Πέτρος Πουρλιάκας, Φυλακισμένη Αφροδίτη. Από τη Μήλο στο Λούβρο, Εκδόσεις Πνοή

Είναι γνωστή στους περισσότερους η ιστορία του Λόρδου Έλγιν, ο οποίος με βίαιο και τόσο άπληστο τρόπο αφαίμαξε από τον ελληνικό πολιτισμό όσα του ανήκαν σε μια περίοδο που η χώρα ήταν υποδουλωμένη από τον οθωμανικό ζυγό. Σκανδαλώδες να καταστρέφεται ένα μνημείο και να διαλύεται τόσο βάναυσα με μόνο στόχο το κέρδος από την πώληση των κλεμμένων Μαρμάρων του Παρθενώνα και όχι τα Ελγίνεια μάρμαρα όπως λανθασμένα γράφεται. Αυτά τα μάρμαρα περιμένουν να γυρίσουν στον τόπο τους μαζί με την Καρυάτιδα, τον μόνη που κρατείται δέσμια στο Βρετανικό Μουσείο. Δεν είναι τυχαία η αναφορά στο επεισόδιο αυτό της πρόσφατης ιστορίας μας καθώς η Αφροδίτη της Μήλου, το ανεκτίμητο αυτό άγαλμα το οποίο επίσης πουλήθηκε και τώρα βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρου, είχε κατά κάποιον τρόπο την ίδια τύχη, να βρίσκεται δηλαδή μακριά από τον τόπο που το γέννησε. Ο συγγραφέας Πέτρος Πουρλιάκας μέσα από έρευνα και πλούσιο βιβλιογραφικό υλικό μας παρουσιάζει ένα εξαιρετικό βιβλίο, ένα μυθιστόρημα συγκινησιακά φορτισμένο καθώς ο πολιτισμός μας είναι ό,τι πιο πολύτιμο διαθέτει η χώρα. Περισσότερα

Τζόναθαν Σουίφτ, Μια ιστορία βαρελιού, Εκδόσεις Loggia

Η Ιρλανδία έχει πλούσια λογοτεχνική παραγωγή, είναι μια χώρα με πλούσια παράδοση τόσο στη λογοτεχνία όσο και στο θέατρο και θα μπορούσε κανείς να ομολογήσει πως αν και Βόρειοι μοιάζουν πολύ με ανθρώπους του Νότου ως προς την εξωστρέφεια, την φιλικότητα και τη ζωντάνια που εκπέμπουν. Η Ιρλανδία ωστόσο τα τελευταία χρόνια χτυπήθηκε καίρια από πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, τα οποία ξεπέρασε με πολύ κόπο και ισχυρό τίμημα. Η Ιρλανδία, με την πλούσια ιστορία της και την μυθολογία της, ίσως άγνωστη στους πολλούς, έχει κυρίαρχη συμβολή στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά. Η Ιρλανδία είναι από τις χώρες εκείνες που έχουν χαρίσει στο παγκόσμιο λογοτεχνικό στερέωμα προσωπικότητες όπως ο Τζέιμς Τζόις, ο Όσκαρ Ουάιλντ, ο Σάμουελ Μπέκετ, ο Τζόρτζ Μουρ αλλά και οι πιο σύγχρονοι Τζον Μπάνβιλ, Αν Γκρίφιν, Colm Toibin, Άννα Μπερνς και Μάϊκ Μακόρμακ. Όλοι οι προαναφερόμενοι έχουν ως πατέρα των αφηγήσεών τους τον εμβληματικό και αξεπέραστο Τζόναθαν Σουίφτ, μέγιστο δοκιμιογράφο και στοχαστή, ποιητή και κληρικό, έναν δεινό συγγραφέα που δεν φείδεται λόγων. Αν η Ιρλανδία όπως και η δική μας χώρα είχαν ακούσει τέτοιες φωνές μήπως ο κόσμος μας θα ήταν άραγε καλύτερος και λιγότερο προβληματικός;Περισσότερα

Δημήτρης Δασκαλόπουλος, Σχόλια στον Σεφέρη, Εκδόσεις Σμίλη

Το βιβλίο – πράγμα που μας έχει συνηθίσει ο συγγραφέας – είναι παράθεση δημοσιευμάτων ή ομιλιών του που έχουν άμεση ή έμμεση σχέση εν προκειμένω με τον Σεφέρη και μας προσφέρουν πολλές και εν μέρει άγνωστες στο ευρύ αναγνωστικό κοινό πληροφορίες για την ζωή του Σεφεριάδη, για το έργο του Σεφέρη και για τις σχέσεις τους με τους γύρω τους. Με πολλή βιασύνη διατρέχει τις Δοκιμές του, όπου ο Σεφέρης ξετυλίγει τις πολύτιμες απόψεις του για την ποίηση σαν τέχνη, απευθυνόμενος σε όσους βλέπουν στους εαυτούς τους μελλοντικούς ποιητές και την ποίηση του Σεφέρη καθαυτή βουτηγμένη στα νοήματα της. Βέβαια δεν υποστηρίζουμε ότι θα όφειλε να κάνει κάτι τέτοιο διότι σκοπός του μάλλον ήταν να προσφέρει έναν οδηγό σε αυτούς που ενδιαφέρονται να τον πάρουν καταπόδι, να τον γνωρίσουν σαν άνθρωπο και μετά να βουτήξουν στα βαθιά νερά. Και αυτό το πετυχαίνει άριστα, ξεκαθαρίζοντας μάλιστα και μερικά – άλλωστε είναι τόσα πολλά – από αυτά που του σούρνανε διάφοροι: ποιητές της συμφοράς, «προοδευτικοί» ή «οπισθοδρομικοί» ή «λαϊκοί» πολιτικοί (καμμιά από τις τρείς τελευταίες λέξεις δεν έχουμε καταλάβει ποτέ ούτε πρόκειται). Δεν χρειάζεται να πούμε ούτε συκοφάντες ούτε ηλίθιοι γιατί τους έχουμε ήδη περιλάβει.Περισσότερα

Ονορέ ντε Μπαλζάκ, Η φανταστική ερωμένη, Εκδόσεις Στιγμή

Ιμπρεσιονιστής της εποχής του πριν ακόμα εμφανιστεί το κίνημα των ζωγράφων το 1874 από τον περίφημο πίνακα του Κλοντ Μονέ. Ο Μπαλζάκ βγαίνει από το δωμάτιό του παρατηρεί και ύστερα μεταφέρει στο χαρτί όλα εκείνα που συνάντησε στον άστατο κόσμο των ανθρώπων, στα διάφορα μέρη που συχνάζει. Είναι ουσιαστικά ο πρώτος που το έκανε για αυτό και έχει μείνει στην ιστορία ως ο πατέρας του μυθιστορήματος, όπως ο Σεζάν είναι πια εδραιωμένος ως ο πατέρας της σύγχρονης τέχνης. Το σύμπαν του Μπαλζάκ έχει έρωτες και μίση, πίκρες και χαρές, ανασφάλειες και συγκινήσεις και κάθε λογής συναισθήματα, όλα εκείνα που αισθάνονται οι άνθρωποι και για τα οποία ευθύνονται τα πάθη τους. Αυτά τα πάθη τους περιγράφει ο ίδιος στα βιβλία του, ιστορίες που έχουν μια κοινή συνισταμένη, την άστατη ανθρώπινη μοίρα, αυτήν για την οποία έγραψε αργότερα και ο Αντρέ Μαλρώ στο δικό του βιβλίο. Στην φανταστική ερωμένη, ο αναγνώστης θα γνωρίσει άλλη μία πτυχή της ανθρώπινης φύσης, θα συναντήσει τον ασταθή ερωτικό βίο μιας κυρίας, της πλούσιας δεσποινίδος ντε Ρουβρ και τον ουσιαστικά δίχως αντίκρυσμα έρωτα του Αδάμ προς την εν λόγω κυρία παρότι παντρεμένη, εκείνη περί άλλων τυρβάζει και εκείνος ζει σε ένα όνειρο απατηλό. Ένα ακόμα επεισόδιο στην αλυσίδα που λέγεται ανθρώπινες σχέσεις, μια ιστορία ανεκπλήρωτου πάθους από την μία και μια ιστορία λαχτάρας, δύο διαστάσεις που διαιωνίζονται από συστάσεως κόσμου. Περισσότερα

Mikhail Bakunin, Περί της φιλοσοφίας, Εκδόσεις Firebrand

Στο βιβλίο αυτό ο Μιχαήλ Μπακούνιν, αναπτύσσει σε δύο άρθρα – το ένα δημοσιεύθηκε το 1940 και το δεύτερο δημοσιεύτηκε μετά τον θάνατο του (1876), όπως όλα άλλωστε τα έργα του εκτός από το «Η αντίδραση στη Γερμανία», στο οποίο θα επανέλθουμε στην συνέχεια – τις απόψεις του για την φιλοσοφία, όπως την αντιλαμβάνεται στην ηλικία των 24-25 ετών, έχοντας διαβάσει και επηρεαστεί από τον Γερμανικό Ιδεαλισμό και την διαλεκτική των Χέγκελ και Φίχτε, ενώ δεν λείπουν στο κείμενο οι αναφορές σε Κάντ, Νίτσε κλπ. Με τα δύο αυτά άρθρα έχουμε ένα κείμενο της Εγελιανής περιόδου της σκέψης του Μπακούνιν πριν από την ριζοσπαστικοποίηση του. Δεν έχουμε υπ’ όψη μας τις «Φιλοσοφικές θεωρήσεις πάνω στο φάντασμα του θεού, τον πραγματικό κόσμο και τον άνθρωπο», επομένως θα περιοριστούμε να σχολιάσουμε το περιεχόμενο των δύο συγκεκριμένων άρθρων και όχι να εκτιμήσουμε την συμβολή του Μπακούνιν σαν στοχαστή στην νεότερη Ρωσική φιλοσοφία.  Περισσότερα

Φώτης Κόντογλου, Γίγαντες ταπεινοί, Εκδόσεις Ακρίτας

Δάσκαλος του Νίκου Εγγονόπουλου, του Γιάννη Τσαρούχη και πολλών άλλων, ο Φώτης Κόντογλου βρίσκεται πίσω από την αναβίωση της βυζαντινής τέχνης, η οποία είχε δυστυχώς ξεχαστεί τα προηγούμενα χρόνια και δεκαετίες. Υπήρξε εκείνος που αναδιαμόρφωσε και φιλοτέχνησε τόσες και τόσες αγιογραφίες σε διάφορες εκκλησίες προσδίδοντας νεωτερικότητα, η οποία όμως παντρεύτηκε με την παράδοση αιώνων την οποία ο ίδιος τίμησε με το έργο του. Οι πνευματικές του εργασίες πολλές, τόσο με την ζωγραφική, την αγιογραφία όσο και με την συγγραφή σπουδαίων κειμένων, τα οποία διαβάζονται έως σήμερα αποκαλύπτοντας το μεγαλείο ενός πανάξιου και εμβληματικού ανθρώπου του πνεύματος και της τέχνης. Χάρη στις εκδόσεις Ακρίτας έχουμε την ευκαιρία να εντρυφήσουμε στον πεφωτισμένο λόγο του μέσα από την παράθεση βίου Αγίων της εκκλησίας μας, Αγίους που υπέφεραν πολλά διότι μετέδωσαν πολλαπλώς και ποικιλοτρόπως τον λόγο του Θεού. Ο Κόντογλου, με τον σεβασμό στα θεία, μας μεταφέρει όλα εκείνα τα θαυμαστά που πέτυχαν οι Άγιοι τόσο με τον λόγο τους όσο και με το θεάρεστο έργο τους, πολλοί δε από αυτούς μαρτύρησαν για να υπερασπιστούν την πίστη τους ενώπιον των αλλόθρησκων Οθωμανών.Περισσότερα

Herman Melville, Μπάρτλμπι ο γραφιάς, Εκδόσεις Έρμα

Η ιστορία άραγε γράφεται από αυτούς που λένε σε όλα ναι και είναι υποτακτικοί ή από εκείνους που λένε όχι και αντιστέκονται σε προσταγές και εντολές; Η αλήθεια βρίσκεται πάντα κάπου στη μέση, είναι η περίφημη μέση οδός την οποία είχε υπερασπιστεί στο γλωσσολογικό ζήτημα ο Αδαμάντιος Κοραής. Στην περίπτωση βέβαια του Μπάρτλμπι όσο και σε άλλες περιπτώσεις καταπίεσης – ιστορικά έχει αποδειχθεί πολλάκις – δεν υπάρχει παρά το όχι και μάλιστα να είναι σθεναρό και γενναίο ώστε να προκύψουν αποτελέσματα τέτοια που θα επιφέρουν αλλαγές σε μια κατάσταση προβληματική και ανελεύθερη. Οι επαναστάσεις είναι αυτές που πολλές φορές φέρνουν αποτέλεσμα και παράγουν καταστάσεις ώστε να αλλάξει ένα βάναυσο καθεστώς, ανά τους αιώνες αυτό έχει επιβεβαιωθεί ουκ ολίγες φορές. Μπορεί κάποιος να είναι για πάντα πειθήνιος και να μην προβάλει ποτέ αντιρρήσεις σε ό,τι και αν του συμβαίνει, πόσο μάλλον όταν αυτό είναι άδικο; Πόσο μάλλον σε ένα περιβάλλον εργασίας όπου πολλές φορές τα αιτήματα είναι παράλογα, ανήθικα, παρωχημένα, λανθασμένα. Περισσότερα

Ευριπίδης, Μήδεια, Εκδόσεις Κίχλη

Οι εκδόσεις Κίχλη μας προσφέρουν την έκδοση του γνωστότερου – και πιο προσιτού – στο ευρύ κοινό έργο του Ευριπίδη σε μια εύληπτη και ακριβή απόδοση-μετάφραση του Θ. Κ. Στεφανόπουλου. Δεν θα χάσουμε λοιπόν την ευκαιρία να ξετυλίξουμε την εκδοχή του μύθου που υιοθετεί ο Ευριπίδης για την από πολλές πλευρές εμβληματική μορφή της Μήδειας. Έτσι ώστε όταν, αφού έχετε διαβάσει το βιβλίο και τις εύστοχα επιλεγμένες σημειώσεις του μεταφραστή, να δείτε την παράσταση ή επι το ορθότερον να δεξιωθείτε τη διδασκαλία της Μήδειας, έχοντας επαρκείς προσλαμβάνουσες. Για να το πετύχουμε αυτό σε κάποιο βαθμό, θα καταφύγουμε και στον Νίτσε (Διόνυσος κατά Εσταυρωμένου, Γέννηση της Τραγωδίας) και στον Ευριπίδη της Χρύσας Αλεξοπούλου. Έχουμε από την μια τον σπουδαίο τραγωδό κατηγορούμενο – εν πολλοίς άδικα –  από τον Νίτσε ότι εκφύλισε την αρχαία Ελληνική τραγωδία επηρεασμένος από τους Σοφιστές και τον φίλο του Σωκράτη με την αφαίρεση του Διονυσιακού στοιχείου όχι αυτούσιου, όπως αποδεικνύει στην Μήδεια, αλλά με την μορφή της αρμονικής λειτουργικής συνύπαρξης του Απολλώνειου με το Διονυσιακό στοιχείο, όπως αποδεικνύει στο opus rei του, τις Βάκχες.Περισσότερα

Δημήτρης Νανόπουλος, Ο κβαντικός μύθος του Σισύφου, Εκδόσεις Πατάκη

 

Ο υπότιτλος του βιβλίου μας διευκρινίζει με σαφήνεια και χωρίς περιστροφές τι μπορούμε να περιμένουμε ότι θα πάρουμε από αυτό το βιβλίο: Δοκίμιο για την Κβαντική προέλευση του παραλόγου. Να εξηγηθούμε για να μην παρεξηγηθούμε. Ο άνθρωπος με την τελεολογική λογική του ερωτά πολύ απλά: Ποιος με ρώτησε αν θέλω ή όχι και με έφερε στην ζωή; Για ποιο σκοπό; Ποιο είναι το νόημα της βραχύβιας μου ζωής; Απάντηση δεν παίρνει, το Σύμπαν μένει σιωπηλό σαν την Σφίγγα και παγερά αδιάφορο. Αυτό ο άνθρωπος το θεωρεί παράλογο – και πολύ σωστά. Όταν συναντά τον Σειληνό στο διάβα του αυτός του απαντά με αφοπλιστική ειλικρίνεια: Δεν υπάρχει κανένα νόημα, άδικα ψάχνεις. Το καλύτερο που μπορείς να κάνεις είναι να πεθάνεις όσο πιο γρήγορα μπορείς.  Έλα που ο άνθρωπος δεν είναι μόνο είναι – ευτυχώς – περίεργος αλλά και εγωιστής και δεν ικανοποιείται ούτε η λογική του που του φωνάζει επίμονα ότι πίσω από κάθε αποτέλεσμα υπάρχει ένα αίτιο ούτε ο εγωισμός του που του λέει ειρωνικά: τι θα πει δεν υπάρχει νόημα; Παράλογο!Περισσότερα

H μνήμη όπου και αν την αγγίξεις πονεί. Περιδιαβάζοντας τα ημερολόγια καταστρώματος του Γ. Σεφέρη, Εκδόσεις Αρμός

Το βιβλίο αυτό είναι μια συλλογή ομιλιών για την ποίηση του Σεφέρη γενικά, χωρίς να ζωγραφίζει, να ψυχαναλύει και να αποτιμά το έργο και την ποίηση του Σεφέρη μέσα από τα Ημερολόγια καταστρώματος. Ξεφεύγει – πώς να γίνει διαφορετικά – με τον ίδιο τρόπο που το χέρι του ποιητή αναζητά στο άδειο χαρτί το ποίημα που ήδη περιδιαβάζει στον αιθέρα σαν τ’ όνειρο, όπως το χέρι του Μιχαήλ Άγγελου ξέφευγε σφυροκοπώντας την σμίλη για να βρει στον άμορφο όγκο του μαρμάρου το άγαλμα που έκρυβε στα σωθικά του. Το πετυχαίνει άραγε ποτέ ο καλλιτέχνης  αυτό; Μας απαντά ο T.S. Elliott, που είχε στενή επαφή με τον ποιητή μας, έχοντας μεταφράσει στα Ελληνικά την Έρημη χώρα: «Είναι αδύνατον να πω ακριβώς αυτό που εννοώ».Περισσότερα

Ανδρέας Πανταζόπουλος, Το κάλεσμα του Ντοστογιέφσκι, Εκδόσεις Επίκεντρο

Ο τίτλος του βιβλίου μπορεί να αναγνωσθεί με διάφορους τρόπους. Γυρίζοντας όμως τις σελίδες η σκέψη μας διαμορφώνεται γύρω από ένα κάλεσμα του Ντοστογιέφσκι που απευθύνεται στους ορθόδοξους Ρώσσους να παραδοθούν εκούσια, ελεύθερα και με πλήρη εμπιστοσύνη στον Έναν, τον Πνευματικά Κυρίαρχο, τον πρώτον τη τάξει του κτιστού μας κόσμου. Ποιος είναι όμως Αυτός; Πολύ πιο εύκολο είναι να απαντήσουμε στην ερώτηση: Ποιός είναι ο Ντοστογιέφσκι που μας καλεί; Ανάλογα με την άποψη του καθενός, ο μεγαλύτερος, ένας από τους δυο-τρείς μεγαλύτερους σύγχρονους συγγραφείς, ο φιλόσοφος και ο καλύτερος λογοτέχνης/ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής. Μας καλεί να τον ακολουθήσουμε σε ένα κάλεσμα άνωθεν που δέχτηκε ο ίδιος; Όχι, πουθενά δεν αφήνει να εννοηθεί κάτι τέτοιο γιατί τότε θα μπορούσε να μας δώσει όλα τα επιχειρήματα που θέλουμε για να μας πείσει.Περισσότερα

Διονυσίου Σολωμού, Τα Ευρισκόμενα, Εκδόσεις ΕΠΟΨ

Το βιβλίο που έχουμε στα χέρια μας είναι μια «φωτογραφική ανατύπωση της πρώτης έκδοσης του 1859 με προλεγόμενα του Ιάκωβου Πολυλά». Μια με σεμνά λόγια απόδοση μιας μνημειώδους έκδοσης που θεώρησε καθήκον του ο εκδοτικός οίκος ΕΠΟΨ να βγάλει από την αφάνεια και να την προσφέρει στους Έλληνες που αγαπούν την ταραχώδη ιστορία τους και αυτούς που πάλεψαν για να επιβιώσει η Ελλάδα μέχρι σήμερα, παρά την πανταχού παρούσα διχόνοια και τα τεράστια λάθη που πληρώσαμε και συνεχίζουμε να πληρώνουμε μέχρι σήμερα. Δεν πλησιάσαμε ποτέ στην στιγμή που θα τραγουδήσουμεΠερισσότερα