Τι είναι φιλοσοφία; Για να μιλήσουμε στην γλώσσα της, την ελληνική: τι είναι φιλο-σοφία; Τίποτε. Αιθέρας κι καπνός. Αφού δεν υπάρχει σοφία σε επίπεδο ανθρώπινης νόησης δεν υπάρχει και φιλοσοφία. Υπάρχει μόνο το φιλοσοφείν, πού είναι ο συνδυασμός της περιέργειας και του ειδέναι ορέγεσθαι. Ο έρωτας για την γνώση ενός ελεύθερου πνεύματος που ψάχνει στις πηγές να βρει ενδεχόμενες απαντήσεις στα μεγάλα ανθρώπινα ερωτήματα που ο λόγος και η γλώσσα αδυνατούν να διατυπώσουν και δεν ξέρουν σε ποιον να τα απευθύνουν καν. Οι θεοί δεν φιλοσοφούν, δεν τους χρειάζεται, οι άνθρωποι φιλοσοφούν, προσπαθώντας να προσεγγίσουν το θείο. Καλείται λοιπόν ο συγγραφέας μας, έχοντας πλήρη συνείδηση αυτής της πραγματικότητας, να την «διδάξει» σε μια ακαδημαϊκή αίθουσα. Η φιλοσοφία όμως είναι – και πρέπει να είναι – ανεπίκαιρη, άχρονη και να συνταιριάζει ορθολογισμό και αχαλίνωτη φαντασία, χειμαρρώδη σκέψη που στροβιλίζεται συνεχώς και λογική συνέχεια. Δεν χωράει σε αίθουσες, δεν είναι ανθρωπιστική επιστήμη, δεν είναι καν επιστήμη.
Θέλει να μιλήσει στους γαλουχημένους στον δογματικό και ανελεύθερο εμπειρισμό, που πιστεύουν ακράδαντα μόνο σε ότι εμπίπτει στην εμπειρία τους και ασχολούνται αν αυτό (τα χρώματα, τα αρώματα κλπ.) υπάρχουν στην φύση ή αν είναι δημιουργήματα του ανθρώπινου νου! Αν ο κόσμος γύρω μας – πέραν του οποίου κατ’ αυτούς ουδέν – είναι αληθινός ή παράσταση, φαινομενολογικός. «Τα μεγάλα πνεύματα ασχολούνται με την επεξεργασία των Ιδεών, τα μέτρια με τα γεγονότα και τα αδύναμα με τους ανθρώπους» έλεγε ο Σωκράτης. Αυτό όμως το κοινό του αμφιθεάτρου που περιμένει υπομονετικά άλλη μια βαρετή διάλεξη, αντιπροσωπεύει την τεράστια πλειοψηφία των ανθρώπων που δεν φιλοσοφούν, αλλά αισθάνονται υποβόσκουσα αυτήν την ανάγκη. Άρα απευθύνεται σε όλους εμάς και γι’ αυτό πρέπει να το διαβάσουμε όλοι. Από όλους εμάς λοιπόν προσπαθεί να βγάλει τις παρωπίδες, τον καταρράκτη και να θεραπεύσει την μυωπία μας, προσφεύγοντας στις πηγές, μιλώντας μας για τον Πλάτωνα και ένα συγκεκριμένο έργο του, την Πολιτεία, μια έξοχη επιλογή δεδομένου ότι στο έργο ο μεγάλος στοχαστής αναπτύσσει την θεωρία του για τον κόσμο των Ιδεών, την αθανασία της ψυχής, την Παιδεία, την Αρετή, το Κάλλος, τη Δικαιοσύνη και προσπαθεί να κτίσει και να οργανώσει με βάση αυτά την Ιδανική Πολιτεία, μια παράτολμη προσπάθεια που σε πρώτη ματιά φαντάζει ουτοπική.
Ο Πλάτων είπε τα εξής απλά πράγματα: Εκτός από τον κόσμο της καθημερινότητας υπάρχει και ο «κόσμος» των Ειδών, Μορφών ή Ιδεών, όπως το Κάλλος, το Αγαθό και η Δικαιοσύνη. Ιδέες που είναι συνυφασμένες στην ύπαρξη μας, είναι συστατικά της ύπαρξης μας και στις ανεπτυγμένες συνειδήσεις/ψυχές τις βρίσκουμε μπροστά μας σε κάθε μας εκδήλωση. Οι Ιδέες στην απόλυτη, καθαυτή μορφή τους είναι έννοιες απρόσιτες στον ανθρώπινο νου, όπου για να γίνουν αντιληπτές παίρνουν την μορφή του Ιδεώδους, του Ιδανικού, που πρέπει πάντοτε να προσπαθούμε να προσεγγίσουμε για να αποκτήσει νόημα η ζωή μας η οποία αλλιώς στερείται οποιουδήποτε νοήματος. Η ζωή του ανθρώπου δεν έχει κανένα νόημα, όπως λέει ο Νίτσε αλλά μπορούμε να δώσουμε εμείς νόημα στην καθημερινότητα μας. Για να προσεγγίσουμε το Ιδανικό πρέπει να είμαστε ενάρετοι, δηλαδή ανδρείοι, σώφρονες, σοφοί και δίκαιοι.
Οι άνθρωποι όμως είναι κοινωνικά ζώα, έχουν την υπαρξιακή ανάγκη του «εγώ και οι άλλοι» και ο Πλάτων οραματίζεται την Ιδανική Πολιτεία, την εύτακτη κοινωνία των ενάρετων πολιτών επηρεασμένος και από την πολιτική κατάσταση στην Αθήνα της εποχής. Προτείνει να επικεντρωθεί η Παιδεία στην απόκτηση της Γνώσης και δευτερευόντως στην απόκτηση δεξιοτήτων, για την δημιουργία ενάρετων πολιτών και την διακυβέρνηση από τους αρίστους: τους φιλοσόφους. Το κυρίαρχο στοιχείο της Ιδανικής Πολιτείας είναι η δικαιοσύνη και το έργο αφιερώνει μεγάλο μέρος του σε αυτό. Μετά την προσπάθεια του στις Συρακούσες, επιστρέφοντας στην Αθήνα ιδρύει την Ακαδημία ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο. Ακόμα και ο συγγραφέας κατά περίεργο και μη αναμενόμενο τρόπο παρασύρεται και βιάζεται να χαρακτηρίσει το όλο έργο σαν μια ουτοπική περιήγηση του Πλάτωνα, ξεχνώντας ότι η όλη Πλατωνική θεωρία καταλήγει στη συνεχή προσπάθεια προσέγγισης του Ιδανικού σε κάθε έκφραση της ζωής σαν μέθοδο βελτίωσης είτε σε ατομικό είτε σε κοινωνικό επίπεδο.
Ο συγγραφέας αντιμετωπίζει και ένα άλλο εξ ίσου σημαντικό πρόβλημα με αξιοσημείωτη επιτυχία: Πέραν των εγγενών περιορισμών του Εμπειρισμού σε ελευθερία έκφρασης και την φτώχια του σε ιδέες καθώς κινείται σε ημίκλειστο χώρο όπου η Γνώση ασφυκτιά, έχει να αντιμετωπίσει και το θέμα της απόδοσης απαράμιλλων νοημάτων της κατ’ εξοχήν γλώσσας της φιλοσοφίας, που παρ’ όλα αυτά ο Λόγος αισθάνεται αδύναμος να εκφράσει στην αγγλική που δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί ούτε κατά διάνοιαν. Μπορούμε να πούμε όμως ότι τα καταφέρνει αποφεύγοντας με προσοχή τις «κακοτοπιές» με απλότητα και σαφήνεια χωρίς εκλαϊκεύσεις που είναι και του συρμού. Αυτό που καταλήγει τελικά στον αναγνώστη είναι ένα ευανάγνωστο απλοποιημένο κείμενο που πολύ σωστά φέρει τον υπότιτλο ΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Ναι είναι μια πολύ καλή εισαγωγή, μία ευρύχωρη είσοδος, στο συγκεκριμένο, αλλά και γενικότερο, έργο του μεγάλου Έλληνα στοχαστή από την οποία πρέπει να περάσει κανείς αν θέλει να εμβαθύνει περισσότερο και να γίνει πολύ πιο σοφός από ότι ήταν πριν το διαβάσει.
