Έντγκαρ Άλλαν Πόε, Η πρωτοφανής περιπέτεια του Χανς Πφάαλ, Εκδόσεις Ερατώ

Όπως σε όλους τους δημιουργούς έτσι και στον νεαρό Πόε τα ερεθίσματα ήταν πολλά και οι επιρροές αρκετές. Παρ’ όλα αυτά, εκείνος με το λίκνο του καταραμένου ποιητή να είναι από νωρίς αναμμένο και με ένα πολύ ιδιαίτερο ύφος άφησε το στίγμα του. Με μία προσωπική γραφή που σφράγισε το έργο του, καλλιέργησε το περιβόλι της ψυχής του με ζέση, ζήλο και επιμονή μακριά από την δημοσιότητα και τα φώτα που έτσι και αλλιώς εκείνη την εποχή ήταν περιορισμένα και αναδύθηκε όλο το φάσμα του αστείρευτου ταλέντου του. Ο Πόε θα βρεθεί ανάμεσα σε κινήματα της εποχής και προσωπικότητες όπως ο Λόρδος Βύρων για να αντλήσει τα θέματά του, όμως σύντομα θα δρομολογήσει την δική του συγγραφική πορεία και θα γράψει για όλα αυτά που τον έκαιγαν βαθιά μέσα του, τον έρωτα από την μία και το σκοτάδι της κατάθλιψης και στην συνέχεια του θανάτου από την άλλη, έχοντας πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού τα πρώιμα διδάγματα που εισέπραξε. Η πρωτοφανής περιπέτεια του Χανς Πφάαλ είναι η απόδειξη αυτής της ηφαιστειώδους καλλιτεχνικής δράσης και αυτού του πυρετού δημιουργίας που τον οδήγησε να γράψει την πρώτη ουσιαστικά ιστορία επιστημονικής φαντασίας.

Πρωτοπόρος και ρηξικέλευθο πνεύμα, ο Πόε μας χαρίζει μια ιστορία βγαλμένη από την πυρετώδη φαντασία του

Ο Πόε γεννήθηκε στην Βοστόνη το 1809, χωρίς να γνωρίσει τον πατέρα του και με μία μητέρα βαριά άρρωστη από φυματίωση. Η εικόνα του θανάτου στιγμάτισε από τότε και για πάντα την ζωή του και το οξύμωρο της ιστορίας του είναι πως ο θάνατος έγινε η έμπνευσή του, ο μοχλός δημιουργίας του και το άστρο που τον έκανε να λάμψει, όσο μακάβριο και αν ακούγεται ή διαβάζεται. Υιοθετήθηκε από την κυρία Άλαν η οποία συμπάθησε το νεαρό αγόρι και έτσι δίπλα στο Πόε και το Έντγκαρ συμπληρώθηκε και το Άλαν. Ο θετός του πατέρας τον έστειλε σε σχολείο στην Αγγλία και αργότερα στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, εν έτει 1826. Γρήγορα ήρθε σε ρήξη με τον κύριο Άλαν γιατί δεν του πλήρωνε τα χαρτοπαιχτικά του χρέη, η χαρτοπαιγνία μαζί με το ποτό και κυρίως το ποτό, έχουν διττή σημασία για την συνέχεια της ζωής του. Από την μία μεριά αυτό και οι φιλοσοφικές του ανησυχίες και αναζητήσεις του στέρησαν μία ζωή ήρεμη και ομαλή, η οποία τελικά όπως αποδείχθηκε είχε καθορισμένη ημερομηνία λήξης αλλά από την άλλη ήταν οι λόγοι και οι παράμετροι που τον βοήθησαν να μεγαλουργήσει και να εφεύρει όλες αυτές τις καθηλωτικές και εξωπραγματικά μαύρες ιστορίες. Με το ποτό ξέφευγε το μυαλό του σε άλλους δρόμους, δικούς του άγνωστους και ανεξερεύνητους που κανένας δεν μπορούσε να κατανοήσει. Σαν ένας Γκόγια της λογοτεχνίας – τον Γκόγια τον κατέτρεχαν φαντάσματα και αέναοι εφιάλτες – το ποτό στοίχειωνε την φαντασία του με αποτέλεσμα να τον κυνηγάνε ανύπαρκτες παρουσίες και να ξεφεύγει η λογική του.

Ο Πόε, εξαντλημένος από τις εξουθενωτικές του μαύρες και κακόβουλες σκέψεις μας άφησε κληρονομιά ένα έργο πλούσιο, διαχρονικό και πάντα επίκαιρο. Είναι η σκιά του, η μοναξιά του σχοινοβάτη που αναζητά την ύπαρξή του  και που πάντα θα συντροφεύει τα αναγνώσματά μας όσα χρόνια και αν περάσουν καλούμενοι να περπατήσουμε σαν ακροβάτες του ονείρου του. Σε αυτά τα τρία αντιπροσωπευτικά διηγήματα που έχουμε την ευτυχία να διαβάσουμε, κατανοούμε τους λόγους που τον καθιέρωσαν στην μνήμη μας και τον διαβάζουμε σήμερα πιο ζωντανό και επίκαιρο όσο ποτέ μιας και οι ιστορίες του, μακάβριες και σκοτεινές και αν είναι, αποτελούν οδηγό έμπνευσης, ανάγνωσης και συλλογισμού τόσο για μικρούς όσο και μεγάλους. Στο βιβλίο αυτό και επηρεασμένος σαφώς από τις τεχνολογικές εξελίξεις και την ραγδαία ανάπτυξη της βιομηχανικής επανάστασης, αφηγείται μια ιστορία βγαλμένη από το μέλλον. Είναι μια ιστορία που μάλλον επηρέασε τον ίδιο τον Ιούλιο Βερν για να γράψει το δικό του βιβλίο Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες και όχι μόνο. 

Αυτό το ταξίδι στη Σελήνη, πριν ακόμα ο άνθρωπος πατήσει το πόδι του σε αυτήν εκατό  και πλέον χρόνια μετά, είναι μια πρώιμη ανάγκη του ανθρώπου για το άλλο ταξίδι, αυτό της ανακάλυψης νέων τόπων και τοπίων, άγνωστων σε εκείνο μέχρι τότε σημείων στο σύμπαν. Το ταξίδι στη Σελήνη, υπήρχε πάντα ως διακαής πόθος και έμελλε ο Πόε να το φανταστεί πρώτος. Εκτός λοιπόν από πατέρας της αστυνομικής λογοτεχνίας, της λογοτεχνίας του τρόμου, είναι και εκείνος της λογοτεχνίας της επιστημονικής φαντασίας. «Ο Πόε, εντούτοις, κάνει πολλά περισσότερα με τις «παιγνιώδεις» στρατηγικές των κειμένων του, από το να διασκεδάζει απλά. Χρησιμοποιεί κάποια από τα εθιμοτυπικά των αστείων της 1ης Απριλίου και τα αντιπαραβάλλει με τους κώδικες της επιστημονικής έρευνας, με στόχο, ακριβώς, να ερευνήσει τη διαλεκτική σχέση ανάμεσα στην παιχνιδιάρικη αστειότητα και την «επιστημονική» σοβαρότητα» διαβάζουμε στο επίμετρο της έκδοσης.

Ο Πόε είναι μία μορφή μελαγχολική, ταραγμένη και απελπισμένη. Το έργο του όλο, το οποίο περιλαμβάνει 30 περίπου ποιήματα και άλλα τόσα διηγήματα έχει οικοδομηθεί από αυτήν την ακατάσχετη δυστυχία που τον κυνηγούσε σε όλη του την ζωή. Πριν ακόμα γεννηθεί αισθανόταν δυστυχής, κατατρεγμένος από την μοίρα, καταραμένος και βασανισμένος. Οι συγγραφικές του μαρτυρίες είναι αυτές που τον διέσωζαν κάθε μέρα από την πλήρη εξαθλίωση του είναι του και από την ολική κατάθλιψη στην οποία θα έπεφτε ίσως και πιο νωρίς αν δεν είχε για στήριγμα και αποκούμπι του την πένα του. Όλη αυτήν την ατμόσφαιρα θανάτου, τρόμου και απελπισίας βρίσκουμε έκδηλη και πρωτοστατούσα σε κάθε γραμμή των διηγημάτων και ποιημάτων του. Αυτό το βιβλίο του αποδίδει τον φόρο τιμής που αξίζει, η παρακαταθήκη του είναι αδιαμφισβήτητη. Εν κατακλείδι, η πρωτοφανήςπεριπέτεια του Χανς Πφάαλ είναι ένα διήγημα ιδιαίτερα ξεχωριστό σε σχέση με τα υπόλοιπα διηγήματά του και αποδεικνύει τη λογοτεχνική του ευφυία, την υπέρτατη φαντασία που τον διακρίνει καθώς και την αστείρευτη έμπνευση, μια έμπνευση που αντλούσε από την εξεγερμένη ρομαντική ψυχή του.

«Παρατήρησα μία τεράστια μείωση στην εμφανή διάμετρο της Γη και, για πρώτη φορά, μία αξιοσημείωτη αύξηση στη διάμετρο της Σελήνης, που σε λίγες ημέρες μόνο θα γέμιζε. Χρειαζόταν πλέον παρατεταμένη και υπέρμετρη προσπάθεια για να συμπιέσω μέσα στον θάλαμο αρκετό ατμοσφαιρικό αέρα για τη συντήρηση της ζωής»