό ιστό που μετράει τρεις γενιές. Περισσότερα

Ισίδωρος Ζουργός, Χάλκινα κατώφλια, Εκδόσεις Πατάκη

Είναι κοινή διαπίστωση πως ένα έπος όπως η Οδύσσεια του Ομήρου θεωρείται σχεδόν ακατόρθωτο να ξαναγραφτεί στην σημερινή εποχή για πολλούς και διάφορους λόγους που με ξεπερνούν για να τους αναλύσω. Εν τούτοις, η προσπάθεια να εμπνευστεί ένας σύγχρονος συγγραφέας και να αντλήσει στοιχεία από αυτό το αριστούργημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας είναι από μόνο του σαν σκέψη αξιέπαινο εγχείρημα. Ο Ισίδωρος Ζουργός το είχε κάνει παλαιότερα και με μεγάλη επιτυχία με τα Ανεμώλια, τώρα το επιχειρεί εκ νέου με τα Χάλκινα κατώφλια αποδεικνύοντας πρωτίστως στον εαυτό του και κατ’ επέκταση και στο αναγνωστικό του κοινό πως ένας συγγραφέας μπορεί και εξελίσσεται, μπορεί και ξεπερνά τον ίδιο του τον λογοτεχνικό εαυτό. Ο Ισίδωρος Ζουργός είναι από εκείνους τους Έλληνες συγγραφείς που, κατά την γνώμη μου, αφενός κουβαλάει περισσότερο από έναν ξένο αυτή την αρχαία ομηρική αύρα στην αυλή της φαντασίας του και αφετέρου θαρρώ πως έχει να κάνει και με τα στοιχεία που τον περιβάλλουν (θάλασσα και ήλιος) και τα οποία είναι και η βάση για να πλάσει ένα μυθιστόρημα εμπνευσμένο όπως αυτό. Τα Χάλκινα κατώφλια είναι ο δικός του φόρος τιμής στον πατέρα όλων μας, τον αξεπέραστο Όμηρο, τον πρώτο μυθιστοριογράφο όλων των εποχών.Περισσότερα

Laszlo Krasznahorkai, Πάει και το φραντζολάκι, Εκδόσεις Πόλις

Δεν είναι διόλου τυχαία η απονομή του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Λάσλο Κραζναχορκάι, διότι τα κείμενά του ανατρεπτικά και σαφώς πολιτικοποιημένα μας προβληματίζουν και μας προκαλούν, μας προσκαλούν σε σκέψη και συλλογισμό. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Όρμπαν έσπευσε να συγχαρεί τον συμπατριώτη του για αυτή την σπουδαία διάκριση, ωστόσο ο ίδιος ο συγγραφέας δεν παρέλειψε να εκφράσει την αντίθεσή του με τα όσα ο ίδιος πρεσβεύει, κάτι που εξάλλου διαφαίνεται ανοιχτά και στην αφήγησή του. Δεν γίνεται ένας συγγραφέας να μην παίρνει θέση στα όσα συμβαίνουν, να μην αντιδρά και να μην είναι στρατευμένος με την έννοια της υπεράσπισης ελευθεριών, δικαιωμάτων και λοιπών αναγκαίων δημοκρατικών θεσμών. Καθόλου τυχαία λοιπόν αλλά πραγματικά επάξια ο συγκλονιστικός γλωσσοπλάστης και στοχαστής Krasznahorkai απέσπασε το Man Booker 2015 για το βιβλίο του Πόλεμος και πόλεμος παίρνοντας την σκυτάλη από ένα παρελθόν λογοτεχνικό που νομίζαμε ότι σβήνεται. Η μετάφραση άθλος τότε για ένα τέτοιο ξεχωριστό κείμενο της Ιωάννας Αβραμίδου, κυκλώνουν και εντοιχίζουν τον αναγνώστη-μελετητή του έργου του, δημιουργώντας ένα πλαίσιο και μία πηγή πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής σε μία κοινωνία που της λείπει η παραγωγή σκέψης. Θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία και η δημιουργία.Περισσότερα

Δίνοντας λόγο στους εξουσιαστές και τους κατακτητές (Zino Zini, Το συνέδριο των νεκρών, Εκδόσεις Έρμα)

“Επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία!” γράφεται στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο. Μια ευχή που ακόμα και σήμερα, πάνω από 100 χρόνια μετά την έκδοση του βιβλίου αυτού που αναφέρεται στους νεκρούς του Α’ Παγκοσμίου πολέμου, δεν έχει γίνει πράξη. Και πώς να γίνει πράξη όταν το ανθρώπινο γένος λυσσαλέα και ματαιόδοξα επιδίδεται σε πολέμους ανθρωποφάγους και βάρβαρους χωρίς κανένα νόημα και ουσία; Περισσότερα

Ντιντιέ Ντενένξ, Η πορεία ενός κοινού καθάρματος, Εκδόσεις Κέδρος

Χρειάζεται δεξιοτεχνία και γνώση της ιστορίας καθώς και της αστυνομικής πλοκής αλλά και του πώς να παντρεύεις τόσο αρμονικά τα δύο στοιχεία αυτά ώστε να μπορείς να γράψεις ένα ακόμα πιο συναρπαστικό μυθιστόρημα από το προηγούμενο, εννοώ το Έγκλημα και μνήμη. Ο Ντιντιέ Ντενένξ είναι ένας αριστοτέχνης του λόγου και της αφήγησης και αγγίζει τον αναγνώστη από την πρώτη έως την τελευταία σελίδα σε ένα μείγμα αγωνίας και ιστορίας/πολιτικής, ένα είδος μείγματος στο οποίο οι Γάλλοι συγγραφείς έχουν χτίσει τη δική τους σχολή χρόνια τώρα. Αυτό βέβαια που είναι η βάση ώστε να προκύψει ένα τόσο εξαιρετικό μυθιστόρημα είναι ένα κομμάτι έρευνας από τη μεριά του συγγραφέα καθώς από τις σημειώσεις του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να καταλάβει πόσο έχει εντρυφήσει ο Ντενένξ σε αυτό που ονομάζουμε πολιτικό νουάρ. Η μετάφραση του Βασίλη Παπακριβόπουλου είναι το κερασάκι στην τούρτα μιας εξαιρετικής εκδοτικής συνταγής για μια ακόμα φορά από τις εκδόσεις Κέδρος.Περισσότερα

Διαπρέποντας στο μουσικό στερέωμα παρά τη διαφορετικότητα στο χρώμα (Bernice L. McFadden, Ματωμένη τζαζ, Εκδόσεις Κλειδάριθμος)

Ο Χάρλαν Έλιοτ κατάφερε με το πείσμα του, το αστείρευτο ταλέντο του, την επιμονή του και την αγάπη του για τη μουσική να γίνει πρώτο όνομα στο χώρο της τζαζ σε μια εποχή όπου το να είσαι έγχρωμος σήμαινε να είσαι κατώτερος και υποδεέστερος των υπολοίπων λευκών. Δέχτηκε τα βέλη του ρατσισμού στο πετσί του όμως δεν εγκατέλειψε το όνειρό του και ενάντια στο ρεύμα της εποχής αναδείχθηκε ένας εκ των κορυφαίων μουσικών του είδους του, πάλεψε με τις χίμαιρες και τις ερινύες και διέπρεψε πέραν της αμερικανικής ηπείρου. Στο Παρίσι, όπου βρέθηκε μετά από πρόσκληση για να παίξει, κέρδισε με το σπαθί του και την αξία του μια θέση στο μουσικό πάνθεον.Περισσότερα

Σοφοκλής, Αντιγόνη. Οιδίπους Τύραννος, Εκδόσεις Κίχλη (μέρος Β’)

Ο Σοφοκλής αρθρώνει – τόσο απλά – το τεράστιο ερώτημα που θέτει στην τραγωδία αυτή. Υπάρχει πεπρωμένο; Υπάρχει αυτό που πέπρωται να γίνει, αυτό που θα γίνει ανεξάρτητα από την βούληση μας; Η Πυθαγόρεια εμμονή στο πεπρωμένο, η τόσο διαδεδομένη στην αρχαία Ανατολική φιλοσοφία, που κατ’αυτόν αποτυπώνεται στην θέση των πλανητών την ώρα της γέννησης μας, όσο και το δόγμα του Σχεδίου του Θεού της Χριστιανικής – και όχι μόνον – θρησκείας από την μια και η  Τυχαιότητα στην Φύση και η Ελεύθερη Βούληση του ανθρώπου διεμβολίζουν το ερώτημα από άκρου εις άκρον αλλά δεν το κόβουν στα δύο, δηλαδή: Πεπρωμένο ή Τυχαιότητα; Πεπρωμένο ή Ελεύθερη Βούληση;Περισσότερα

Η Δίκη και ο Πύργος του Κάφκα, Εκδόσεις Ροές: Franz Kafka, ο αινιγματικός

O Καμύ (μεταφυσική εξέγερση) και ο Ντοστογιέφσκι (αφού θα πεθάνω τελικά τίποτε δεν έχει σημασία) αναρωτιούνται για λογαριασμό όλων μας γιατί ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος σε θάνατο. Ο Καζαντζάκης λέει ότι το μόνο που μας συνοδεύει όταν γεννιόμαστε γυμνοί είναι ο θάνατος, το μόνο βέβαιο στοιχείο της πορείας μας στην γήινη ζωή. Ο Νίτσε προχωρά ένα βήμα παρακάτω και φονεύει τον Θεό που μας καταδίκασε. Ο Κάφκα ντύνει αυτήν την αναπόδραστη καταδίκη με ένα νομικό περίβλημα: αφού μας έχει αποδοθεί η εσχάτη των ποινών τότε είμαστε ένοχοι για κάτι απέναντι σε κάποιον. Το κάτι και το κάποιο τα αφήνει κενά να τα συμπληρώσει ο καθένας όπως νομίζει. Έμμεσα εδώ προκύπτει – σαν προϋπόθεση μιας τέτοιας θέσης – η πίστη του Κάφκα στην ισχύ ενός παγκοσμίου φυσικού νόμου, του νόμου της δικαιοσύνης αλλά και έναν μηχανισμό με κάποιον στην κορυφή του. Η καταδίκη όμως είναι προδιαγεγραμμένη, άρα ποια δικαιοσύνη μπορεί να εννοεί ο – νομικός – Κάφκα. Εδώ είναι η αντίφαση. Η αντίφαση αυτή εντείνεται από διάφορα γεγονότα, όπως ότι ο ναός της δικαιοσύνης και ο δικαστής είναι απροσπέλαστοι, ο ένοχος δεν μπορεί να γνωρίζει την κατηγορία και δεν έχει δικαίωμα να προσπαθήσει να απολογηθεί η να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Ο Κάφκα δεν μπορεί να το εξηγήσει με νομικούς όρους, δηλαδή με τους κανόνες της λογικής. Κατά τα αλλά υπάρχει ένας πολυσχιδής όσο και γραφειοκρατικός μηχανισμός, ο οποίος φροντίζει να οδηγηθεί ο ένοχος στον θάνατο ούτως ή άλλως. Θεωρεί λοιπόν τον θάνατο αδικαιολόγητη απρέπεια της δημιουργίας προς το δημιούργημα της, την Ανθρωπότητα.Περισσότερα

Αναζητώντας το μονοπάτι της ευτυχίας και της αυτοπραγμάτωσης (Γεώργιος Βιζυηνός, Το μόνον της ζωής του ταξείδιον, Εκδόσεις Αιώρα)

Διαβάζοντας το βιβλίο, κατανοεί κάποιος πως θα μπορούσε να υπάρχει διττή ερμηνεία και ανάγνωση, ένα σύγγραμμα τόσο ωραία δομημένο αλλά και τόσο αινιγματικό. Όλα όσα με τόσο γλαφυρό τρόπο αναφέρει ο Βιζυηνός είναι σαφώς δικές του προσωπικές προσλαμβάνουσες και δικά του βιώματα, ζώντας κοντά στον παππού μέχρι τα 10 του χρόνια. Οι αναμνήσεις που τον σημάδευσαν, ίσως η αποκόλληση σε τόσο μικρή ηλικία από τον παππού τον οδηγούν να εκπληρώσει και εκείνος ένα ταξίδι στον χρόνο, το δικό του ταξίδι στη μνήμη αλλά και στην πραγμάτωση των δικών του σκοπών και στόχων, την εκπλήρωση των δικών του επιθυμιών και του πολύ ιδιαίτερου πνεύματός του.  Περισσότερα

Σοφοκλής, Αντιγόνη, Εκδόσεις Κίχλη

Το θεατρικό έργο του Σοφοκλή βλέπει την Αντιγόνη, μια από τις κορυφαίες αρχαιοελληνικές τραγωδίες, από την σκοπιά της παρουσίασης της, δηλαδή κάποιες παραστάσεις που κατά την γνώμη του – που αξίζει όλον τον σεβασμό μας – κινήθηκαν σε υψηλά καλλιτεχνικά επίπεδα και απέδωσαν τα νοήματα που ήθελε να μεταφέρει ο Σοφοκλής. Ανάμεσα στις χιλιάδες αποδόσεις του έργου σε κάθε γωνιά του πλανήτη, υποθέτουμε απλώς – χωρίς καμία βεβαιότητα – ότι λίγες θα πρέπει να είναι αυτές που κατόρθωσαν να πλησιάσουν τις απάτητες κορυφές, τις ανείπωτες έννοιες, στις οποίες προσπαθεί να αναρριχηθεί ο Σοφοκλής. Εμείς θα μείνουμε στις τελευταίες και θα προσπαθήσουμε να τις εντοπίσουμε στο κείμενο και την ροή της συγκεκριμένης μετάφρασης.Περισσότερα

Ανατρέχοντας στις βάσεις του καλού και μυστηριώδους αστυνομικού μυθιστορήματος (Fergus Hume, Φόνος στην άμαξα, Εκδόσεις Gutenberg)

Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως το βιβλίο αυτό του Fergus Hume αποτελεί το πρώτο ευπώλητο στην ιστορία της αστυνομικής λογοτεχνίας, σε βαθμό που να καταστεί πιο δημοφιλές και από τα βιβλία του Κόναν Ντόυλ. Και βέβαια, δεν είναι μόνο ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, αλλά ένα κατεξοχήν λογοτεχνικό κόσμημα που συναρπάζει με την αφηγηματική του ποιότητα. Εύσημα στις εκδόσεις Gutenberg και στον μεταφραστή του βιβλίου Κωνσταντίνο Ματσούκα για τη δυνατότητα που προσέφεραν στο ελληνικό κοινό να γνωρίσει έναν άγνωστο σε πολλούς αξιόλογο συγγραφέα. Και η σημαντικότητα του βιβλίου και η διαχρονικότητά του έγκειται και στο γεγονός πως μπορεί να αφηγείται ένα φόνο, αλλά φόνοι εξιχνιάζονται σε πολλά αστυνομικά μυθιστορήματα, τα οποία εξαντλούνται απλά στην εξιχνίαση του φόνου. Περισσότερα