Τα κρυμμένα διαμάντια της λογοτεχνίας (Μέρος Α’)

Δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά από την ανακάλυψη πολύτιμων βιβλίων που για κάποιο αόριστο ή ανεξήγητο λόγο δεν βρήκαν στο σωστό χρόνο την κατάλληλη θέση τους μέσα στο λογοτεχνικό στερέωμα ή δεν είχαν την πρέπουσα προβολή κατά την πρώτη κυκλοφορία τους – στη γλώσσα τους ή στη μετάφρασή τους – και άρα κάπου λησμονήθηκαν. Κάποια από αυτά μεταφράζονται για πρώτη φορά στα Ελληνικά και αυτό είναι πολύ σημαντικό εκδοτικό γεγονός. Έρχεται όμως πάντα η στιγμή όπου κάποιος θα βρεθεί με την επίμονη σκαπάνη του – είναι κάποιοι αυτοί – να φέρει στην επιφάνεια βιβλία που ξεχωρίζουν και αξίζει να μνημονευτούν. Περισσότερα

Ο Αμερικανικός εμφύλιος πόλεμος με τα μάτια της λογοτεχνίας

Ο Αμερικανικός εμφύλιος πόλεμος, ο πιο αιματηρός και καταστροφικός πόλεμος για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, ήταν αποτέλεσμα μακροχρόνιων προβλημάτων μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων πλευρών, του Βορρά και του Νότου. Η χώρα είχε από καιρό διασπαστεί στα δύο με τις ανισότητες να προκαλούν από νωρίς, ήδη από την πρώτη δεκαετία του 19ου αιώνα, διαμάχες και συγκρούσεις σε οικονομικό κυρίως επίπεδο. Από την μία πλευρά υπήρχε ο νότος με τις απέραντες εκτάσεις φυτειών βαμβακιού και από την άλλη ο Βορράς, ο οποίος διατηρούσε ένα άλλο παραγωγικό και οικονομικό μοντέλο βασισμένο στη βιοτεχνία και τη βιομηχανία. Και οι δύο εκμεταλλεύτηκαν τους δούλους, οι έγχρωμοι στον Νότο, οι “λευκοί” στον Βορρά, ως το απαραίτητο εργατικό δυναμικό για την ανάπτυξη της οικονομίας τους.Περισσότερα

Μαθαίνοντας για τον Ισπανικό εμφύλιο μέσα από την λογοτεχνία

Ο Ισπανικός Εμφύλιος πόλεμος ξεκίνησε στις 17 Ιουλίου 1936 και ολοκληρώθηκε με την επικράτηση του δικτάτορα Στρατηγού Φρανσίσκο Φράνκο την 1 Απριλίου 1939. Πρόκειται για έναν πόλεμο σημαδιακό και καθόλα αιματηρό, έναν ολέθριο πόλεμο ο οποίος άναψε το φυτίλι για το ξέσπασμα του Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου, όπως τουλάχιστον αναφέρουν οι μελετητές. Είναι ο πόλεμος που κόστισε συνολικά τη ζωή σε περίπου 500000 ανθρώπους, που διέλυσε την πόλη Γκουέρνικα και αφάνισε χωρίς λόγο 250000 αμάχους, είναι ο πόλεμος που ανέδειξε τον στρατηγό Φράνκο ως κυρίαρχη μορφή της ισπανικής πολιτικής σκηνής των επόμενων δεκαετιών βυθίζοντας τη χώρα στην ανελευθερία και την καταστρατήγηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Είναι ο πόλεμος που στηρίχτηκε καθολικά από το ναζιστικό μέτωπο κυρίως με πρωταγωνιστές το Χιτλερικό μόρφωμα και το Μουσολινικό καθεστώς. Είναι όμως και ο πόλεμος της αντίστασης των Δημοκρατικών και άλλων δυνάμεων απέναντι στον φασισμό που εδραιωνόταν σαν μάστιγα στη χώρα.Περισσότερα

Τζορτζ Μουρ, Εξομολογήσεις ενός νεαρού άνδρα, Εκδόσεις Εξάντας

Ομολογουμένως πρόκειται για ένα βιβλίο διαμάντι από αυτά που διαβάζεις και ξαναδιαβάζεις. Είναι ένα απαραίτητο φιλοσοφικό εγχειρίδιο σε μορφή μυθιστορήματος που θα τολμήσω να ονομάσω αφηγηματικό ευαγγέλιο με την έννοια πως αγγίζει τον αναγνώστη, τόσο ως προς το επίμαχο θέμα της εξομολόγησης του πρωταγωνιστή/συγγραφέα, όσο και ως προς τον επιμορφωτικό του χαρακτήρα. Και εξηγούμαι ευθύς αμέσως. Η ιστορία του νεαρού άνδρα ξεδιπλώνεται με αναφορές σε βιβλία που διάβασε και σε συγγραφείς που θαύμασε, σε πίνακες και ζωγράφους που είδε και γνώρισε, ξετυλίγει εν ολίγοις έναν ολόκληρο κόσμο γνώσης με τρόπο ζηλευτό και μεταδίδει τον σπόρο της γνώσης στον αναγνώστη. Η ζωή του οδηγείται από τα αναγνώσματά του, βυθίζεται με αξιολάτρευτο τρόπο σε αυτά και αντλεί διδάγματα μέσα από έναν προσωπικό μονόλογο που αγγίζει τα όρια της θεατρικότητας, ένα σκηνικό με θέα στο κοινό που τον ακούει και τον βλέπει.Περισσότερα

Διαβάζοντας φιλοσοφία τρέφουμε τη σκέψη μας και την ψυχή μας

Πολλές φορές θεωρούμε τη φιλοσοφία ως ένα στοιχείο πολυτέλειας, κάτι όχι και τόσο άμεσα αναγκαίο στην καθημερινότητά μας, χανόμαστε στα πιο απλά πράγματα και αναζητούμε λύσεις υλικές που θα μας βγάλουν από το αδιέξοδο ενός συναισθηματικού κενού ή μιας αποτυχίας. Έχουμε κατά νου τη φιλοσοφία ως κάτι παντελώς θεωρητικό που το προσπερνάμε γιατί η ουσία βρίσκεται αλλού, στα πιο άμεσα και απτά. “Η φιλοσοφία μου χάρισε την ετοιμότητα να αντιμετωπίσω οποιαδήποτε στροφή της μοίρας” θα μας πει ο Διογένης ο Κυνικός και πόσο δίκιο έχει. Διαβάζοντας κλασικούς και σύγχρονους φιλοσόφους δεν κερδίζουμε απλά την επαφή με ένα βιβλίο, ερχόμαστε σε επαφή με μια ολόκληρη κοσμοθεωρία για το πώς κινούμαστε, τι σκεφτόμαστε, πώς αντιδρούμε σε δυσκολίες και προβλήματα που εμφανίζονται.Περισσότερα

Joao Ricardo Pedro, Το δικό σου πρόσωπο θα είναι το τελευταίο, Εκδόσεις Πόλις

Η πλούσια πορτογαλική λογοτεχνία των Πεσσόα, Σαραμάγκου, Καμόες, Λόμπο Αντούνιες και Καστέλο Μπράνκο συνεχίζεται αδιάλειπτα με βιβλία όπως αυτό του Ρικάρδο Πέντρο, οι σπόροι έπιασαν τόπο. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που πραγματεύεται την σύγχρονη πορτογαλική ιστορία μέσα από έναν οικογενειακό ιστό που μετράει τρεις γενιές. Ένα μυθιστόρημα πιστό στην παράδοση της ποιοτικής λογοτεχνίας, συγκινητικό, καθηλωτικό, αφηγηματικά άρτιο, ιστορικά ενδιαφέρον, ένα δεξιοτεχνικά δοσμένο χρονικό για όσα βίωσε η οικογένεια Μέντες, μια αφήγηση που διατρέχει την ιστορία και επιφυλάσσει μαθήματα για τον άνθρωπο του τότε και του σήμερα. Ενδείκνυται να διαβαστεί πάνω από μία φορά για να μπορέσει ο αναγνώστης να εντρυφήσει στις ζωές των ηρώων και να αφουγκραστεί το πάθος, τις αδυναμίες, τις αναμνήσεις τους και τα βιώματά τους.Περισσότερα

Ιστορία, το απαραίτητο όχημα για την κατανόηση του κόσμου

“Φως της αλήθειας, μάρτυρας των καιρών, δάσκαλος της ζωής είναι η Ιστορία” είχε γράψει ο Κικέρων. Πράγματι η ιστορία όπως και η τέχνη είναι το πέρασμα του ανθρώπου από τη γη, είναι η απόδειξη της ίδιας του της ύπαρξης, των λαθών του αλλά και των επιτευγμάτων του. Τα πρόσωπα της Ιστορίας είναι συνυφασμένα με τις τύχες των λαών, πρόσωπα που άλλαξαν προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο τον ρου της ιστορίας και τον επηρέασαν καίρια με τις σωστές ή λανθασμένες αποφάσεις της. Η ιστορία μας διδάσκει και μας θυμίζει πώς να αποφεύγουμε τα λάθη του παρελθόντος, πολλές φορές όμως μας θυμίζει και το πόσο τρωτοί είμαστε, πόσο εύθραυστοι είμαστε, πόσο αδύναμοι είμαστε. Η Ιστορία είναι όμως και αμείλικτη και διορθωτική πολλές φορές, τοποθετεί τα πράγματα στη θέση τους και φέρνει στο προσκήνιο όλα εκείνα που κάποιος θα ήθελε να μείνουν εν κρυπτώ. Περισσότερα

Ανώνυμου, Η Μεσσαλίνα της Γαλλίας, Εκδόσεις Κίχλη

Ερωτικές ακολασίες, πυρετώδεις εξάρσεις, ηδονικές απολαύσεις, παθιασμένα φιλιά και χάδια, καυτές πράξεις και εκστατικές ερωτοτροπίες, όλα αυτά πρωταγωνιστούν σε αυτό το εξαίσιο δείγμα ερωτικής λογοτεχνίας του 18ου αιώνα. “Πρόκειται για κείμενο που έχει ως στόχο τη Μαρία Αντουανέττα, την ομόκλινη καθοδηγήτριά της δούκισσα ντε Πολινιάκ και το ευρύτερο ανακτορικό περιβάλλον” γράφει ο Ανδρέας Στάικος στο επίμετρο του βιβλίου. Απροκάλυπτα και δίχως αναστολές ο συγγραφέας του κειμένου καταθέτει και περιγράφει όλα όσα συνέβαιναν στο βασιλικό περιβάλλον, αναφέρεται στα ερωτικά σκιρτήματα και τις σεξουαλικές ορμές που παραπέμπουν σε ρωμαϊκά όργια, όργια που αποδεικνύουν γιατί έλαβε χώρα η Γαλλική Επανάσταση. Το κείμενο δεν είναι μόνο ενδιαφέρον ως προς το κοινωνικό του σκέλος αλλά και ως προς την ιστορική συγκυρία κατά την οποία συντάσσεται.Περισσότερα

Κάρλος Φονσέκα, Ο συνταγματάρχης δεν έχει πού να κλάψει, Εκδόσεις Καστανιώτη

Η ιστορία, αδυσώπητη και αμείλικτη, είναι αυτή που διαμορφώνεται από τους ανθρώπους και αυτή που ορίζει την ίδια στιγμή τις τύχες των ανθρώπων. Ο συνταγματάρχης είναι ένα πρόσωπο της ιστορίας που γράφεται, ένας άνθρωπος πρωταγωνιστής των όσων συνέβησαν στο διάβα του 20ου αιώνα σε παγκόσμια κλίμακα. Ο συγγραφέας, με περισυλλογή και στοχαστική διάθεση, θέτει τον ίδιο τον συνταγματάρχη ενώπιον των πράξεών του, των αναμνήσεών του αλλά και των επερχόμενων εξελίξεων. Θέτει ουσιαστικά τον άνθρωπο ενώπιον των ίδιων του των αποφάσεων, ενώπιον της συνείδησής του καλώντας τον να αναλάβει και τις ευθύνες των. Ο συνταγματάρχης δεν είναι αμέτοχος, δεν είναι ένας απλός εκτελεστής εντολών, είναι μέρος του προβλήματος και αποτέλεσε όργανο της ιστορίας, την οποία υπηρέτησε.

Περισσότερα

Ο κόσμος των βιβλίων στη μεγάλη οθόνη

Πολύ συχνά τα βιβλία περιγράφονται ως μέσο ταξιδιού σε τόπους μακρινούς, υπαρκτούς ή φανταστικούς, παλιούς σύγχρονους ή μελλοντικούς. Φυσικά, τα ταξίδια πάντα μας γεμίζουν με όμορφες, πολύχρωμες εικόνες που μας συντροφεύουν στις  γκρίζες στιγμές της καθημερινότητάς μας. Ο κινηματογράφος, λοιπόν, έρχεται να καλύψει το κενό ανάμεσα στις λέξεις και στα χρώματα, δίνοντας υπόσταση στις εικόνες που βρίσκονται στο μυαλό μας. Έτσι, οι χάρτινοι χαρακτήρες παίρνουν ζωή στο λευκό πανί του σινεμά και ζουν τις περιπέτειες που τόσες και τόσες φορές έχουμε διαβάσει. Η συνάντηση αυτή του βιβλίου και της έβδομης τέχνης παράγει πολύ συχνά εντυπωσιακά αποτελέσματα.Περισσότερα

Bernice L. McFadden, Ματωμένη τζαζ, Εκδόσεις Κλειδάριθμος

“Ο Χάρλαν κρατούσε το σπίτι κλειστό και σκοτεινό, σπάνια άνοιγε την πόρτα ή σήκωνε το τηλέφωνο. Οι γείτονες και οι φίλοι έπιασαν τελικά το υπονοούμενο και τον άφησαν στην ησυχία του. Περνούσε πολλές ώρες άγρυπνος, κοιτάζοντας οικογενειακές φωτογραφίες, ακούγοντας παλιούς δίσκους, ή ξαπλωμένος στον καναπέ, πληγωμένος και μεθυσμένος, τόσο ακίνητος, ώστε μπορούσε να ακούσει το αίμα να ρέει στις φλέβες του. Οι μέρες περνούσαν ͘  οι νεκροί συνωθούνταν στα όνειρά του. Ήξερε ότι ο μόνος τρόπος για να ξεφύγει από τα φαντάσματα ήταν να γίνει και ο ίδιος ένα απ’ αυτά”. Ο Χάρλαν Έλιοτ είναι η προσωποποίηση της μάχης έναντι στο αδύνατο και το ακατόρθωτο, απέναντι στο ρατσισμό που βίωσε από μικρός, σε μια χώρα που μισούσε τη διαφορετικότητα. Είναι ο λογοτεχνικός ήρωας που εφηύρε η συγγραφέας για να μιλήσει για τον παππού της Χάρολντ Άιζακ ΜακΦάντεν και την περιπέτεια της ζωής του.Περισσότερα

Βιβλίο: Αντίδοτο στην εποχή της ανεξέλεγκτης τεχνολογικής εισβολής

Αρκεί μια μέρα στο μετρό της Αθήνας για να κατανοήσει κάποιος πόσο το τεχνολογικό θαύμα έχει αποξενώσει τους ανθρώπους και τους έχει καταστήσει έρμαιά του και θύματά του. Πολλοί άνθρωποι – οι περισσότεροι και κυρίως οι νέοι – κολλημένοι σε μια οθόνη και εξαρτημένοι από αυτήν, να μη δίνουν σημασία τι συμβαίνει γύρω τους, άλλοι να παίζουν κάθε είδους παιχνίδια σαν μικρά ρομπότ που αδυνατούν να ξεκολλήσουν, άλλοι να “συνωστίζονται” κακήν κακώς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μήπως χάσουν, ακόμα και χωρίς παροχή δικτύου, κάποιο νέο από τον εικονικό κόσμο. Περισσότερα