Αρχείο

Πολλή συζήτηση έχει γίνει γύρω από την παραβολή και την σύγκριση μεταξύ των ιδεών που προσπάθησαν να επεξεργαστούν ο Ντοστογιέφσκι και ο Νίτσε. Η συμπερίληψη της προβαλλόμενης με πηχυαίους τίτλους ροπής τους προς τον πεσιμισμό η, στην ακραία του μορφή, τον μηδενισμό, ελάχιστα εδράζεται σε αξιόπιστες ερμηνείες των γραπτών τους ενώ πολύ περισσότερο στοχεύει σε εντυπωσιασμό και δημοσιότητα, αφού ο όρος «πουλάει».  Δεν θα ασχοληθούμε εδώ καθόλου με την εφαπτομένη, την επικάλυψη η την κοινή συνισταμένη της φιλοσοφίας των δυο μεγάλων στοχαστών, των εξοχότερων – κατά πολλούς και δίκαια – πνευμάτων της σύγχρονης εποχής παρά μόνο όπου οι νύξεις είναι αναγκαίες για να υποστηριχθεί η να φωτισθεί περισσότερο κάποιο επιχείρημα. Περισσότερα

Η σειρά Απνευστί των εκδόσεων Οξύ είναι μια κιβωτός πολιτισμού και γνώσης, κείμενα που αποτελούν οδηγό και εγχειρίδιο για μια καλύτερη ζωή μέσω της ανάγνωσης βιβλίων, τα οποία έχουν λόγο και ουσία ύπαρξης. Τα κείμενα αυτά αποτελούν μια παρακαταθήκη τόσο για εμάς που τα διαβάζουμε σήμερα ως αναγνώστες, όσο όμως και για τους αναγνώστες του μέλλοντος. Πρόκειται για βιβλία ξεχωριστά, λογοτεχνικά διαμάντια που σκοπό και στόχο έχουν να αποτελέσουν θεμέλιους λίθους για τον αέναο και ακούραστο αναγνώστη. Είναι ευχής έργον να κυκλοφορούν τέτοια βιβλία που εμπλουτίζουν τις γνώσεις μας και μας προβληματίζουν ως προς την σύλληψη του κόσμου όπου ζούμε με οδηγό το παρελθόν, γιατί ένας κόσμος δίχως παρελθόν είναι ένας κόσμος αναμφίβολα δίχως μέλλον. Ο Χάϊνριχ Φον Κλάιστ είναι ένας από εκείνους τους αινιγματικούς συγγραφείς που έβαλε με τον δικό του τρόπο το λιθαράκι σε αυτό που ονομάζουμε παγκόσμια λογοτεχνία. Σε αυτό το ιδιάζον όσο και πολύ ιδιαίτερο κείμενο, ο Φον Κλάιστ παίζει με τον αναγνώστη του και τον καθιστά κοινωνό των προβληματισμών και των αγωνιών πραγματευόμενος ένα ζήτημα ιδιαίτερα ευαίσθητο, αυτό της γυναικείας επιθυμίας αλλά και της ηθικής που την περιβάλλει. Περισσότερα

«Ο καλλιτέχνης δεν είναι τίποτα χωρίς το ταλέντο, αλλά το ταλέντο δεν είναι τίποτα χωρίς τη δουλειά». Και πράγματι, ο κοινωνικά ευαίσθητος Εμίλ Ζολά ποτέ δε σταμάτησε να εργάζεται με όπλο το χάρισμά του στη γραφή. Ποτέ δεν κουράστηκε να κυκλοφορεί σαν ιμπρεσιονιστής ζωγράφος και να καταγράφει με την ματιά του και ύστερα με το μελάνι του επάνω στο χαρτί τις κοινωνικές ανθρώπινες στιγμές, τις εξάρσεις, τις αδυναμίες, τα τρωτά σημεία που αντίκριζε. Αυτό το έκανε ακόμα και όταν δεν είχε το παραμικρό εισόδημα από τα γραπτά του, ακόμα και όταν με ένα απλό κερί και με ένα κομμάτι ψωμί για φαγητό πάσχιζε και μοχθούσε να αποτυπώσει αυτά που τον απασχολούσαν. Ο Ζολά είναι ένας αγωνιστής του λογοτεχνικού είδους, ένας ιδεολόγος, όχι εξ’ ανάγκης αλλά εκ πεποιθήσεως, είναι ανθρωπιστής γιατί με τον τρόπο του υπηρετεί τον άνθρωπο και τον θέτει στο προσκήνιο, όχι για να τον ενοχοποιήσει, αλλά για να καταδείξει πως ο δρόμος της ανηθικότητας και της ανειλικρίνειας δεν έχει επιστροφή.Περισσότερα

Οι άνθρωποι, όσα χρόνια και αν περάσουν, δεν θα σταματήσουν να διακατέχονται από το πάθος, τον πόθο και τον ερωτικό οίστρο, τον οποίο μάλιστα πολλές φορές πολύ δύσκολα μπορούν να ελέγξουν και να χαλιναγωγήσουν. Ο Τόμας Μαν, ο συγγραφέας του Μαγικού βουνού και του Τόνιο Κρέγκερ, πραγματεύεται για μία ακόμα φορά αυτές τις φορτισμένες στιγμές της αδύναμης ανθρώπινης φύσης που δύσκολα υπόκειται σε κανόνες όταν η καρδιά ορίζει τις δικές της επιθυμίες και παρασύρεται από αυτές, είναι η ίδια η φύση που εδώ γίνεται το κυρίαρχο θέμα. Ο κόσμος που παρουσιάζει ο Τόμας Μαν στο βιβλίο αυτό δεν είναι ένας κόσμος μακρινός και άγνωστος, είναι σάρκα εκ της σαρκός του ανθρώπου που θέλει να ξεπερνά τα όριά του και να υπερπηδά όλα αυτά που φιμώνουν την ελευθερία του, ακόμα και όταν η ηθική είναι αντίθετη προς τις πράξεις αυτές. Μέσω του πρωταγωνιστή του ακροβατεί ανάμεσα στην λογική, τον κίνδυνο και τον πόθο, ένα συναίσθημα από το οποίο κανείς δεν γλιτώνει όσο δυνατός και αν είναι.Περισσότερα

Ο Τόμας Μαν γεννήθηκε το 1875 και πέθανε το 1955, το 2025 λοιπόν γιορτάσαμε 150 χρόνια από την γέννησή του και 70 χρόνια από τον θάνατό του, μια ευκαιρία λοιπόν να ξαναθυμηθούμε το μεγαλείο της σκέψης και της γραφής αυτού του εμβληματικού συγγραφέα και στοχαστή. Διαβάζοντας τα βιβλία του ξανά και ξανά επιβεβαιώνεται αυτό που κάποτε είχε πει ο Ίταλο Καλβίνο, πως κλασσικό – και διαχρονικό θα πω επίσης – είναι τελικά ένα βιβλίο το οποίο δεν έχει ολοκληρώσει αυτά που έχει να πει. Διάβασα δις την νουβέλα Τόνιο Κρέγκερ – θα την ξαναδιαβάσω – και ακόμα προσπαθώ να συλλάβω τους συλλογισμούς και τις αγωνίες ενός συγγραφέα, το μέγεθος του οποίου δύσκολα αγγίζεται. Είναι τόσο αινιγματικός, εφευρετικός, πολυεπίπεδος, πολυδιάστατος, διαβασμένος και εμπνευσμένος που ό,τι και αν πει κάποιος πάλι λίγο θα είναι. Βιβλία σαν και αυτό μας θυμίζει πόσο μικροί είμαστε απέναντι στην γνώση και πόσο δίκιο είχε ο Σωκράτης ότι ένα ξέρει πως δεν ξέρει τίποτα. Ο Τόμας Μαν μεταλαμπαδεύει το πνεύμα του Νίτσε, του Σοπενχάουερ, του Βάγκνερ και ήδη από νωρίς χτίζει τον ναό της διανόησης, του πνεύματος και της γνώσης που όλο την κυνηγάμε αλλά ποτέ δεν θα την αποκτήσουμε. Ας είμαστε ταπεινοί και ας την αναζητήσουμε.Περισσότερα

Αυτό το ποίημα εκφράζει απόλυτα την στάση του ποιητή απέναντι στην ζωή. Μία ολόψυχη κατάφαση. Ένα μεγάλο Ναι στην ζώσα ζωή, τα ζεστά ζωηρά κεράκια της και αποδοχή με λύπη του θανάτου που είναι μέρος του κύκλου της. Το λυπηρό, ανεξάρτητα από την βούληση μας, ενυπάρχει στην γήινη μας πορεία, το ηδύ καλούμεθα να το βρούμε και να το απολαύσουμε. Περισσότερα

Στη Μεταμόρφωση, στο εμβληματικό αυτό βιβλίο του Φραντς Κάφκα, ο συγγραφέας αναφέρεται στην κακοποιητική συμπεριφορά του πατέρα του, σε έναν πατέρα που επέβαλλε στον γιο του τα δικά του θέλω και καθρέφτιζε σε αυτόν όσα ο ίδιος δεν είχε πετύχει. Ο Κάφκα μιλά στη Μεταμόρφωση για έναν κακοποιητικό πατέρα, για έναν πατέρα αυταρχικό και απολυταρχικό, έναν πατέρα από τον οποίο προσπαθούσε να ξεφύγει γιατί ήταν ένας εφιάλτης η ζωή μαζί του. Σε αυτό το σπουδαίο μυθιστόρημα, ο Κάφκα αποτυπώνει την πολλές φορές σκληρή συμπεριφορά των γονέων ενώπιον των παιδιών τους, μια συμπεριφορά που δεν συνάδει με τους όρους μιας υγιούς ζωής ως προς την ψυχολογία ενός παιδιού. Αμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα αναφέρει ένα ρητό και εδώ αυτό αποτυπώνεται απόλυτα. Ο Έρμαν Έσσε στο μυθιστόρημα Κάτω από τον τροχό πραγματεύεται το ζήτημα αυτό δέκα χρόνια νωρίτερα και μέσα από τα δικά του μάτια, προσπαθώντας να εξηγήσει με συμβολικό τρόπο μέσα από τις περιγραφές του τη βασανιστική ζωή που περνάει ο Χανς Γκίμπενρατ, ο πρωταγωνιστής του και ήρωας του βιβλίου του. Περισσότερα

Παρ’ όλον ότι έχουν καταναλωθεί τόνοι μελάνης σε βαθιές και ρηχές αναλύσεις, απόψεις, επιθέσεις, υμνολόγια αλλά και πολλές ανοησίες γύρω από τον Ντοστογιέφσκι και το opus rei του τους Αδελφούς Καραμάζωφ, κάθε επαναφορά των κύριων σημείων των μεγάλων  θεμάτων που θέτει για συζήτηση στο βιβλίο είναι και θα είναι ωφέλιμη γι αυτούς που αναζητούν απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα. Θα ήταν μυωπικό να ισχυριστεί κανείς ότι κατάλαβε ακριβώς τι θέλει να μας πεί ο μεγάλος συγγραφέας – ψυχολόγος – φιλόσοφος. Κι αυτό, πολύ απλά, όπως ο ίδιος εκμυστηρεύεται σε επιστολή του (την αναφέρει στην ανάλυση του ο επιμελητής της έκδοσης Στ. Φωτίου) δεν μπόρεσε σε κάποια σημεία δεν κατόρθωσε να εκφράσει με τον λόγο αυτά που ήθελε και είχε κατά νούν, παρά την αριστοτεχνία της γραφής του. Και δεν είναι ο πρώτος γίγαντας του πνεύματος που επισημαίνει δημόσια την αδυναμία του λόγου και της τέχνης να αποτυπώσει την σκέψη του, αυτό που βλέπει και αυτό που αισθάνεται, με ακρίβεια και να μας τα μεταφέρει: Πλάτων, ‘Έλιοτ, Σολόβιεφ, Βαν Γκονγκ είναι κάποιοι από αυτούς. Το πρόβλημα γνωστό αλλά δεν πρέπει να μας διαφεύγει ποτέ και να καταλήγουμε σε αποφάνσεις, διότι κάθε τέτοια – και υπάρχουν πολλές – είναι καρφί στο φέρετρο της φιλοσοφίας.Περισσότερα